Кіріспе

19-20 ғасырдағы француз электр инженері Леон Шарль Тевенен (Léon Charles Thévenin; 30 наурыз 1857, Мо, Сена және Марна – 21 қыркүйек 1926, Париж) – күрделі электр тізбектерін талдау үшін Ом заңын кеңейткен француз телеграф инженері.

Өмірбаян

Францияның Мё қаласында туған Тевенен 1876 жылы Париждегі Политехникалық мектепке түсті. 1878 жылы бітірген соң телеграф инженерлері корпусына (кейіннен француз PTT) қосылды. Ол бастапқыда ұзақ қашықтықтағы жер асты телеграф желілерін дамытумен айналысты. 1882 жылы Жоғары телеграф мектебінде оқыту инспекторы болып тағайындалғаннан кейін, ол электр тізбектеріндегі өлшемдерге қатысты мәселелерге қызығушылық танытты. Кирхгофтың тізбек заңдарын және Ом заңын зерттеу нәтижесінде ол өзінің әйгілі теоремасын – Тевенин теоремасын жасады. Бұл теорема күрделі электр тізбектеріндегі токтарды есептеуге және күрделі тізбектерді Тевениннің эквивалентті тізбектері деп аталатын қарапайым тізбектерге келтіруге мүмкіндік берді. Bureau des Lignes басшысы болғаннан кейін, ол Жоғары мектептен тыс басқа пәндерді оқытуға уақыт тапты, соның ішінде Париждегі Ұлттық аграрлық институтта механика курсын оқыды. 1896 жылы ол Телеграф инженерлік мектебінің директоры, ал 1901 жылы телеграф шеберханаларының бас инженері болып тағайындалды. Ол талантты скрипкашы еді. Балық аулау оның тағы бір сүйікті хоббиі болды. Ол үйленбеген, бірақ анасының жесір туысы және оның екі баласымен бірге тұрды, оларды кейіннен асырап алды. Тевенен сол кездегі белгілі ғалымдармен кеңесіп, оның заңы фактілерге сәйкес пе, жоқ па деген дау туды. Ол Парижде қайтыс болды. Өлімі алдында оның досы Ж. Б. Помей оны зиярат етіп, теоремасы бүкіл әлемде қабылданғанын естіп, ол таң қалды. 1926 жылы оны емделу үшін Парижге алып келді. Ол тек отбасы мүшелері ғана қабірге ермеуін және табынына оның бақшасынан алған бір гүлден басқа ештеңе қоймауын өтінді. Ол Мё қаласында осылай жерленді. Тевенен – үлгілі инженер және қызметкер, еңбекқор, адал, қағидалары берік, бірақ жүрегі мейірімді адам ретінде еске алынады.