Джон Лоусон: Солтүстік Каролинаны зерттеуші және жазушысы
John Lawson (explorer)
Джон Лоусон (1674-1711) – ағылшын саяхатшысы, табиғатты зерттеуші және жазушы. Солтүстік Каролина, Оңтүстік Каролина және Джорджияны зерттеген, алғашқы қоныстарын құрған. Тускарора соғысында қаза болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын зерттеушісі, натуралист және жазушы (1674–1711) басқа Джон Лоусонс
English explorer, naturalist and writer (1674–1711)
other John Lawsons
Джон Лоусон (27 желтоқсан 1674 – 16 қыркүйек 1711) – ағылшын зерттеушісі, натуралист және жазушы. Ол колониялық Солтүстік Каролина, Оңтүстік Каролина және Джорджияның ішкі аймақтарын зерттеуде маңызды рөл атқарды және өз экспедицияларын кітапта жариялады. Ол Солтүстік Каролинада Бат және Нью-Берн деген екі елді мекен құрды, олардың екеуі де жағалау жазығындағы өзендерде орналасқан. Тускарора соғысының басталу кезінде оны Тускарора тайпасы өлтірді.
John Lawson (27 December 1674 – 16 September 1711) was an English explorer, naturalist and writer. He played an important role in exploring the interior of colonial North Carolina, South Carolina and Georgia, publicizing his expeditions in a book. He founded two settlements in North Carolina: Bath and New Bern, both located on rivers in the coastal plain. He was killed by Tuscarora people during the outbreak of the Tuscarora War.
Ерте өмір және білім
Джон Лоусон Англияда дүниеге келген. Оның ерте өмірі туралы нақты мәліметтер аз. Ол доктор Джон Лоусонның (1632–шамамен 1690 ж.) және Изабелла Лавтың (шамамен 1643–шамамен 1680 ж.) жалғыз ұлы болған сияқты. Екеуі де Лондоннан шыққан. Отбасы Кингстон-апон-Халл маңында жер иеленген, онда Лоусон жастық шағында білім алған болуы мүмкін. Ол Грешем колледжінде дәрістерге қатысқан, онда Корольдік қоғам жиі бас қосатын. Оның кітабы оның біліміне куәлік етеді. Оның зерттеуге және бастама көтеруге еркіндігі, ол қоғамда жақсы жағдайда болғанын көрсетеді. Лондондағы танысы оған "Каролина ең жақсы ел" екеніне көз жеткізгеннен кейін, Лоусон жас кезінде Солтүстік Америка колонияларына аттанды және 1700 жылдың 15 тамызында Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласына жетті.
John Lawson was born in England. Little is known definitively about his early life. He appears to have been the only son of Dr. John Lawson (1632–c. 1690) and Isabella Love (c. 1643–c. 1680). Both were from London. The family owned land near Kingston upon Hull, where Lawson may have been educated in his youth. He attended lectures at Gresham College, where the Royal Society often met. His education seems evidenced by his book. His freedom to explore and take charge suggest he was well placed in society. After an acquaintance in London assured him that "Carolina was the best country", Lawson as a young man sailed for the North American colonies, arriving in Charleston, South Carolina on August 15, 1700.
Барлау
1700 жылдың 28 желтоқсанынан бастап Лоусон Каролина колониясындағы Чарльстоннан ішкі аймаққа шағын экспедицияға қатысты. Олар Санти өзенімен каноэмен, содан кейін Каролинаның шұғылалы аймалдарын зерттеу үшін жаяу жүрді. Жол бойында ол американдық үндістердің басшылығымен жүрді; ол өсімдіктер мен жануарлар дүниесін, әсіресе көптеген жергілікті тайпаларды мұқият бақылады. Ол даладан шамамен 600 миль жол жүріп, сапарын кейін Солтүстік Каролина деп аталатын аймақтағы Памлико өзенінің сағасына жақын аяқтады. Экспедициядан кейін Лоусон Памлико өзенінің жанында қоныстанды, онда ол жеке жер өлшеуші ретінде күнкөріс жасады. 1705 жылы ол Каролинаның иелері үшін геодезиялық бақылаушының орынбасары болып тағайындалды. 1708 жылы ол Эдвард Мозлидің орнын басып, колонияның бас геодезисі болды, бұл тиімді лауазым еді. Лоусон Солтүстік Каролинаның ең алғашқы екі тұрақты еуропалық елді мекендерінің – Бат пен Нью-Берн қалаларының құрылуында маңызды рөл атқарды. 1705 жылдың 8 наурызында Бат, болашақта Солтүстік Каролина болады деп белгіленген аймақтағы алғашқы қала болып құрылды. Құрылған жердің бір бөлігі Лоусонға тиесілі болды. Ол алғашқы қалалық комиссарлардың бірі болды. Кейін ол Бат округінің сот хатшысы және мемлекеттік тіркеушісі болды. 