Кіріспе

Австралиялық судья сэр Энтони Фрэнк Мейсон (HonFAIB DistFRSN, 1925 жылғы 21 сәуірде туған) – Австралияның тоғызыншы Бас судьясы, 1987 жылдан 1995 жылға дейін қызмет еткен австралиялық судья. Ол 1972 жылы Жоғарғы Сотқа алғаш рет тағайындалды, ал бұрын Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы Сотында қызмет еткен.

Білім

Сиднейде өскен Мейсон Сидней грамматикалық мектебінің оқушысы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Австралия Корольдік әуе күштерінде офицер болып қызмет етті. Соғыстан кейін Мейсон Сидней университетінде оқып, гуманитар ғылымдары бакалавры және құқық бакалавры атағын алды. Мейсон Clayton Utz фирмасында стажировкадан өтті, сол жерде ол әйелі Патрисиямен танысты.

Заң мансабы

Мейсон Жаңа Оңтүстік Уэльс адвокатурасына қабылданды. Бес жыл бойы ол Сидней университетінде заң пәнін оқытты, оның студенттерінің арасында болашақтағы үш Жоғарғы Сот судьясы – Мэри Годрон, Уильям Гаммоу және Дайсон Хейдон болды. 1964 жылдың қараша айында 39 жасында Мейсон Австралияның жаңа бас солиситоры болып тағайындалды, сонымен қатар Королеваның кеңесшісі (QC) дәрежесі берілді. Бұрынғыда Бас прокурор департаментінің хатшысы осы лауазымды атқарғандықтан, ол жеке тәртіпте бас солиситор болып қызмет еткен алғашқы адам болды. 1966 жылы ол болашақ Жоғарғы Сот әріптесі Уильям Диэнге қарсы шығып, Тайлық Кеңесінің Сот комитеті Жоғарғы Соттың R v Anderson; Ex parte IPEC Air Pty Ltd ісі бойынша шағымды қабылдамауы тиіс екенін сәтті дәлелдеді. Ол 1969 жылға дейін қызмет етті және осы кезеңде Ұлттық әкімшілік құқық жүйесінің дамуына зор үлес қосты.

