Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің су асты кемелерінің командирі және «Құрмет медалі» иегері (1906–1944)
1937 жылдың мамыр айында ол Флорида штатындағы Пенсакола Әскери-теңіз әуе стансасының (NAS Pensacola) бас офицерінің көмекшісі болып тағайындалды. 1938 жылдың маусымында ол лейтенант атағына өрледі. 1939 жылдың жазында «Рубен Джеймс» кемесіне бас офицердің орынбасары (бірінші офицер) болып тағайындалды. 1941 жылдың сәуірінде ол Жаңа Лондон жағалауында теңіз эксперименттерін жүргізуге көмектесу үшін S 20 су асты кемесінің болашақ командирі (PCO) ретінде Эксперименттік бірінші дивизияға жіберілді. Ол екі жыл бойы S 20 су асты кемесінің командирі болды және АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде кемеде қызмет етті.

Бірінші қарауыл

Хардер 1943 жылдың 7 маусымында Перл-Харбордан алғашқы соғыс патруліне шықты, бағытын оңтүстік Хонсю жағалауына бұрды. Дилидің 21 маусымдағы түнгі екі кемеліктен тұратын жау конвойына жасаған алғашқы шабуылында, су асты қайығы жаудың агрессивті эскорт тобының күшті шабуылына түсіп, лайлы түбіне құлады – жаман бастама, бірақ қазіргі уақытта бір жау нысаны зақымдалған болуы мүмкін. Дили су асты қайығын лайдан шығарды, екі күннен кейін алғашқы нағыз табысын жеткізді. Жапондық су асты кемесін қызметкерлеуші «Сагара Мару» (7,000 тонна) торпедамен жойылды, ал жау кемесі соншалықты зақымданды, оны Жапония құрлығында жағаға тікелей шығарып, толықтай жарамсыз деп танылды. Келесі төрт күнде Дили үш түрлі жау кемелерінің конвойына жеті шабуыл жасады, бірақ соғыстан кейінгі талдау оған бір жау кемесіне ғана зиян келтіру мүмкіндігін көрсетеді. Соғыс патрулін жалғастыра отырып, Дили төрт сәттілігінің біріншісін – жаудың жапондық эсминцісінен жасады. 1944 жылдың 13 сәуірінде Батыс Каролинадан солтүстікке қарай жау ұшағы байқалды, «Хардер» патрульдік жау эсминцісі «Иказучидің» нысанына айналды, ол Дили торпедаларды атқанға дейін жақындады. Эсминец бес минут ішінде батып кетті. Дилидің байланыс туралы баяндамасы тез танымал болды: «Төрт торпеда және бір жапондық эсминец жойылды». Төрт күннен кейін Дили Волейиге жақын жерде «Мацуэ Мару» (7,000 тонна) кемесін де батырды, содан кейін 20 сәуірде аралдың жанында қайта пайда болып, су асты қайығының палубалық зеңбірегімен қиын жағдайдағы жапондық гарнизонды бомбалады. 1944 жылдың 3 мамырында «Хардер» өзінің төртінші соғыс патрулін Фримантл (Австралия) қаласында аяқтады. «Хаянами» тікелей жойылды, ал оның әпкесі «Хардерге» екі сағатқа созылған тереңдік зарядтарымен шабуыл жасады. 17.30-ға қарай оны қуып жететін сегіз кеме болды. Дили қашып үлкерді. «Хардер» 8/9 маусым түнінде партизандық күштерді алу үшін Сибуту асуынан өтіп, келесі күні ерте қайтып келді. Ақырында, Кристи Дилиге «Хардерді» тағы бір патрульге, алтыншы патрульге шығаруға келісті. Дили 1944 жылдың 5 тамызында Фримантлден үш су асты қайықтық «қасқыр топты» басқара отырып шықты, оған «Хаддо» (Честер Нимиц, кіші) және «Хейк» (Джон Броучты алмастырған Франк Э. Хейлор) қосылды. Олардың мақсаты – Лусон бұғазының оңтүстігіндегі Филиппиннің батыс жағалауында жапондық кемелерді жою еді. Уильям Кинселланың «Ray» су асты қайығынан алынған байланыс есебінің (Ultra басшылығымен) арқасында Палуан шығанағында (солтүстік Миндоро) тығылып қалғаннан кейін, «Хардер» мен «Хаддо» басқа үш АҚШ су асты қайығына («Гитарро», «Ратон» және Кинселланың «Ray», тек төрт торпедасы қалған) қосылды, барлығы Дилидің басшылығымен (су үстіндегі аға офицер ретінде) жүзіп өтті. 21 тамызда сағат 05.45-те жау конвойы шыққанда, 24 тамызда жаудың мина іздеуші кемесі олардың ерекше жорығын аяқтағаны анық болды. Соғыстан кейін жапондық деректерге сүйенсек, сол күні таңертең Кейман-Пойнт маңында жасалған су асты кемеге қарсы шабуыл нәтижесінде мұнай, ағаш сынықтары және пробкалар ағып кеткен. Дилидің қазасы бүкіл Су асты қайық күштерінде «ұлы қайғы» толқынын тудырды. Дилидің жоғалуы әлі күнге дейін кейбір адамдар, мысалы Линч, шаршауды кінәлайды. Бұл Кристи мен Локвуд арасындағы алшақтықты күшейтті. Сонымен қатар, Кристидің Дилиді екінші «Құрмет медаліне» ұсынуға тырысуы адмирал Томас К. Кинкейдтің қарсылығына ұшырады, ол патруль үшін Армияның ерекше қызмет орденін беру кез келген Әскери-теңіз күштерінің марапатын болдырмайды деді. Соңғы талдауда Дили 16 жау кемесін батырып, жалпы тоннажы 54 002 тоннаны құрады (соғыстан кейінгі есеп бойынша), бұл оны Екінші дүниежүзілік соғыстағы АҚШ су асты қайықтарының капитандығы бойынша бесінші орынға шығарды.

