Кіріспе

Питер Темин (Peter Temin; 17 желтоқсан 1937 жылы туған) – экономист және экономика тарихы бойынша ғалым, қазіргі уақытта MIT экономика профессоры және бұрынғы экономика факультетінің меңгерушісі.

Білім

Темин 1959 жылы Суортмор колледжін бітіріп, 1964 жылы МТИ-де философия докторы ғылымын қорғады. 1960-шы және 1970-шы жылдардың басында ол 19 ғасырдағы американдық экономикалық тарих бойынша жарияланымдар жасады, оның ішінде «Джексон экономикасы» (1969) және «Он тоғызыншы ғасырдағы американдық экономикалық өсімнің себептік факторлары» (1975) кітаптары, сондай-ақ құлдық экономикасы мен оның салдарына арналған «Құлдықпен санасу» (1976) еңбегі жарық көрді. 1960-шы жылдардағы зерттемелері оның жұмыс әдісінің маңызды бөлігі болған темір және болат өнімдерінің құрамын зерттеу сияқты қарқынды эмпирикалық зерттеулерді қамтыды, бұл кейіннен өнеркәсіптік дамуды талдауға пайдаланылды. Ол «Энжинз оф Энтерпрайз» еңбегімен 19 ғасырдағы индустрияландыруды зерттеуді жалғастырды.

Ықпал

Теминнің осы саладағы ең көп сілтеме жасалған екі қорытындысы – еңбек тапшылығының экономикалық дамумен байланысы және экономикалық тарихты зерттеудегі жалпы тепе-теңдік модельдерінің атқаратын рөлі. Ол 19 ғасырдағы бизнес айналымына қатысты зерттеуінде осы қорытындыларды қолданды. Оның 1971 жылғы «Орталық банктер және экономикалық және әлеуметтік әл-ауқат бағдарламалары» атты мақаласының қорытындылары, оның ең ықпалды және кең танымал жұмысына жол ашты: «Ақша күштері Ұлы депрессияны тудырды ма?» (1976). Бұл жұмыста 1930 жылғы экономикалық төмендеуге жауап ретінде Федералдық резервтің әрекеттері емес, дербес сұраныстың төмендеуі, қазіргі экономикалық кезеңдегі ең ауқымды құлдырауға себеп болды деп болжанды. Ол бұл тезистің мәнін 1989 жылғы «Ұлы депрессиядан алынған сабақтар» еңбегінде қайта қарастырды, сондай-ақ өз қорытындыларын дамытатын бірнеше мақала жариялады. Ол белгілі бір жағдайда Кейнс пен Фридманның қорытындыларымен келісті: Ұлы депрессия «нақты экономикадағы» проблемалармен басталды, кейіннен спекуляция мен ақшаның жойылуы арқылы қаржы әлеміне тарады (Рондо Кэмеронның «жабайы банктік іс-қимылдары» туралы талдауын да қараңыз). Оның 1987 жылғы AT&T компаниясының эмпирикалық зерттеуі, «The Fall of the Bell System» атты еңбегі, жаңа кәсіпкерлік бизнеске қарау тәсіліне әсер етті.

Жеке өмір

Темин – марқұм генетик Говард Теминнің бауыры. Ол 1975 жылы кері транскриптазаны ашқаны үшін физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Ол еврей.