Саккраменто алқабындағы Sutter Buttes – бұл Калифорнияның ең кішкентай тау тізбегі. Вулкандық домдар, тарихы, географиясы және John Sutter есімі туралы ақпарат.
Саттер құмдары (Maidu: Histum Yani немесе Esto Yamani, Wintun: Olonai Tol, Nisenan: Estom Yanim) – бұл эрозияға ұшыраған жанартаулық лава күмбездерінің кішкентай дөңгелек кешені. Олар солтүстік Калифорниядағы Саттер округіне қарасты Сакраменто аңғарының тегіс жазықтарынан жоғары көтеріледі. Олар штаттың орталық аңғарының солтүстік бөлігіндегі Юба қаласының жанында орналасқан. Әлемдегі ең кішкентай тау тізбегі деп аталатын Саттер құмдарының ең биік нүктесі – Оңтүстік құмның шыңы, 2122 фут (647 м), сонымен қатар Саттер округінің ең биік нүктесі. Таудың төменгі жағында Саттер деген шағын қала орналасқан. Қала мен құмдар Мексика үкіметінен осы аймақта үлкен жер учаскесін алған Джон Саттердің құрметіне аталған. Бұл құбылыс жанартаулық әрекеттің нәтижесі. Олар шамамен 1,4 миллион жылдан бері белсенді емес жанартаудың қалдықтары. Кейбір геологиялық деректер бұл жанартаудың Каскад жанартауларының ең оңтүстік шекарасын құрайтынын көрсетеді, бірақ оның жасы мен пішіні осы аймақтағы басқа жанартаулардан ерекшеленеді. Басқалары оның жасын Калифорния жағалауындағы жанартаулық элементтермен байланыстырады; оның құрамы осы аймаққа жақын болғанымен, айтарлықтай айырмашылықтар бар. Табиғи газдың шығуы алғаш рет 1864 жылы Декстер Кукпен Оңтүстік құмда зерттелді, ол 65 фут (20 м) тереңдікте шахта қазған.
The Sutter Buttes (Maidu: Histum Yani or Esto Yamani, Wintun: Olonai Tol, Nisenan: Estom Yanim) are a small circular complex of eroded volcanic lava domes which rise as buttes above the flat plains of the Sacramento Valley in Sutter County, northern California. They are situated just outside Yuba City in the northern part of the state's Central Valley. Referred to as the world's smallest mountain range, the Sutter Buttes have as their highest point the summit of South Butte, at 2122 feet (647 m), which is also the highest point in Sutter County. At the base of the mountain is the small town of Sutter. Both the town and the buttes are named for John Sutter, who received a large land grant in the area from the Mexican government. by volcanic activity. They are the remnants of a volcano that has been dormant for about 1.4 million years. Some geological references suggest that the volcano represents the southernmost boundary of the Cascade Volcanoes, but there are significant differences in age and form compared to the other volcanoes in that range. Others suggest that its age places it with the volcanic elements of the California Coast Ranges; its composition is closer to that range but does have significant differences. Exploration of natural gas leaks was first undertaken at South Butte by Dexter Cook in 1864, when he dug a 65 feet (20 m) shaft.
Топырақ пен өсімдіктер
Беттердің тіктеу орталық бөлігі әртүрлі тереңдіктегі тасты, қоңыр құмды балшық топырақтан тұрады, су өткізгіштігі жақсыдан шамадан тысқа дейін. Тегіс шеткерлеу аймағында топырақ құрамы көбірек өзгеріп, құмды балшықтардың арасында сазды немесе силикатты балшық аймақтары кездеседі. Бұл топырақтар шөптекті далаларды немесе еменді ормандарды өркендетуге жағдай жасайды. Саттер-Баттс аймағында көптеген флора және фауна түрлері қоршаған ортада кездеседі. Жабайы гүлдер көптеген таксондармен бейнеленген, олардың ішінде сары марипоза лилиясы – Calochortus luteus та бар.
The rugged central part of the Buttes has a stony, brown sandy loam of variable depth and good to somewhat excessive drainage. The smoother perimeter has more variable soil, with clay or silt loam areas among the sandy loams. These soils support grassland or oak woodland. The Sutter Buttes contain many species of flora and fauna. Wildflowers are represented by numerous taxa; included in these many wildflowers is the yellow mariposa lily, Calochortus luteus.
Жергілікті дәуір
Саттер Беттер жергілікті Нисенан, Майду және Винтун халықтарының жаратылыс мифтері мен басқа да дәстүрлерінде маңызды орын алады. Нисенан тайпасы Беттердің шығыс жағында, ал Патвин Винтун тайпасы батыс жағында қоныстанды. Нисенандықтар Беттерді Эстом Яним деп атаса, Майду тайпасы үшін Саттер-Баттс атауы – Хистум Яни (Аңғардың орталық таулары) немесе Эсто Ямани, ал Винтун тайпасы Онолай Тол деп атаған. Бұл атаулардың бәрі шамамен "Орталық таулар" деген мағынаны білдіреді. Бұл тайпалар Беттерде маусымдық лагерьлер құрып, үнемі ормандардан елік пен басқа да тағамдар жинап, аң аулауға келген. Беттер сонымен қатар аймақтық американдықтардың діни орталығы болды. Антрополог Альфред Кробердің сөзіне сәйкес, қазір Колуза қаласы орналасқан Патвин ауылы Куксу культінің пайда болған "ошағы" болды. Бұл дін Солтүстік Калифорнияның көп бөлігіне тарады. Салтанатты рәсімдер топырақтан салынған би үйлерінде өткізіліп, онда рухтардың бейнесіндегі адамдар ежелгі мифологиялық оқиғаларды қайта жандандыратын. Майду және Нисенан діндерінде Саттер Беттер – өліп бара жатқан адамдардың кейінге өмірге көтерілетін жері. (Үш шың – капитан Джон Саттерге берілген мексикалық жер иелігінде көрсетілген атау). 1843 жылы Джон С. Фремонт оларды "Үш түбек" деп атады. Джеймс Дуайт Дана 1841 жылғы 16 қазанда АҚШ-тың зерттеу экспедициясының құрамында Беттерді зерттеді.
