Ханна Франк: Шотландиялық суретшінің өмірі мен шығармашылығы
Hannah Frank
Ханна Франк: Глазго суретшісі, 1908-2008. Арт-нуво суреттерімен, содан кейін мүсін жасаумен танымал. Оның еврей тегі және әкесінің өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық суретші
British artist
Ханна Франк (23 тамыз 1908 – 18 желтоқсан 2008) – Шотландияның Глазго қаласынан шыққан суретші және мүсінші. Ол 1952 жылы мүсін жасауға көшкенге дейін модерн стиліндегі монохромды суреттерімен белгілі болды.
Hannah Frank (23 August 1908 – 18 December 2008) was an artist and sculptor from Glasgow, Scotland. She was known for her art nouveau monochrome drawings until she decided to concentrate on sculpture in 1952.
Өмірбаян және білім
Франктің еврей ата-анасы екеуі де Ресейде туған. Оның әкесі, Чарльз Фрейкер, Ресейдің Вилкомир қаласынан шыққан. Франкфурттағы Лейцте инженерлік білім алғаннан кейін, 1905 жылы Шотландияға көшіп келіп, атын Франк деп өзгерткен. Франктің анасы да Ресейде дүниеге келген, оның есімі Мириам Липц. Шотландияға көшіп келген соң, оның отбасы алдымен Эдинбургте, кейін Глазгода қоныстанды. Онда оның ата-анасы Горбалс ауданында камералар мен оптикалық құралдарды жөндеуші дүкен ашқан. Франктер Глазгоның Горбалс ауданында тұрды, онда үлкен еврей иммигранттарының қауымы болды. Олар алдымен Эбботсфорд жолында, содан кейін Оңтүстік Портленд көшесінде тұрды. Франк 13 жасқа толғанда, отбасы Кросхиллдегі Диксон даңғылының 72-ші үйіне көшіп келді. Франк 1926–1927, 1928–1929 және 1929–1930 жылдары Глазго университетінде оқыды. Ол латын, ағылшын, француз, моральдық философия және ботаника пәндерін алды, оқу кезеңінде үйде тұрды. 1927–1928 оқу жылында ол Скерри колледжінде неміс тілін оқыды, онда оның "тілдерге ерекше қабілеті бар" екені айтылды. Университетте оқыған кезінде Глазго университеті еврей қоғамының ұйымдастырған саяхаттарына және оның сионистік бөлімшесінің жиналыстары мен оқуларына қатысты. Ол Глазго университеті журналына өлеңдер мен суреттер жазды. 1929 жылғы мамыр айындағы журнал индексінде оның псевдонимі "Әл Аараф" екені көрсетілген. Франк 1929 жылы GSA кешкі сыныптарының сыйлығын "Sorcery" (GUM-нің бұрынғы редакторы сатып алған сурет) үшін, ал 1934 жылы ағашқа ою жасағаны үшін Джеймс МакБей сыйлығын жеңіп алды. Ол 35/36, 37/39 және 43/66 жылдары GSA-да тағы да қосымша курстарға қатысты. 1939 жылы Франк Лайонел Левиге үйленді. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы оның туындылары сол кездегі көңіл-күйді бейнеледі. Яһуди болғандықтан және ағалары британдық армияда болғандықтан, бұл жылдар ұзақ және қиын болды. Ол босқындардың ауыр жағдайын көрсететін, қасіретті, әлсіз бейнелердің көптеген суреттерін жасады. Осы кезеңде Франк Глазго өнер мектебінде Пол Зунтерштейн мен Бенно Шотцтың жетекшілігімен сазды моделдеуді бастады. Олар оның жұмысын қолдады, ал мүсін жасау оның басты құмарлығына айналды.
