Кіріспе
Австралиялық судья сэр Энтони Фрэнк Мейсон (HonFAIB DistFRSN, 1925 жылғы 21 сәуірде туған) – Австралияның тоғызыншы Бас судьясы, 1987 жылдан 1995 жылға дейін қызмет еткен австралиялық судья. Ол 1972 жылы Жоғарғы Сотқа алғаш рет тағайындалды, ал бұрын Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы Сотында қызмет еткен.
Sir Anthony Frank Mason HonFAIB DistFRSN (born 21 April 1925) is an Australian judge who served as the ninth Chief Justice of Australia, in office from 1987 to 1995. He was first appointed to the High Court in 1972, having previously served on the Supreme Court of New South Wales.
Білім
Сиднейде өскен Мейсон Сидней грамматикалық мектебінің оқушысы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Австралия Корольдік әуе күштерінде офицер болып қызмет етті. Соғыстан кейін Мейсон Сидней университетінде оқып, гуманитар ғылымдары бакалавры және құқық бакалавры атағын алды. Мейсон Clayton Utz фирмасында стажировкадан өтті, сол жерде ол әйелі Патрисиямен танысты.
Заң мансабы
Мейсон Жаңа Оңтүстік Уэльс адвокатурасына қабылданды. Бес жыл бойы ол Сидней университетінде заң пәнін оқытты, оның студенттерінің арасында болашақтағы үш Жоғарғы Сот судьясы – Мэри Годрон, Уильям Гаммоу және Дайсон Хейдон болды. 1964 жылдың қараша айында 39 жасында Мейсон Австралияның жаңа бас солиситоры болып тағайындалды, сонымен қатар Королеваның кеңесшісі (QC) дәрежесі берілді. Бұрынғыда Бас прокурор департаментінің хатшысы осы лауазымды атқарғандықтан, ол жеке тәртіпте бас солиситор болып қызмет еткен алғашқы адам болды. 1966 жылы ол болашақ Жоғарғы Сот әріптесі Уильям Диэнге қарсы шығып, Тайлық Кеңесінің Сот комитеті Жоғарғы Соттың R v Anderson; Ex parte IPEC Air Pty Ltd ісі бойынша шағымды қабылдамауы тиіс екенін сәтті дәлелдеді. Ол 1969 жылға дейін қызмет етті және осы кезеңде Ұлттық әкімшілік құқық жүйесінің дамуына зор үлес қосты.
Сот мансабы
1969 жылы Мейсон Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы Сотының судьясы болып тағайындалды, онда ол Апелляциялық соттың құрамында отырды. Сол жылы ол Гортон үкіметі тарапынан Австралия Ұлттық университетінің кеңесіне үш жылдық мерзімге тағайындалды. 1972 жылға дейін Жоғарғы Сотта қызмет еткеннен кейін, ол Австралия Жоғарғы Сотының төрелігіне тағайындалды және рыцарь атағын алды (KBE). Жоғарғы Сотта он бес жыл қызмет еткеннен кейін, және сэр Гарри Гиббс зейнеткерлікке шыққаннан кейін, 1987 жылы Мейсон Бас судья болып тағайындалды; ол 1995 жылы конституциялық талап бойынша 70 жасқа толғандықтан зейнеткерлікке шықты. Мейсон Жоғарғы Сотқа елеулі әсер етті. Бастапқыда консервативті судья болған оның Бас судья ретіндегі қызметі, сэр Оуэн Диксон басқарған Жоғарғы Сотқа тән "қатаң заңгерлікке" қарсы күрес қозғалысының ең жоғары нүктесі ретінде қарастырылуы мүмкін. Мейсон көптеген судьяларға қарағанда прецеденттерге көзқарасында икемді болды, оны шешімдерін қатаң түрде шектемейтін, тұрақтылық саясаты ретінде қарады. "Мейсон Соты" жылдары маңызды істер бойынша бірқатар шешімдер қабылданды. Олардың ішінде:
Cole v Whitfield (1988): Конституцияның 92-бабының мағынасына қатысты маңызды шешім. Бір дауысты шешімде (7-тармақ): Конституцияның ешбір ережесі 92-баптан гөрі соттардың көбірек алаңдауына немесе зерттеуіне себеп болған жоқ. Дегенмен, осы баптың соттағы түсіндіруі мағынаның нақтылығына немесе қолданылудың сенімділігіне әкелмеді. Соты жылдар бойы заңдық және нақты жағдайлардың әртүрлілігіне осы баптың жалпы тілін қолдану қажеттілігінен туындаған мәселелерді шешу үшін бір түсіндірмеден екіншісіне ауысып отырды. Шындығында, осы өзгерістер федерациядан кейін кез келген уақытта бапқа қатысты тұрақты немесе қабылданған түсіндіруге қол жеткізгенін