Кіріспе

Сент-Баво соборы – Нидерландтың Харлем қаласында орналасқан собор. Ол Жозеф Куйперс 1895 жылдан 1930 жылға дейін Янсстрааттағы бұрынғы су басқару шіркеуінің орнына, Сент-Жозеф деп аталған соборды салу үшін салынған. Бұл шіркеудің өзі 1578 жылы католицизмнен протестантизмге айналған Синт-Бавокерк шіркеуінің орнын басты. Сент-Баво соборы қазір Рим-католик шіркеуінің Харлем-Амстердам епархиясының бас соборы болып табылады. Собордың ішінде бұрынғы сакристия кішкентай мұражайға (schatkamer) айналдырылған, онда Харлемнің католиктік тарихынан қалған тарихи заттар сақталған.

Ғимараттың тарихы

1853 жылдан бастап Әйгілі Жүсіп шіркеуі собор ретінде қызмет етті, бірақ кеңейтулерге қарамастан, ол бірден тым кішкентай болып шықты. Епископ Гаспард Боттеманн 1893 жылы жаңа собор салуды жоспарлай бастады, ол собор және приход шіркеуі ретінде қызмет етуі керек еді. Бастапқыда Пьер Куйперске шіркеудің дизайнын жасауды ұсынған, тіпті ол алғашқы эскизін жасаған болуы мүмкін, бірақ жасының қалыптылығына байланысты оның ұлы Джозеф Куйперс оның орнына сәулетші болды. Куйперс бастапқыда әкесінің ықпалын сақтайтын неоготикалық стильдегі шіркеуді жобалады, бірақ көптеген өзгерістерден кейін Византия және югендстиль сәулетінің элементтерімен неороман стиліне көшуге шешім қабылдады. Құрылыс 1895 жылы хор және оның радиальді капеллаларымен басталды, ал 1898 жылдың 1 сәуірінде собор қасиеттендірілді. 1902-1906 жылдары трансепт пен неф құрылысы жалғасты. Қаржы тапшылығына байланысты мұнаралардың құрылысы 1927 жылға дейін кейінге шегерілді. Осы кезеңде Куйперске оның ұлы Пьер Куйперс кіші көмектесті. Бұл собордың үлкендігіне қарамастан, бұрынғы Әйгілі Жүсіп шіркеуі әлі де католик шіркеуі болып табылады, және Харлемде басқа да бірнеше католик және бұрынғы католик шіркеулері бар. Бүгінде Харлемде 140-тан астам қорғалатын діни ғимарат бар, олардың көпшілігі басқа мақсаттарға бейімделген.

Жинақтың тарихы

Haarlemде 9 ғасырдан бері христиандық шіркеу бар. Бұл алғашқы шіркеу Велсеннің филиалы болды, оны 695 жылы Виллиброрд құрды. Бұл ағаштан салынған шіркеу қазіргі Грот-Керк (Grote Kerk) орналасқан жерде салынған. Бұл шіркеу 1559 жылы бірінші епископ Николаас ван Ньюланд тағайындалғанда ресми түрде соборға айналды. Тек 19 жыл өткен соң, Харлемді қоршаудан кейін, шіркеу протестанттық реформаның бір бөлігі ретінде тәркіленіп, протестантизмге көшірілді. Осы кезде өнер туындылары мен күміс заттардың көп бөлігі тәркіленді, ал сақталғандары қазір Франс Халс мұражайының қорында сақталуда. Харлемдік католиктер өздерімен бірге ала алатындарын алып, жасырын өмір сүре бастады. Нидерланды ресми түрде католиктік мемлекет болмағандықтан, жер астындағы католик ғибадат орындары енді шіркеулер немесе керкен деп емес, миссионерлік станциялар немесе штаттар деп аталды. 17 ғасырдың соңында Харлемде қанша штат болғаны белгісіз, бірақ қалалық жазбалар 18 ғасырда Харлем кеңесі осы жер асты шіркеулеріне төзімділік танытып, салық алғанын көрсетеді, сондықтан кем дегенде жеті штаттың 300-ден астам адамға арналғанына сенімді болуға болады. Сент-Джозеф станциясы деп аталатын штат, 1853 жылы Грот Керк артындағы Янсстратта Ватерштаатсцерк (Waterstaatskerk) салынғанға дейін Годсмитспейінд (Goudsmitsplein) орналасқан жеке үйлерде жиналатын. Көшедегі ресми сыртқы түрімен бұл шіркеу Харлемдегі ең танымал католик шіркеуіне айналды. Бірте-бірте басқа штаттар да осы бір католик шіркеуінің пайдасына жабылды. Реформациядан аман қалған әртүрлі артефактілер, сондай-ақ басқа жойылған Haarlem католиктік коллекцияларынан алынған заттар қазына бөлмесіне (schatkamer) жиналды, мысалы, 17 ғасырдың қамқоршы әулиесі Бавоның суреті және Луи Наполеонның шапельінен алынған күміс заттар, ол Вилла Веллегенде (Villa Welgelegen) он жылдан астам уақыт тұрды. Бұл жерде Гарлем дін қызметкерлерінің ескі шашубльдері, далматикалары және сәнді кестесі бар сюрплистері, сондай-ақ танымал католик тақырыптары бейнеленген. Француздық заттар, бәлкім, Луи Наполеон кезеңінен шыққан болуы мүмкін, бірақ ең ертедегілері фламандтықтарға жатады және 16 ғасырдың басына дейін сақталып келген.