Кіріспе
Американдық педагог, суфражист және лингвист (1857–1935)
Марта Кэри Томас (2 қаңтар 1857 – 2 желтоқсан 1935) – американдық педагог, суфражист және лингвист. Ол Пенсильвания штатындағы Брин-Мор қаласындағы әйелдердің гуманитарлық-өнер колледжі – Брин-Мор колледжінің екінші президенті болды.
Ерте өмір және білім
Томас 1857 жылдың 2 қаңтарында Мэриленд штатының Балтимор қаласында дүниеге келді. Ол Джеймс Кэри Томас пен Мэри (Уайтолл) Томас қызы болды. Томас «күн жарығында» ұғымға келген, ал әкесі бұл әйелінің түсік тастау қаупін азайтады деп сенді. Оның отбасында Роберт Пирсалл Смит және Ханна Уайталл Смит сияқты көптеген белгілі квакерлер, сондай-ақ оның туыстары Элис Пирсалл Смит (Бертран Расселдің бірінші әйелі) және Мэри Смит Беренсон Костелло (Бернард Беренсонға үйленген) болды. 1864 жылы, Кэри Томас жеті жасқа толғанда, ол аспазы Элизаға түскі ас дайындауға көмектесуге тырысқанда ауыр күйік шақты. Томас киімі өртеніп, қызды жалын жалады, бірақ анасы оны бірден сөндірді. Оның жазылуы ұзақ және қиын болды, осы уақытта анасы оған жақын қамқорлық жасады. Өсіп келе жатып, Томас анасының және оның қарындасы Ханнаның бекем феминистік көзқарастарына күшті ықпал етті, Ханна белгілі уағызшы болды. Әкесі феминистік идеяларға толыққанды қолдау көрсетпесе де, қызының тәуелсіздігіне риза болды және оны осы әрекеттерінде қолдады. Ата-анасы Достар қоғамының мүшелері болғанымен, Томас білім алып, Еуропаға саяхаттағаннан кейін осы сенімдеріне күмән келтіріп, музыка мен театрға деген сүйіспеншілігін дамытты, бұл екеуі де дәстүрлі квакерлікпен үйлеспейтін деп есептелді. Бұл діни күмән анасымен қарым-қатынаста шиеленіс тудырды. Томас бастапқыда Балтимордағы Достар қоғамының мектебіне қатысты. Миннидің бала кезінде Ханна Смит ұлы Фрэнк Смитпен тығыз қарым-қатынасы болды. 1872 жылы Фрэнк кенеттен қайтыс болғанға дейін екеуі ажырамас болды. Минни қатты депрессияға түсіп, ата-анасы оны және оның туысы Бессиді 1872 жылдың қазан айында Нью-Йорк штатының Итака қаласына жақын орналасқан Хауленд институтына, квакерлердің интернатына жіберді. Ол мектепте оқып жүргенде, мектептегі операда еркек рөлінде ойнауға шешім қабылдады, бұл оның анасын қатты ренжітті, өйткені бұл «оның талғамына қайшы келді». Осы жерде Хаулендтегі мұғалім Мисс Слокум Минниге медицина емес, білім беруді оқуға ықпал етті. Томас Корнелл университетіне оқуға түсуді жоспарлады, бірақ әкесі қарсылық көрсетті. Томас пен оның анасы көп жалбарынып, әкесінің сөзіне құлақ түрді. Томас 1875 жылдың қыркүйегінде Корнелл университетінің әйелдер мектебіндегі Сейдж колледжіне оқуға түсті, онда ол ресми түрде өзінің есімін Кэриге өзгертті. Ол 1877 жылы Корнелл университетін бітірді. Корнелл оған әдебиет профессоры және Сейдж колледжінің деканы лауазымын ұсынды, бірақ ол екеуін де қарастырмады. 1885 жылы Томас Мэри Гаррет, Мами Гвинн (2 ақпан 1860 - 11 қараша 1940), Элизабет Кинг және Джулия Роджерспен бірге Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Брин-Мор мектебін құрды. Бұл мектеп Брин-Мор колледжінің қатаң талаптарына сай келетін жақсы білім алған жас қыздарды тәрбиеледі. 