Құрмет медалі туралы дау

Мүмкін, Дилиге бірнеше әріптестері шаршаған және тым шаршаған деп ойлаған кезде алтыншы соғыс патрулін жүргізуге рұқсат бергені үшін өкініп, RADM Christie, жоғалту туралы хабарланғаннан кейін дереу Дилиді қаһармандық орденіне ұсынды. Бұл әрекет дауға себеп болды. Генерал Дуглас Макартур бұрын Дилиге театрдағы еңбегі үшін Армияның Ерекше қызмет көрсету орденін берген еді. Томас Кинкейд, COMSEVENTHFLT (Макартурдың теңіз күштерінің командирі) Дилиді қаһармандық орденіне ие етпеуге қарсы болды, оның пікірінше, ол бұрыннан-ақ лайықты марапатталған. Бұл дау Кристи мен Кинкейд арасындағы жеке антагонизмнің күшеюіне әкелген бірнеше жағдайдың бірі болды, нәтижесінде 1944 жылдың желтоқсан айында Кинкейд Кристиді қызметтен босатты. Кристи содан кейін Вашингтонға қайтып оралып, ақыры Макартурдың қаһармандық орденіне қолдауын алды, ол 1945 жылдың 29 тамызында Дилидің әйелі Эдвинаға табысталды.

Өлімнен кейінгі марапаттар

Командир Дили Хардердің бесінші жауынгерлік патрулі үшін Құрмет медалімен марапатталды, ал Хардердің алтыншы жауынгерлік патрулі кезінде көрсеткен батылдығы үшін қаһармандық жұлдызбен марапатталды. 1953 жылы Дили оның құрметіне аталды, ол эсминец эскортының жетекші кемесі болды. Дилидің құрметіне Даллас, Техас штатының Фэр Парк қаласындағы Ғылым орталығында тақта орнатылған. Далластағы Сэм Дили көшесі оның есімімен аталды.