Сот мансабы

1969 жылы Мейсон Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы Сотының судьясы болып тағайындалды, онда ол Апелляциялық соттың құрамында отырды. Сол жылы ол Гортон үкіметі тарапынан Австралия Ұлттық университетінің кеңесіне үш жылдық мерзімге тағайындалды. 1972 жылға дейін Жоғарғы Сотта қызмет еткеннен кейін, ол Австралия Жоғарғы Сотының төрелігіне тағайындалды және рыцарь атағын алды (KBE). Жоғарғы Сотта он бес жыл қызмет еткеннен кейін, және сэр Гарри Гиббс зейнеткерлікке шыққаннан кейін, 1987 жылы Мейсон Бас судья болып тағайындалды; ол 1995 жылы конституциялық талап бойынша 70 жасқа толғандықтан зейнеткерлікке шықты. Мейсон Жоғарғы Сотқа елеулі әсер етті. Бастапқыда консервативті судья болған оның Бас судья ретіндегі қызметі, сэр Оуэн Диксон басқарған Жоғарғы Сотқа тән "қатаң заңгерлікке" қарсы күрес қозғалысының ең жоғары нүктесі ретінде қарастырылуы мүмкін. Мейсон көптеген судьяларға қарағанда прецеденттерге көзқарасында икемді болды, оны шешімдерін қатаң түрде шектемейтін, тұрақтылық саясаты ретінде қарады. "Мейсон Соты" жылдары маңызды істер бойынша бірқатар шешімдер қабылданды. Олардың ішінде:
Cole v Whitfield (1988): Конституцияның 92-бабының мағынасына қатысты маңызды шешім. Бір дауысты шешімде (7-тармақ): Конституцияның ешбір ережесі 92-баптан гөрі соттардың көбірек алаңдауына немесе зерттеуіне себеп болған жоқ. Дегенмен, осы баптың соттағы түсіндіруі мағынаның нақтылығына немесе қолданылудың сенімділігіне әкелмеді. Соты жылдар бойы заңдық және нақты жағдайлардың әртүрлілігіне осы баптың жалпы тілін қолдану қажеттілігінен туындаған мәселелерді шешу үшін бір түсіндірмеден екіншісіне ауысып отырды. Шындығында, осы өзгерістер федерациядан кейін кез келген уақытта бапқа қатысты тұрақты немесе қабылданған түсіндіруге қол жеткізгенін айтуды қиындатады. Осы деңгейге ең жақын болған түсіндіру, біз кейін егжей-тегжейлі қарастыратын критерий формуласын қамтиды. Бұл формуланың сенімділік артықшылығы бар сияқты көрінді, бірақ ол жалған болып шықты. Оның кемшілігі - даулы заңның формальды құрылымына ғана назар аудару және оның нақты немесе мазмұндық әсерін ескермеу болды. Конституция алғаш рет 1890 жылдардағы конституциялық конвенциялардың жазбаларына жүйелі сілтеме жасау арқылы түсіндірілді, онда Конституцияның мәтіні келісілді (жақында жазбалардың жақсы басылымы жарық көрді). Сонымен қатар, Соты заңның "заңдық" әрекетін (құқықтық қатынастарға әсерін) ғана емес, сонымен қатар оның "практикалық" әрекетін (оның "нақты немесе мазмұндық", яғни әлеуметтік немесе экономикалық әсерін) зерттеді. Алайда, Cole v Whitfield ісіндегі фактілер салыстырмалы түрде қарапайым болды және Сот көп ұзамай практикалық әрекет критерийін күрделірек фактілерге қолдануға тырысқанда екіге бөлінді: Bath v Alston Holdings (1988) және Castlemaine Tooheys v South Australia (1990). Polyukhovich v Commonwealth (1991): Мейсон 4:3 көпшілігінде болды, ол әртүрлі себептермен, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еуропадағы оқиғаларға қатысты соғыс қылмыстары туралы заңның сыртқы істер билігін пайдалану болып табылатынын және Комонвеллдің сот билігіне сәйкес келетінін шешті. Mabo v Queensland (No.2) (1992): колониалистік terra nullius доктринасы Австралия заңына "туғандық құқық" енгізу арқылы жойылды. Шешім "сот белсенділігі" туралы айыптауларға себеп болды, бірақ көп ұзамай 1993 жылғы Туғандық құқық туралы заңда (Cth) заңды күш алды. Australian Capital Television v Commonwealth (1992) және (сол күні шешім қабылданды) Nationwide News v Wills (1992): конституциялық түрде көрінетін "саяси коммуникация бостандығының" пайда болуының маңызды кезеңі. Мейсон Соты бұл дамуды 1994 жылға дейін жалғастырды, бірақ ол Мейсон Сотынан кейін ғана, Lange v Australian Broadcasting Corporation (1997) ісінде бірауыздан қолдау тапты. Бұл бостандық Конституцияның 7 және 24-баптарында көрсетілген деп саналды, онда "Комонвелл Парламенті халықпен тікелей сайланады" делінген. Алайда, Сот басқа бостандықтарды табуға асықпады. Сондай-ақ, ол мұндай "бостандықты" заң шығару билігінің шектелуі ретінде қарастыруды жалғастырды, кем дегенде тікелей жеке бостандық немесе құқық емес. Dietrich v The Queen (1992): айыпталушы әділ сот процесі үшін қажет болған жағдайда мемлекеттік қаржыландырылатын заңгерлік көмекке құқылы (Мейсон көпшіліктің құрамында болды). Minister for Immigration and Ethnic Affairs v Teoh (1995): Австралияда "заңды күту" идеясының ең жоғары нүктесі, оны Мейсон жақтады, бірақ осы және басқа да істерде Соттың басқа мүшелері оны логикалықсыздық пен қиялдағылық үшін сынға алды. Шешім ресми министрлік наразылықтарға әкелді, бірақ бұрынғы шешімді кері қайтаруға бағытталған заң жобалары үш рет жалпы сайлаудың шақырылуымен сәтсіз аяқталды. Сот одан бері осы идеяның ауқымын айтарлықтай қысқартты. Жоғарғы Соттан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, 1997 жылы Мейсон Гонконг Жоғарғы Сотының Тұрақты емес судьяларының бірі болып тағайындалды, ол 2015 жылға дейін қызмет етті. Ол Соломон аралдарының Апелляциялық сотының төрағасы болды және Фиджи Жоғарғы Сотының судьясы болды. Бұл соттық қызметтерге қоса, 1994 жылдан 1999 жылға дейін Мейсон Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінің канцлері болды. 1996 жылдан 1997 жылға дейін ол Кембридж университетінде заң ғылымының профессоры болды және 1997–1998 жылдары Австралия Ұлттық кітапханасы кеңесінің төрағасы болды. Ол сонымен қатар Австралия Ұлттық университетінің құқық факультетінде қонақ ғылыми қызметкер болып табылады.