1894 жылы президент Роудс қайтыс болды, ал Томас 1 қыркүйекте оның орнын басуға аз дауыспен сайланды. Президент Роудстың жақындағы қазасына құрмет көрсетіп, Томасқа салтанатты рәсім өткізілмеді. Ол 1922 жылға дейін президент болып қызмет етті және 1908 жылға дейін декана болды. Президенттік қызметінде Томасдың басты мақсаты қабылдаудың жоғары стандарттары мен академиялық қатаңдықты сақтау болды. Колледжге түсу емтихандары Гарвард университетіндегідей қиын болды және студенттер сертификат бойынша оқуға түсе алмады. Академиялық бағдарламада Томас Джонс Хопкинстің «топтық жүйесін» қолданды, онда студенттер логикалық реттілікте қатарлас курстарды алуға міндетті болды. Студенттер таңдаулы пәндерді еркін таңдай алмады. Сондай-ақ, шетел тілін білуді талап ететін сынақтар да болды, оны Томас өзі бақылады. Жалпы алғанда, Томас басшылығымен Брин-Мордағы академиялық бағдарлама гуманитарлық білімнен бас тартып, грек, латын және математика сияқты дәстүрлі пәндерге басымдық берді. Томас пен Гвинн Брин-Мор колледжінде «Дикандық» деп аталатын шағын коттеджде бірге тұрды. «ХХ ғасырдың алғашқы онжылдықтарында ол Мамимен қарым-қатынасын некеге ұқсас тілмен сипаттады. Бірақ 1920 жылдары ол басқа бір әлеммен бетпе-бет келді. Бұрын кеңінен қабылданған әйелдер арасындағы махаббат енді көркем әдебиеттер мен сахналарда лесбияндық және бұзық ретінде бейнеленді». Гвинн 1904 жылы Томасты тастап, Брин-Мор колледжінің ағылшын тілі профессоры Альфред Ходдермен үйленді (Гертруда Стайнның «Фернхерст» романында суреттелген махаббат үшбұрышы), ал Томас Мэри Элизабет Гарретпен қарым-қатынас орнатты. Томас еврей мұғалімдерін жұмысқа алуға қарсылық көрсетті және кейіннен факультеттік лауазымдарға үміткер еврей кандидаттарын қараудан шығаруға тырысты, «біздің жақсы англо-саксондық тегімізді» қалауын айтты. Ол еврей студенті Сэди Шолдты колледжге қабылдауға қарсылық көрсетті. 1916 жылғы жаңа студенттерге арналған сөйлесінде Томас: «Егер ақ нәсілдердің қазіргі зияткерлік үстемдігі сақталса, мен оның ғасырлар бойы сақталатынына үміттенемін, менің ойымша, бұл олардың әйелдерін білім беруді бастаған жалғыз нәсілдер болғандықтарынан болады» деді. Томас Брин-Морға оның президенттік кезінде афроамерикандық студенттердің түспегенін айтса да, ол 1901 жылы Брин-Морға түсуге стипендия алған афроамерикандық студент Джесси Редмон Фаусетті Корнелл университетіне жіберді және оның оқу ақысының бір бөлігін төледі. 2017 жылдың тамызында Брин-Мор президенті Ким Кассиди Томас «расизм мен антисемитизм» туралы айтты және кейбір адамдардың мектептің бірнеше ғимараттарынан Томас есімін алып тастау туралы талаптарын талқылады. «Томас жоғары білім берудегі әйелдерге мүмкіндік беруге, Брин-Мордың академиялық дамуы мен имиджіне, сондай-ақ кампустың физикалық жоспарына зор әсер еткенімен, ол сонымен қатар колледждің визиясының бір бөлігі ретінде расизм мен антисемитизмді ашық және белсенді түрде қолдады. Сіздердің кейбіреулеріңіз Томас кітапханасы мен Томас Ұлы залын осы мұраға байланысты қайта атауды ұсынды, ал басқалары осы тарихты басқа жолдармен көрсетуді ұсынды». Томас 1922 жылы, 65 жасында зейнетке шықты. Оның орнына Симмонс және Радклиф колледждерінде декана болған Марион Эдвардс Парк келді. Кэридің тікелей қатысуымен 1921 жылы құрылған Брин-Мор жазғы мектебі өнеркәсіптегі әйелдер үшін Томас мұрасының «соңғы жемісі» болды. Мэри Гаррет Томаске үлкен мүлік қалдырды, ол соңғы екі онжылдықта әлемді саяхаттап, Үндістан, Сахара және Францияға барып, сәнді өмір сүрді.
Өлім
Томас 1935 жылдың 2 желтоқсанында Филадельфияда коронарлық артерияның бітелуінен қайтыс болды. Ол Брин-Мор колледжінің құрылғанына 50 жыл толуына байланысты лекция оқу үшін Филадельфияға оралған еді. Оның күлі Томас кітапханасының галереясында, Брин-Мор колледжінің кампусына шашылды.