1709 жылы Лоусон Лондонға оралып, өзінің «Каролинаға жаңа саяхат» атты кітабының басылып шығуына бақылау жасады, онда ол жергілікті тұрғындар мен аймақтың табиғи ортасы туралы сипаттады. Кітап бірден сәттілікке жетті. Оның бірнеше басылымдары жарық көрді, соның ішінде неміс және француз тілдеріне аудармалары да болды. Бұл жарияланым көптеген иммигранттарды Солтүстік Каролина колониясына тартты. Лондонда болғанда Лоусон Вирджиниямен шекаралық дауды үкімет алдында білдірді. Ол сондай-ақ Пфальц электоратынан келген немістердің тобын Каролинаға қоныстандыруды ұйымдастырды және 1710 жылы олармен бірге Неуз өзенінде Нью-Берн қаласын құру үшін қайтып келді. Анн патшайымының үкіметі протестант босқындарын Англияға шақырып, оларға колонияларға өтуге көмектескен еді. Олар өз отандарынан суық ауа райы мен француз басқыншылығынан қашып келген. 1710 жылы Нью-Йорк колониясында да шамамен 3000 палатинаттық неміс қоныстанды және Гудзон өзеніндегі кеме жасау материалдары лагерьлерінде жұмыс істеп, көлік құнына төледі. 1711 жылдың қыркүйегінде Лоусон мен оның серігі Бернберг бароны Тускарора үндістерімен Неуз өзеніне көтерілген кезде тұтқындалды. Тускароралар фон Граффенридті босатты, бірақ Лоусонды жазалау салтына, әдетте жауынгерлерге тән, ұшыратты және өлтірді. Осыдан кейін Тускарора және олардың одақтастары мен қоныс аударушылар арасындағы шиеленіс Тускарора соғысы деп аталатын қанды қақтығысқа ұласты, ол 1715 жылы Тускарора жеңілгенге дейін жалғасты. Қоныс аударушылар өздерінің американдық үндістердің одақтастарын, әсіресе Ямаси және Чероки тайпаларын, Тускарораның дәстүрлі жауы мен бәсекелесі ретінде жинады.
Beginning December 28, 1700, Lawson participated in a small expedition out of Charleston in the Carolina Colony to the interior. They traveled up the Santee River by canoe, and then on foot, to explore the Carolina backcountry. Along the way he was guided by American Indians; he took careful note of the vegetation, wildlife and, in particular, the many Native tribes he encountered. He traveled nearly 600 miles through the wilderness, ending his journey near the mouth of the Pamlico River in what was later designated as North Carolina. After his expedition, Lawson settled near the Pamlico River, where he earned a living as a private land surveyor. In 1705, he was appointed deputy surveyor for the Lords Proprietor of Carolina. In 1708, he succeeded Edward Moseley to become surveyor general of the colony, a lucrative position. Lawson played a major role in the founding of two of North Carolina's earliest permanent European settlements: Bath and New Bern. On March 8, 1705, Bath was the first town incorporated in what was to become North Carolina. Part of the incorporated land was owned by Lawson. He became one of the first town commissioners. Later he became clerk of the court and public register for Bath County. In 1709, Lawson returned to London to oversee the publication of his book, A New Voyage to Carolina, in which he described the native inhabitants and the natural environment of the region. The book was an instant success. Several editions were published, including translations into German and French. The resulting publicity attracted many immigrant settlers to the colony of North Carolina. While in London, Lawson represented the colony before the government in a boundary dispute with Virginia. He also organized a group of Germans from the Electorate of the Palatinate to settle in Carolina, returning with them in 1710 to found New Bern on the Neuse River. The government of Queen Anne had invited the Protestant refugees to England for passage to the colonies. They were fleeing extended hardship in their homeland, due to a record cold, and French invasions. Nearly 3000 Palatine Germans were settled in the New York Colony in 1710 as well, and worked in naval stores camps on the Hudson River to pay off their transportation. In September 1711, Lawson and his associate The Baron of Bernberg were captured by Tuscarora natives while ascending the Neuse River. The Tuscarora released von Graffenried, but they subjected Lawson to ritual torture, typical of warriors, and killed him. Shortly thereafter, tensions between the Tuscarora and their allies and settlers erupted into a bloody conflict known as the Tuscarora War, lasting until the defeat of the Tuscarora in 1715. The colonists gathered their own American Indian allies, especially from among the Yamasee and Cherokee, traditional enemies and competitors of the Tuscarora.