Frank's Jewish parents both originated in Russia. Charles Fraiker, her father, came from Vilkomir in the Russian Pale of Settlement. After studying engineering at Leitz in Frankfurt, he immigrated to Scotland in 1905, and changed his name to Frank. Frank's mother was also born in Russia, as Miriam Lipctz. Having immigrated to Scotland, her family settled first in Edinburgh and then in Glasgow, where her parents ran a shop in Gorbals repairing cameras and optical devices. The Franks lived in Glasgow's Gorbals district, where there was a strong Jewish immigrant community, first in Abbotsford Road and later in South Portland Street. When Frank was 13, the family moved to 72 Dixon Avenue, in Crosshill. Frank was a student at the University of Glasgow in 1926–27, 1928–29 and 1929–30, taking courses in Latin, English, French, Moral Philosophy and Botany, living at home during her periods of study. In the session 1927–28 she attended Skerry's College, studying German, where she was assessed as 'having a rare talent for languages'. While at the university, she participated in Glasgow University Jewish Society rambles and in its Zionist Branch meetings and studies. She contributed poems and illustrations to the Glasgow University Magazine. Its index for May 1929 reveals "Al Aaraaf" to be her pen name. Frank won the GSA evening class prize in 1929 for Sorcery (the drawing that was bought by the former editor of GUM) and the James McBey prize for wood engraving in 1934. She attended further courses at the GSA in 35/36, 37/39 and 43/66. In 1939, Frank married Lionel Levy. Her works during the years of the World War II were reflective of the mood of the time, as a Jew, and with brothers in the British Army these years were long and dark, and there were many illustrations of grim, gaunt figures, reflecting the plight of the refugees. It was also during this period that Frank began clay modelling at the Glasgow School of Art under Paul Zunterstein and Benno Schotz who encouraged her work, and sculpture became her main passion.
Ерте өмір
Гласго университетінің журналында жарияланған туындылары университеттік қауымдастыққа қатысуына мүмкіндік бергенімен, Франктің кейінгі мансабында оның жұмысы кең аудиторияға, соның ішінде Гласго еврей қауымдастығына жетті, олар қайырымдылық шараларын өткізу үшін оның өнерін беруді сұрады. Бұл қатысуды 1948-1969 жылдар аралығымен сипаттауға болады, осы кезеңде Франк еврей ұйымдарына қайырымдылық пен қаржы жинау мақсатында өнер туындыларын сыйға тартты немесе уақытша берді. Мансабы бойы Франк түрлі ұйымдарға ақша жинауға көмектесу үшін барлық мүмкіндікті пайдаланды, брошюраларды жасағаннан бастап, өнер туындыларын уақытша беруге дейін. Фрэнк пен оның күйеуі Лайонел Леви еврей университетінің достарының Глазго комитетіне мүше болды. Осы еврей қауымдастығымен байланысы Франктің мансабы мен өмірінің көп бөлігін қамтыды. Төменде 1948-1985 жылдар аралығындағы бес мысал келтірілген, олар Франктің еврей ұйымдарына көмектесуге деген ынтасын көрсетеді. 1948 жылы Франк Глазгодағы еврей біліміне арналған негізгі орталық болған Глазго еврей білім беру кеңесі үшін брошюра мұқабасын жасады. Бұл брошюра дизайны Талмуд Тораның 50 жылдығымен сәйкес келді (Л. Фридландердің Л. Левиге жазған 2/3/7 хаты, 19 қыркүйек 1948 жыл, Ханна Франк және Лайонел Леви жинағы, Шотландия еврей архивтері орталығы). 1966 жылы Франк Роза Воллштейн тобына сол жылдың мамыр айында өткізілетін өнер жеребесі үшін өнер туындысын сыйға тартты. Роза Воллштейн – әйелдер басқаратын Глазго филиалы, ол Халықаралық әйелдер сионисттік ұйымының құрамында болды және Израильдегі жетімханалар сияқты жобаларға ақша жинауды мақсат еткен (Д.Н. Линкс ханымның Л. Леви ханымға жазған 2/3/9 хаты, 1966 жылғы 26 наурыз, Ханна Франк және Лайонел Леви жинағы, Шотландия еврей архивтері орталығы). 1967 жылы Франк Израильдің төтенше жағдайға арналған қорына жинаған Израильдің бірлескен өтінішіне мүсін сыйлады. Ұйым Фрэнкке сыйлық жасағаны үшін өнер аукционын өткізді. Этель Коллинз және Луи Феррар Фрэнкке хат жазып, оның қайырымдылығы үшін үлкен алғыс білдірді (Этель Коллинз пен Луи Феррардан 2/3/11 хаты, 28 қараша 1967 жыл, Ханна Франк және Лайонел Леви жинағы, Шотландия еврей архивтері орталығы). 1969 жылы Франк Гласгоудағы әйелдер сионисттік ұйымының еврей өнер тобына қолтаңбалы гравюрасын сыйлады, ол ақша жинау мақсатымен аукционға шығарылды (J. Lewis ханымнан L. Levy ханымға арналған 2/3/28 хаты, 1969 жылғы 14 желтоқсан, Ханна Франк және Лайонел Леви жинағы, Шотландия еврей архивтері орталығы). Фрэнк пен оның күйеуі Лайонел Иерусалимдегі Еврей университетінің Гласго тобының мүшелері болды. 1985 жылы Франк лотереяға қойылатын туындысын топқа сыйлады, ал лотереядан шамамен 700 фунт жиналды.