айтуды қиындатады. Осы деңгейге ең жақын болған түсіндіру, біз кейін егжей-тегжейлі қарастыратын критерий формуласын қамтиды. Бұл формуланың сенімділік артықшылығы бар сияқты көрінді, бірақ ол жалған болып шықты. Оның кемшілігі - даулы заңның формальды құрылымына ғана назар аудару және оның нақты немесе мазмұндық әсерін ескермеу болды. Конституция алғаш рет 1890 жылдардағы конституциялық конвенциялардың жазбаларына жүйелі сілтеме жасау арқылы түсіндірілді, онда Конституцияның мәтіні келісілді (жақында жазбалардың жақсы басылымы жарық көрді). Сонымен қатар, Соты заңның "заңдық" әрекетін (құқықтық қатынастарға әсерін) ғана емес, сонымен қатар оның "практикалық" әрекетін (оның "нақты немесе мазмұндық", яғни әлеуметтік немесе экономикалық әсерін) зерттеді. Алайда, Cole v Whitfield ісіндегі фактілер салыстырмалы түрде қарапайым болды және Сот көп ұзамай практикалық әрекет критерийін күрделірек фактілерге қолдануға тырысқанда екіге бөлінді: Bath v Alston Holdings (1988) және Castlemaine Tooheys v South Australia (1990). Polyukhovich v Commonwealth (1991): Мейсон 4:3 көпшілігінде болды, ол әртүрлі себептермен, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еуропадағы оқиғаларға қатысты соғыс қылмыстары туралы заңның сыртқы істер билігін пайдалану болып табылатынын және Комонвеллдің сот билігіне сәйкес келетінін шешті. Mabo v Queensland (No.2) (1992): колониалистік terra nullius доктринасы Австралия заңына "туғандық құқық" енгізу арқылы жойылды. Шешім "сот белсенділігі" туралы айыптауларға себеп болды, бірақ көп ұзамай 1993 жылғы Туғандық құқық туралы заңда (Cth) заңды күш алды. Australian Capital Television v Commonwealth (1992) және (сол күні шешім қабылданды) Nationwide News v Wills (1992): конституциялық түрде көрінетін "саяси коммуникация бостандығының" пайда болуының маңызды кезеңі. Мейсон Соты бұл дамуды 1994 жылға дейін жалғастырды, бірақ ол Мейсон Сотынан кейін ғана, Lange v Australian Broadcasting Corporation (1997) ісінде бірауыздан қолдау тапты. Бұл бостандық Конституцияның 7 және 24-баптарында көрсетілген деп саналды, онда "Комонвелл Парламенті халықпен тікелей сайланады" делінген. Алайда, Сот басқа бостандықтарды табуға асықпады. Сондай-ақ, ол мұндай "бостандықты" заң шығару билігінің шектелуі ретінде қарастыруды жалғастырды, кем дегенде тікелей жеке бостандық немесе құқық емес. Dietrich v The Queen (1992): айыпталушы әділ сот процесі үшін қажет болған жағдайда мемлекеттік қаржыландырылатын заңгерлік көмекке құқылы (Мейсон көпшіліктің құрамында болды). Minister for Immigration and Ethnic Affairs v Teoh (1995): Австралияда "заңды күту" идеясының ең жоғары нүктесі, оны Мейсон жақтады, бірақ осы және басқа да істерде Соттың басқа мүшелері оны логикалықсыздық пен қиялдағылық үшін сынға алды. Шешім ресми министрлік наразылықтарға әкелді, бірақ бұрынғы шешімді кері қайтаруға бағытталған заң жобалары үш рет жалпы сайлаудың шақырылуымен сәтсіз аяқталды. Сот одан бері осы идеяның ауқымын айтарлықтай қысқартты. Жоғарғы Соттан зейнеткерлікке шыққаннан кейін, 1997 жылы Мейсон Гонконг Жоғарғы Сотының Тұрақты емес судьяларының бірі болып тағайындалды, ол 2015 жылға дейін қызмет етті. Ол Соломон аралдарының Апелляциялық сотының төрағасы болды және Фиджи Жоғарғы Сотының судьясы болды. Бұл соттық қызметтерге қоса, 1994 жылдан 1999 жылға дейін Мейсон Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінің канцлері болды. 1996 жылдан 1997 жылға дейін ол Кембридж университетінде заң ғылымының профессоры болды және 1997–1998 жылдары Австралия Ұлттық кітапханасы кеңесінің төрағасы болды. Ол сонымен қатар Австралия Ұлттық университетінің құқық факультетінде қонақ ғылыми қызметкер болып табылады.
