Кіріспе

Маник Бандиопадхьяй [балама есім: Банерджи] (19 мамыр 1908 – 3 желтоқсан 1956) – 20 ғасыр бенгал әдебиетінің маңызды тұлғаларының бірі саналатын үнді жазушы және ақын. 48 жыл өмір сүрген, 28 жылдық әдеби мансабында, шамамен 28 жасынан бастап эпилепсиямен күресіп, қаржылық қиындықтарды бастан өткерген ол көптеген шедеврлік романдар мен әңгімелер, сондай-ақ өлеңдер, эсселер және басқа да шығармалар жазды. Пакистанда түсірілген алғашқы неореалистік фильмдердің бірі – "Күн туады" оның әңгімесіне негізделген.

Ерте өмір

Маник 1908 жылдың 19 мамырында Британ Үндістанындағы Біхар штатында (қазіргі Джхаркханд штабында) Сантал Паргана округінің Думка қаласында, Харихар Бандхопадхай мен Нирода Девидің бенгал брахмандары отбасында дүниеге келді. Ол Прабодх Кумар деп аталды, бірақ көбінесе Маник деген лақап атымен танылды. Ата-анасының он төрт баласы болды (соңғы уақытта он аман қалды) және Маник төрт үлкен әпке-қарындасы бар алты ұлының төртіншісі болды. Отбасының ата-бабалары Дака ауданындағы (қазіргі Бангладеш) Бикрампурдың Малападия ауылында өмір сүрген. Оның әкесі мемлекеттік қызметке геодезиялық суреттеуші болып кірісіп, ақырында субдепутаттық қызметтен зейнеткерлікке шыққан. Ол бөлінбеген Бенгалияның Калькутта, Миднапур, Барасат, Дакка, Думка, Кумилла, Брахманбария, Мьменсинг, Тангайл және Орисса мен Бихардың кейбір аймақтарында жұмыс істеген. Бұл Маникке өсіп келе жатып ауыл және қала тұрғындарының қайғы-қасіретін көруге мүмкіндік берді, бұл оның шығармаларында жанашырлықпен көрініс тапты. Табиғаты романтикалы болған Маник өмір бойы өлең айтып, сыбызғы ойнай білген.

Әдеби өмір

Маник әдебиетке бейімділігі зор болған, бала кезінен бенгал тіліндегі шедеврлерді оқыған. Тангайл қаласындағы Биндубасини мектебінің 7-сыныбында оқығанда, бенгал тілінің мұғалімі Маниктің эссе жазу өнеріне риза болып, сыныптастарына одан үлгі алуға кеңес беретін. Маник он алты жасында өлеңдер жазды. Ұсыныс білдіретін білімгер Маник Калькуттадағы (қазіргі Колкатта) беделді Президент колледжінде математика мамандығы бойынша ғылым бакалавры (B. Sc.) курсын бітірді. Бір күні сыныптастары жетекші журналдар тек белгілі жазушылардың туындыларын жариялайтынын айтты. Маник олармен келіспей, бәс тігіп, өзінің алғашқы әңгімесі де жариялануға лайықты екенін мәлімдеді. Ол өзінің алғашқы "Аташамими" (Атаси әпкесі) атты романтикалық махаббат туралы әңгімесін, өмірдегі жасы үлкен бір жұбайдың – кларнетші мен оның әйелінің басынан өткен оқиғаға негіздеп жазды және сол кездегі танымал "Бичиттра" айлығының кеңсесіне тікелей барып тапсырды. Маник әңгіменің тағдыры туралы білу үшін қайта қашан келу керектігін сұрамастан, сол жердегі редактордың орынбасарына тапсырды. Шамамен төрт ай күткен соң, бір таңертең айлықтың белгілі жазушысы және редакторы өзі "Пуш" журналының 1335-ші санымен (1928-29 жылдардың желтоқсан-қаңтары) және сыйлық ақысымен үйіне келіп, тағы бір әңгіме беруді сұрады. "Атасамими" Бенгал әдеби ортасында сенсация туғызды, ал Маник оқуға салғырт қарап, ғылым бакалаврының соңғы емтихандарын екі рет сүре алмады және өзінің бар күшін әдебиетке арнады. Ешқашан жақсы жағдайда болмаған Маник өмірі бойы әйелі Камала Бандиопадьяймен бірге отбасын күтіп, қиындықтарға тап болды.

Әлеуметтік және саяси көзқарастар

Маник Бандиопадьяй Фрейд, Маркс, Энгельс, Ленин, Сталин және социалистік философтарды мұқият оқыды, сондай-ақ еңбекші халықтың мәдени шараларына және жаппай қозғалыстарына белсенді қатысты. 1944 жылы ол Үндістан Коммунистік партиясына қосылып, өмірінің соңына дейін партия мүшесі болып қалды.

Шығармалары

28 жылдық әдеби мансабында ол 38 роман, 306 әңгіме (оның ішінде 32 жасөспірімдерге арналған әңгіме), бір драмалық кітап, бір өлеңдер жинағы және әдебиет туралы бір эсселер жинағы жазды. Маник өзінің алғашқы романы «Дибаратрир Кавья» (Түн мен күндіздің поэзиясы) атты туындысын 21 жасында жазды. Оның ең белгілі романдары: 1935 жылы жарық көрген «Жаңалық» («Ана»), «Дибаратрир Кавья», 1935 жыл, «Путул Начер Итикатха» («Құыршақтардың әңгімесі»), 1936 жыл, «Падма Надир Маджи» («Падма өзенінің қайықшысы»), 1936 жыл, «Шахартоли» («Қала шеті», 2 томдық), 1940, 1941 жылдар, «Чатушконе» («Төртбұрыш»), 1942 жыл, «Чинха» («Белгілер»), 1947 жыл және «Халуд Нади Сабуж Бон» («Сары өзеннің жасыл орман»), 1956 жыл. Маник өмірінде 16 әңгіме жинағы жарық көрді. Оның ең танымал әңгімелері: «Сайлажа Шила» («Тасты таулар»), «Прагоитихасик» («Бастапқы»), «Саришрип» («Жылантектес»), «Атмахатияр Адхикар» («Өзін-өзі өлтіру құқығы»), «Халудпора» («Күйдірілген сары қызанақ»), «Намуна» («Үлгі»), «Адж Кал Поршур Галпо» («Бүгін, ертең және артынша»), «Шилпи» («Шебер»), «Харанер Натжамай» («Харанның күйеу баласы»), «Чхотобкольпурлер Жатри» («Чхотобкольпурге саяхатшылар»), «Упай» («Шешім»). Оның тағы екі еңбегі (редакциялық жұмысы): 1970 жылы Жугантар Чакраварти редакциялаған «Маник Бандиопадхяер Кавита» (Маник Бандиопадхяйдың өлеңдері) және 2015 жылы Субхамой Мандал мен Суканта Бандиопадхяй редакциялаған «Самагара Прабандха Эбонг» (Толық эсселер жинағы).