Although she had works published in the Glasgow University Magazine which brought with it involvement with the wider university community, during her later career, Frank's work was to reach a wide audience including many in Glasgow's Jewish community where she received many appeals to donate art to help with fundraising appeals. This involvement can be characterised by focusing on the years between 1948 and 1969, in which Frank either donated or lent her artwork for charitable and fundraising purposes for Jewish organisations. Throughout her career, Frank assisted in any areas possible to help various organisations raise money, whether this was designing brochures or lending her work to help fundraise. Frank and her husband Lionel Levy were also members of the Glasgow committee of the Friends of the Hebrew University. This connection with the Jewish community would be something that would span out over most of Frank's career and later life. Below are five examples ranging between the years 1948 and 1985 which convey Frank's enthusiastic approach to assisting Jewish organisations. In 1948, Frank designed a brochure cover for the Glasgow Board for Jewish Education, which was the main centre for Jewish education in Glasgow at the time. This brochure design coincided with the 50th Jubilee of the Talmud Torah (Letter 2/3/7, from Mr L. Friedlander to Mrs L. Levy, 19 September 1948, Hannah Frank & Lionel Levy Collection, Scottish Jewish Archives Centre). In 1966, Frank donated an art piece to the Rosa Wollstein group which was to be used in an art draw in May of that year. The Rosal Wollstein was a women run Glasgow branch that belonged to the Women's International Zionist Organisation, whose aim was to raise money for projects such as Israeli orphanages (Letter 2/3/9, from Mrs D. N. Links to Mrs L. Levy, 26 March 1966, Hannah Frank & Lionel Levy Collection, Scottish Jewish Archives Centre). In 1967, Frank gave a sculpture to the Joint Israel Appeal which was collecting for an Israel emergency fund. The organisation held a Fine Art auction to which Frank donated. Ethel Collins and Louis Ferrar of the appeal wrote to Frank and gave expansive thanks for her donation (Letter 2/3/11, from Ms Ethel Collins & Mr Louis Ferrar, 28 November 1967, Hannah Frank & Lionel Levy Collection, Scottish Jewish Archives Centre). In 1969, Frank donated a signed print to the Glasgow Women's Zionist Organisation's Jewish Art Group, which was auctioned to presumably raise money (Letter 2/3/28, from Mrs J. Lewis to Mrs L. Levy, 14 December 1969, Hannah Frank & Lionel Levy Collection, Scottish Jewish Archives Centre). Frank and her husband Lionel were members of the Glasgow group of the Friends of the Hebrew University of Jerusalem. In 1985, Frank donated a piece to the group that would be placed into a raffle, the raffle itself raised around £700.