Cole v Whitfield (1988): a landmark decision on the meaning of Constitution section 92. The unanimous judgment observed (par. 7):
No provision of the Constitution has been the source of greater judicial concern or the subject of greater judicial effort than s.92. That notwithstanding, judicial exegesis of the section has yielded neither clarity of meaning nor certainty of operation. Over the years the Court has moved uneasily between one interpretation and another in its endeavours to solve the problems thrown up by the necessity to apply the very general language of the section to a wide variety of legislative and factual situations. Indeed, these shifts have been such as to make it difficult to speak of the section as having achieved a settled or accepted interpretation at any time since federation. The interpretation which came closest to achieving that degree of acceptance was that embodying the criterion of operation formula which we shall subsequently examine in some detail. That formula appeared to have the advantage of certainty, but that advantage proved to be illusory. Its disadvantage was that it was concerned only with the formal structure of an impugned law and ignored its real or substantive effect. For the first time, the Constitution was interpreted with systematic reference to records of the constitutional conventions of the 1890s in which the text of the Constitution had been agreed (a good edition of the records had recently appeared). The Court also examined not only the "legal" operation of a law (its effects upon legal relations) but also its "practical" operation (its "real or substantive", i. e. social or economic, effects). However, the facts in Cole v Whitfield were relatively simple and the Court soon divided in attempts to apply the criterion of practical operation to more complex facts: Bath v Alston Holdings (1988) and Castlemaine Tooheys v South Australia (1990). Polyukhovich v Commonwealth (1991): Mason was in the 4:3 majority who decided, although for a variety of reasons, that retrospective war crimes legislation applying to events in Europe during World War II was a valid exercise of the external affairs power, Constitution section 51(xxix), and was consistent with the judicial power of the Commonwealth, Constitution ch III. Mabo v Queensland (No.2) (1992): the colonialist doctrine of terra nullius was superseded by introducing "native title" into Australian law. The decision provoked allegations of "judicial activism", but was soon given statutory form in the Native Title Act 1993 (Cth). Australian Capital Television v Commonwealth (1992) and (decided on the same day) Nationwide News v Wills (1992): an important stage in the emergence of a constitutionally implied "freedom of political communication". The Mason Court continued this development until 1994, but it was not to receive unanimous support on the Court until after Mason's departure, in Lange v Australian Broadcasting Corporation (1997). This freedom was considered to be implicit in Constitution sections 7 and 24, which provide that the Commonwealth Parliament shall be "directly chosen by the people". However, the Court has remained reluctant to find further implied freedoms. It has also continued to understand such a "freedom" as a limitation upon legislative power and not, at least directly, a personal freedom or right. Dietrich v The Queen (1992): an accused is entitled to publicly funded legal representation where that is necessary to a fair trial (Mason among the majority). Minister for Immigration and Ethnic Affairs v Teoh (1995): the high point in Australia of the idea of "legitimate expectation", which Mason favoured although in this and other cases other members of the Court criticised it for illogicality and fictionality. The decision provoked formal ministerial objections, but bills to reverse the precedent failed three times with the calling of a general election. The Court has since considerably reduced the scope of the idea. After retiring from the High Court, in 1997 Mason was appointed one of the Non Permanent Judges of the Hong Kong Court of Final Appeal, a position that he held until 2015. He was also President of the Court of Appeal of the Solomon Islands and was a judge on the Supreme Court of Fiji. In addition to those judicial roles, from 1994 to 1999 Mason served as Chancellor of the University of New South Wales. From 1996 to 1997, he was a professor of legal science at the University of Cambridge and served as Chairman of the Council of National Library of Australia in 1997–1998. He is also a visiting fellow at the Faculty of Law at the Australian National University.