The Sutter Buttes figure prominently in the creation stories and other traditions of the indigenous Nisenan, Maidu, and Wintun peoples. The Nisenan lived on the East side of the Buttes, while the Patwin Wintun lived on the West side. The Nisenan name for the Buttes is Estom Yanim. The Maidu name for the Sutter Buttes is Histum Yani (middle mountains of the Valley) or Esto Yamani, while the Wintun name for the Sutter Buttes is Onolai Tol. All of these names roughly mean "The Middle Mountains". There were seasonal encampments in the Buttes, and all these tribes visited the Buttes regularly to gather acorns and other foods or to hunt game. The Buttes were also a center of regional Native American religion. According to anthropologist Alfred Kroeber, the Patwin village where the city of Colusa now stands was the “hotbed” where the Kuksu Cult was established. This religion spread through much of Northern California. Ceremonies were performed in earthen dance lodges where spirit impersonators would re enact ancient mythological events. In the Maidu and Nisenan religions, the Sutter Buttes is the place where dying people came to ascend to the afterlife. (the three peaks, name that appears on the Mexican land grant made to Captain John Sutter). In 1843, John C. Frémont called them "The Three Buttes." James Dwight Dana explored the buttes on 16 Oct. 1841, while part of the United States Exploring Expedition.
Америка кезеңі
1848 жылғы Гваделупа-Идальго шарты бойынша Мексикамен соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ Калифорнияны алды. Шарты бойынша АҚШ Мексика берген құқықтарды сақтауға келісті. Джон Саттер өзінің «Жаңа Хельветия» гранты бойынша Саттер Боттсқа иелік құқығын талап етті. АҚШ Жер комиссиясы мен соттар Саттердің «Жаңа Хельветия» гранты Боттсты қамтымайтынын анықтады. Боттстағы жер құқығы испандық немесе мексикалық грант бойынша туындамайды, Боттстағы жерге құқықтардың барлығы федералды үкіметтен шығады. Алтын асығы кезінде Боттс «Мэрисвилл Боттсы» деп аталды. 1920 жылы Калифорния штаты «Мэрисвилл Боттсын» сатып алудан бас тартты. Ядролық шабуылға төтеп беру үшін АҚШ Армиялық инженерлер корпусымен жобаланған «Титан-1» кешендері бірінші буын стратегиялық зымырандардың ең ірі және ең қорғалған нысандары болды. Осы нысандар үш жер асты зымырандық шахтадан тұрды, олар туннельдер желісі арқылы байланыстырылып, қолдау және басқару бункерлерімен жабдықталған. Нысан 1962-1965 жылдар аралығында қолданыста болды. 1965 жылдың қаңтарында АҚШ Қорғаныс министрлігі «Титан-1» стратегиялық зымырандарын қолдануды тоқтатты. 1965 жылдың ақпан айына дейін барлық зымырандар осы орыннан алынып шығарылды. Содан кейін нысандар бұрынғы қалпына келтіріліп, жер жеке меншікке қайта сатылды. 1980 жылдардың басынан бері осы орынға көптеген вандалдар мен рұқсатсыз кіргендер келіп-кетіп жүр. 2016 жылдың қыркүйек айында 1-ші барлау эскадрильясының АҚШ Әуе күштеріне қарасты Lockheed U-2 ұшағы оқу миссиясы кезінде Саттер Боттсында құлап, екі ұшқыштан біреуі қаза тапты.
Under the 1848 Treaty of Guadalupe Hildago at the end of the war with Mexico the United States acquired California. Under the treaty the United States agreed to respect titles conveyed by Mexico. John Sutter claimed ownership of the Sutter Buttes under his New Helvetia grant. The United States Land Commission and the courts determined that Sutter's New Helvetia Grant did not include the Buttes. No land title in the Buttes arises under a Spanish or Mexican Grant, all title to land in the Buttes derives from the federal government. During the Gold Rush, the Buttes were called the "Marysville Buttes". In 1920, the state of California failed to purchase the Marysville Buttes, Designed by the United States Army Corps of Engineers to survive a nuclear attack, the Titan 1 complexes were the largest and most hardened of the first generation ICBM facilities. The sites were composed of three underground missile silos interconnected to support and command bunkers by a network of tunnels. The facility was active between 1962 and 1965. In January 1965, the Titan 1 ICBM was phased out by the US Department of Defense. All missiles were removed from the site by February 1965. The facilities were then decommissioned and the land subsequently sold back into private ownership. The site has been host to many vandals and trespassers since the early 1980s to the present. In September 2016, a US Air Force Lockheed U 2 from the 1st Reconnaissance Squadron crashed in the Sutter Buttes during a training mission, killing one of the two pilots.