Кейінгі өмірі
Франк өмірінің соңғы жартысында оның көркемдік тәжірибесі Глазго өнер мектебінде мүсін жасау сабақтарына қатысқаннан кейін мүсін өндірумен айналысты (соңғы суреттері 1952 жылға дейін сақталған). Кішкентай өлшемдегі гипстен, терракоттадан және қоладан жасалған мүсіндер көбінесе адам денесін зерттейтін туындылар. Осы мүсіндердің көпшілігі әйелдер бейнесіне назар аударады, ол осы тақырыпты жұмыс істеуге ыңғайлы деп тапқан, және бұл оның суреттерінде де көрінеді. Франк стиліне Генри Мур сияқты замандастары, сондай-ақ Глазго өнер мектебіндегі оның ұстаздары (Бенно Шотц және Пол Зунтерштейн) әсер еткенімен, оның жеке стилі сөзсіз ерекшеленеді – созылған дене мүшелері мен нәзік пішіндері, шотландтық модерні мен қолөнер қозғалысының тамырларымен байланысты. 1969 жылы ағасының Форрест-роудтағы үйінде өткен көрмеден кейін, оның туындыларына деген сұраныс пен қызығушылықты қанағаттандыру үшін гравюралар жасала бастады. 2004 жылдың 25 сәуірінен 5 маусымына дейін Ланкастер қалалық мұражайы мен өнер галереясында сәтті гастрольдік көрме өтті: «Ханна Франк: Глазго суретшісі». Бұл көрме Фрэнктің 100 жылдық мерейтойына дейін бес жыл бойы гастрольде болды, ал оның соңғы аялдамасы – оның білім алған орны, Глазго университеті болды. Бұл гастрольдік көрменің аясында Франк Лондонда, Голдерс Гриндегі Айви Хауста (Лондон еврей мәдени орталығының үйі) өзінің алғашқы жеке көрмесін ұйымдастырды. Лондон көрмесінің соңында Франк 1943 жылғы «Күн» суретін Бен Ури Лондон еврей өнер мұражайына сыйлады. Ол 98 жасында саяхаттау қиындықтарына байланысты қатыса алмағанымен, «Лондон тұрғындары менің туындыларыма Шотландиядағыдай құлшыныспен қарастыра бастағанына қуаныштымын» деді. Франк мұрагерлікке өнер арқылы қол жеткізеді, ол оның жанкүйерлеріне шексіз қуаныш сыйлайды. Оның туындылары 2011 және 2012 жылдары Глазгода, 2012 және 2013 жылдары Шетландтағы екі жерде, 2013 жылы Далбитте және 2014 жылы Аирде көрсетілді.
In the latter half of Frank's life her artistic practice lay in the production of sculpture (with the latest drawings dated 1952) following her enrolment in sculpture classes at the Glasgow School of Art. The small scale plaster, terra cotta and bronze sculptures are mainly figure studies. Many of these sculptures focus on the form of women, a subject she found more interesting to work with, which is evident in her drawings too. Frank's style was influenced by contemporaries such as Henry Moore as well as her teachers at the Glasgow School of Art (Benno Schotz and Paul Zunterstein) but her personal style is undoubtedly distinct with elongated limbs and elegant shaping, with her roots in the Scottish Art Nouveau and Arts and Crafts movement. Following an exhibition in 1969 at her brother's premises in Forrest Road, prints began to be made to satisfy the demand and interest in her work. From 25 April – 5 June 2004 the Lancaster City Museum and Art Gallery hosted the first show of the successful touring exhibition: Hannah Frank: A Glasgow Artist. This toured for five years in the run up to Frank's 100th birthday, which coincided with the exhibition's final destination, her alma mater, the University of Glasgow. As part of this touring exhibition, Frank had her first solo exhibition in London at Ivy House, Golders Green, home to the London Jewish Cultural Centre. At the end of the London show Frank presented her 1943 drawing Sun to the Ben Uri London Jewish Museum of Art. Although she was not able to be there, due to travelling difficulties at the age of 98, she said that she was 'glad that people in London are becoming as enthusiastic about my work as they are in Scotland'. Frank's legacy lives on through her art, which proves to be an endless joy for her admirers, with exhibitions in Glasgow in 2011 and 2012, in two locations in Shetland in 2012 and 2013, an exhibition in Dalbeattie in 2013, and an exhibition in Ayr in 2014.
