Кіріспе

Көпір түрі

Қорапшалы арқалық көпірі немесе қораптық бөлімді көпір – негізгі арқалықтары қуыс қорап пішіндес арқалықтардан құралған көпір. Қорапшалы арқалық әдетте алдын ала керілген бетоннан, құрылымдық болаттан немесе болат пен темір бетоннан жасалған композиттік материалдан тұрады. Қораптың қимасы көбінесе тіктөртбұрышты немесе трапеция тәрізді болады. Қорапшалы арқалық көпірлер көбінесе тас жол эстакадаларында және жеңіл рельстік көліктің қазіргі заманғы биік құрылыстарында қолданылады. Қорапшалы арқалық көпірі әдетте арқалық көпірдің бір түрі болғанымен, қорапшалы арқалықтар кабельдік және басқа да көпірлерде де пайдаланылуы мүмкін.

Болаттан жасалған қораптық арқалықтарды әзірлеу

1919 жылы майор Гиффорд Мартель Хэмпшир графтығының Крайстчерч қаласындағы Эксперименталды көпір салу орталығының басшысы болып тағайындалды. Ол көпір салу және миналарды жою сияқты майдандық инженерлік мақсаттар үшін танктерді пайдалану мүмкіндіктерін зерттеді. Ол мұнда өзгертілген Mark V танктерінде сынақтар жүргізді. Көпір құрамына майор Чарльз Инглис RE жасаған шабуыл көпірі, арналық шлюз көпірі кірді, ол арналық шлюзді көтеруге жеткілікті ұзындыққа ие болды. Майор Мартель көпірді танкпен біріктіріп, танк қозғалтқышынан туындайтын гидравликалық қуатты пайдаланып, көпірді қажетті жерге жылжытты. Миналарды жою үшін танктер 2 тонналық роликтермен жабдықталды. Мартель EBE-де өзінің жаңа көпірлік тұжырымын – Мартель көпірін, әскери қолдануға жарамды модульдік қорапшалы фермалық көпірін де жасады. Мартель көпірі 1925 жылы Британ армиясымен Үлкен қорапшалы фермалық көпір ретінде қабылданды. Осы жобаның кіші нұсқасы – Кіші қорапшалы фермалық көпір 1932 жылы әскермен ресми түрде қабылданды. Бұл соңғы үлгі көптеген елдер, соның ішінде Германия тарапынан да қолданылды, олар оны Kastenträger Gerät (қысқаша K Gerät) деп атады. Үлкен және кіші қорапшалы фермалық көпірлер Екінші дүниежүзілік соғыста, әсіресе соңғысы кезінде кеңінен қолданылды. (Модульді емес) қорапшалы фермалық көпір 1960 жылдары, әсіресе Батыста жол құрылысын кеңейту кезінде танымал болды, көптеген жаңа көпір жобалары бір уақытта жүргізілді. Бұл қолдануға үш ауыр соққы тиді, 1970 жылы (Батыс қақпасы көпірі және Кледдау көпірі) және 1971 жылы (Оңтүстік көпірі (Кобленц)) жаңа көпірлер құлап кетті. Бұл оқиғалар салдарынан 51 адам қаза тапты, бұл Ұлыбританияда Меррисон комитетінің құрылуына және болаттан жасалған қорапшалы фермалық конструкцияларға қатысты жаңа зерттеулерге елеулі инвестициялар жасалуына әкелді. Осы кезде салынып жатқан көптеген көпірлер негізгі жобалау қағидаларын зерттеу үшін тоқтап қалды. Кейбіреулері тоқтатылып, басқа типтегі көпірлерге қайта салынды. Қорапшалы фермалық көпірлер ретінде сақталған көптеген көпірлер, мысалы, Эрскин көпірі (суретте көрсетілген), қайта жобаланды немесе кейіннен қосымша нығайту шаралары қолданылды. Кейбір көпірлер ашылғаннан кейін бірнеше жылдан кейін нығайтылды, содан кейін тағы бірнеше жылдан кейін нығайтылды, бірақ бұл көбінесе көлік жүктемесінің артуына және жақсартылған жобалау стандарттарына байланысты болды. 1970 жылғы Ирвелл аңғарындағы көпір 1970 және 2000 жылдары қайта нығайтылды.

Құрылыс

Егер бетоннан жасалса, қорапшалы арқалық көпірлер жалған тіректерді пайдаланып орнатылуы мүмкін, аяқталғаннан кейін олар алынып тасталады немесе сегменттік көпір болған жағдайда бөліктерге бөлініп орнатылады. Қорапшалы арқалықтар да арнайы алаңда алдын ала дайындалып, кейін крандар көмегімен тасымалданып, орнатылуы мүмкін. Болаттан жасалған арқалықтар әдетте учаскеде дайындалып, кранмен көтеріледі, ал бөліктері бұрандалармен немесе дәнекерлеу арқылы біріктіріледі. Егер күрделі бетондық көпір жабыны қолданылса, ол көбінесе болат арқалықтармен сүйенген уақытша жалған тіректерді пайдаланып орнатылады. Көпірдің кез келген түрін сатылап жылжыту әдісін қолдана отырып орнатуға болады. Бұл әдіс бойынша, көпiр крандары көпірдің аяқталған бөліктеріне жаңа сегменттерді орналастыру үшін жиі қолданылады, осылайша көпірдің жоғарғы құрылымы аяқталады.