Өнер
Франктің суреттері меланхолиялық түсіндіруді білдіреді, бұл әсіресе қара-ақ контраст арқылы күшейеді. Оның туындыларында Макдональдс әпкелері, Джесси Кинг, Обри Бердсли, Гарри Кларк және Джон Дункан сияқты суретшілердің ықпалын көруге болады. Дегенмен, оның жұмысы өзіне тән ерекше стильді сақтайды. Суреттеріндегі ең қарама-қарсы түстер мен қарапайым, бірақ айқын сызықтар оларды жанды етеді. Суреттерге жақын қарасақ, олардың арасында үлкен айырмашылықтар бар: кейбіреулері меланхолиялық және мистикалық, ал кейбіреулері жарқын және оптимистік, тағы басқалары тыныш. Оның көптеген суреттері 1925-1952 жылдар аралығында салынған. Сурет салу техникасын және шеберлігін жетілдіре отырып, мазмұны әйелдерді бейнелеуге қарай өзгерді. West Acres зейнеткерлер үйінде тұрғанда берген сұхбатында ол әйелдердің сурет салуға көбірек үйлесімді және әдемі екенін, ал суретші ретінде оның осыны бейнелеуге қызығушылығы зор екенін айтты. Оның суреттерін стильдегі өзгеріске қарай екі бөлікке бөлуге болады. Бірінші бөлік 1925 жылдан 1934 жылға дейін. Мысалы, "Изабелла немесе базилик гүлшоғы" (1928) суретіне қарасақ, ол егжей-тегжейлілікке ерекше назар аударғанын көреміз. Қара-ақ контраст және көлденең және тік сызықтар динамикалық атмосфера жасайды және көріністі қарапайым тәсілдермен драматизациялайды. Суреттегі бас сүйек, базилик немесе суреттің айналасындағы әшекейлер сияқты егжей-тегжейлі мәліметтер оның суреттерінің осы кезеңіне тән. Бұл кезеңдегі көптеген суреттері поэтикалық түсіндіруге негізделген, ал кейбір өлеңдерді ол өзі жазып, жариялаған. Суретші Энн Мари Фостер: "Қандай керемет табу! Ханна сызықтың қарапайымдығымен мәннің өзін ұстап алады. Бұл оның сурет салу шеберлігі мен техникалық қабілетін көрсетеді және қара-ақ сызық суреттерінің негізін құрайтын суретшілік шеберлігін аңғартады". Келесі кезең шамамен 1939 жылдан 1952 жылға дейін. Жарық композицияға қарай айқын өзгеріс байқалады; ақ түс басымдыққа ие. Суреттерде көбінесе әйелдер бейнеленген, ал Франк көптеген бет-әлпеттерді жақыннан суреттеген. Стилистика қарапайым, ол реалистік ерекшеліктерді салудан аулақ, бұл арт-нуво қозғалысының ерекшелігі. Суреттеріндегі бөлшектер гүлдер, ағаштар, жануарлар және күн/ай сияқты табиғи элементтерден тұрады. Мысалдар: "Күн" (1943), "Жазғы гирлянда" (1945) немесе оның бірнеше "Терезе алдындағы қыз" (1945, 1946, 1952) суреттері. 1952 жылы ол мүсіндермен жұмыс істей бастады, бастапқыда суреттері үшін анатомиялық білімін жетілдіру мақсатында. Алайда, ол сурет салуға қайта оралмады, бірақ өмірінің соңына дейін, 1998 жылға дейін, 90 жасқа дейін мүсіндермен айналысты. Оның мүсіндері Корольдік Шотланд академиясында, Корольдік Глазго институтында және Лондондағы Корольдік академияда көрмеге қойылғандықтан, ол кеңінен танылды. Мысалы, "Бас" (Бобби Розенберг, 1952); бұл оның екінші мүсіні, модель – оның туысы Бобби. Ол оны аяқтауға бірнеше апта кеткенін еске алады. Мүсіндер суреттерден өзгеше өнер саласын білдірсе де, мұнда да керемет тіршілікпен үйлесетін қарапайым стильді табуға болады. Суреттеріндегідей, оның мүсіндерінің көп бөлігі әйелдердің бейнесін көрсетеді. Оның бас мүсіндері егжей-тегжейлі болғанымен, олар толыққанды адам денесін бейнелейтін жұмыстардан ерекшеленеді, онда фигуралар бетсіз болып қалады; бұл оның дене анатомиясына назар аударғанын көрсетеді. Оның ең танымал мүсіндерінің бірі – "Жатып жатқан әйел" (1963) көп назар аударды. Оның бастапқы ниеті анатомиялық егжей-тегжейді үйрену болса да, оның жұмысы қайтадан реалистік бейнелеуден сюрреалистік пропорциялармен эксперименттерге ауысады: мысалдар – тағы бір "Жатып жатқан әйел" (1964) және "Атауы жоқ" (1968) суреттері. "Мен скульптура сабақтарына анатомияны білмегендіктен бардым. Мен оның сурет салуға көмектесетінін ойладым, бірақ содан кейін скульптура басымдық алды. Мен Бенно Шотцты кеңесші ретінде тауып алғаным үшін бақыттымын". Глазго өнер мектебінде оқығанда ол ағашқа ою үшін Джеймс Макбей сыйлығын жеңіп алды. Кейбір ағашқа оюлар, отбасылық портреттер және эскиздер сақталған болса да, оның ерте көркемдік жұмысының басты бағыты оның қара-ақ суреттеріне, ал кейінірек мүсіндеріне бағытталды. Франк өмірінің соңғы жылдарында Глазго қаласына жақын жердегі зейнеткерлер үйінде тұрды. Ол Глазгодағы Кэткарт зиратында жерленген.
Frank's drawings imply a melancholic interpretation, not least created by the black and white contrast. The influences of artists such as the McDonald sisters, Jessie King, Aubrey Beardsley, Harry Clark and John Duncan can be seen in her work. However, her work maintains her own, distinctive style. Her drawings seem vibrant through the extreme colour contrast and clear but simple lines. Looking at the drawings more carefully, they differ enormously: some are melancholic and mystic, others bright and optimistic and others again calm. Most of her drawings date from between 1925 and 1952. While developing her drawing techniques and skills the shift of the content went on portraying females. According to an interview she gave whilst living in West Acres care home she claimed that women are simply more aesthetic and nicer to draw and, as an artist, she was more interested in capturing this. Her drawings could be categorised in two sections according to a change in style. The first section would be from 1925 till 1934. By looking at e. g."Isabella or the Pot of Basil" (1928) one discovers an intense focus on details. The black and white contrast and the horizontal and vertical lines create a dynamic atmosphere and dramatise the scene with simple methods. The details, such as the skull in the vase, the basil itself or the ornaments surrounding the drawing are typical for this period of her drawings. Most of her drawings within this period are based on poetic interpretation; some of the poems she wrote and published herself. Artist Ann Marie Foster said, "What a find! Hannah captures an essence with such economy of line. They are evidence of her drawing skill and technical facility and demonstrate the draftsman/womanship underpinning the black and white line drawings". The next period is from roughly 1939 until 1952. There is a noticeable shift towards a brighter composition; white is the dominating colour. The figures are mainly women and Frank drew numerous face close ups. The style is simpler and she drifts away from trying to draw realistic features, a trend typical of the art nouveau movement. Details in her drawings are of natural origin such as flowers, trees, animals and the sun/moon. Examples are "Sun" (1943), "Spring Frieze" (1945) or several of her "Girl at the Window" (1945, 1946, 1952) drawings. In 1952 she started working on sculptures, originally to improve her anatomy skills for her drawings. However, she never returned to drawing but remained working on sculptures for almost the rest of her life till 1998, aged 90. She became widely recognised as her sculptures were exhibited in the Royal Scottish Academy, the Royal Glasgow Institute and the Royal Academy, in London. One example is "Head" (Bobby Rosenberg, 1952); this was only her second sculpture, her cousin Bobby the model. He recalls that it took her weeks to finish. Although sculptures mark a different artistic branch from drawings even here you can find a simplistic style combined with a striking aliveness. As in her drawings, the vast majority of her sculptures are female figures. Although her sculptures of heads seem detailed, they differ from works forming a whole human body where the figures remain faceless; an indicator of her focus on body anatomy. One of her most well known figures, "Reclining Woman" (1963) won her much attention. Although her first intention was to learn anatomic details, her work shifts again from realistic portrayals to experiments with surreal proportions: examples are another drawing entitled “Reclining Woman” (1964) and “Untitled” (1968). “ I did sculpture classes because I didn't know anatomy. I thought it would be good for my drawing – then sculpture took over. I was fortunate to have Benno Schotz as a mentor". While at the Glasgow School of Art, she won the James McBey Prize for wood engraving. Although some wood engravings, family portraits and sketches survive, her main early artistic focus was on her black and white drawings and, later, on her sculpture. Frank lived in a care home near Glasgow in her later years. She is buried in Cathcart Cemetery, Cathcart, Glasgow.