Франция корольдарының ұлдары мен қыздары

Кіріспе

Франция корольдерінің ұлдарына берілген атақ (Франция ұлдары) – Франция корольдері мен дофиндерінің ұлдарына берілген мәртебе. Ұлдары Франция ұлы, ал қыздары Франция қызы деп аталды. Дофиннің балалары (патшаның тақ мұрагері, оның ұлы, немересі немесе шөбересі) патшаның балаларындай дәрежеге ие болды, олар патшаның немерелері немесе шөберелері емес еді.

Стильдер

Патша, патшайым, патшайым шешесі, enfants de France (Францияның балалары) және petits enfants de France (Францияның немерелері) корольдік отбасының (famille du roi) құрамын жасады. Франция патшаларының еркек ұрпақтары қан князьдері (princes du sang) атағы мен дәрежесіне ие болды, ал егер олардың тегі заңды деп танылса, тіпті гербтегі қара белгі болған жағдайда да, олар князьдер деп саналды (princes légitimés). Француз тағының мұрагері – дофин, Франция ұлдарының ең үлкені болды және оған әдетте «Мсье ле дофин» деп аталатын. Ұлдары өздерінің негізгі титулымен (әдетте герцогтық) аталды, дофинді қоспағанда, ал қыздары атының алдына «Мадам» деген құрметті қосымшасы қосылып аталды. Патшаның үлкен қызы үйленгенге дейін «Мадам Руаяль» деп аталды, ал үйленгеннен кейін келесі үлкен fille de France осы титулға ие болды. Монархтардың балалары ағылшын тілінде князь немесе принцесса деп аталғанымен, Францияда бұл терминдер патшалық отбасының мүшелерін сипаттау үшін ғана қолданылды, бірақ шілде монархиясына (1830–1848) дейін жеке тұлғаларға тікелей аталған есімдері ретінде немесе титулдардың алдына қосылған сөздер ретінде қолданылмады (аға қан князі үшін «Мсье ле Принц» елімінен басқа). Патшалар мен дофиндердің заңды балалары жиынтығы enfants de France («Францияның балалары») деп аталды, ал fils de France және fille de France сөздері басқа тілдерде «Францияның князі/принцессасы» деп аударылған мысалдар көп. Алайда, аталған еңбектерде испан тіліндегі баламасы – Infante/Infanta de España – аударылмаған күйінде қалдырылған. Француз патшаларының, дофиндердің және қан князьдерінің заңсыз балалары ешқандай құқыққа немесе титулға ие болған жоқ, бірақ олар көбінесе әкелері тарапынан заңды деп жарияланды. Алайда, тіпті содан кейін де олар fils de France дәрежесіне көтерілмеді, бірақ кейде қан князьдеріне тән төменгі дәрежеге және/немесе артықшылықтарға ие болды. Людовик XIII билігінен бастап Франциядағы барлық enfants de France «Корольдік Билік» (altesse royale) титулына ие болды. Бірақ іс жүзінде бұл ресми құрметтеу сөзі «Мсье», «Мадам» немесе «Мадемуазель» сияқты дәстүрлі француз тіліндегі титулдарға қарағанда сирек қолданылды. 1672 жылы Людовик XIV пен оның патшайымының ең ұзақ өмір сүрген қызы Мария Тереза қайтыс болғаннан кейін, 1727 жылы Людовик XV-нің үлкен қызы Люиза Элизавета дүниеге келгенге дейін француз патшасының заңды қыздары болған жоқ. Осы себепті, сол кезеңде француз сарайындағы ең үлкен, тұрмысқа шықпаған принцесса кейде осы титулды қолданды. Бұл титулды қысқа уақытқа Людовик XIV-нің үлкен немересі Мари Луиза д'Орлеан (1662–1689) қолданды, кейін ол жай ғана Мадемуазель деп аталды. 1679 жылы Испания королі Карл II-ге (1661–1700) үйленгеннен кейін, стильді оның кіші әпкесі Анна Мария д'Орлеан (1669–1728) қысқа уақытқа иеленді, одан кейін ол Сардиния королі Виктор Амадей II-ге (1666–1732) үйленді.

The king, queen, queen dowager, enfants de France (children of France) and petits enfants de France (grandchildren of France) constituted the famille du roi (royal family). More remote legitimate, male line descendants of France's kings held the designation and rank of princes du sang (princes of the blood) or, if legally recognised despite a bar sinister on the escutcheon, they were customarily deemed princes légitimés (legitimated princes). The dauphin, the heir to the French throne, was the most senior of the fils de France and was usually addressed as Monsieur le dauphin. Daughters were referred to by their given name prefaced with the honorific Madame, while sons were referred to by their main peerage title (usually ducal), with the exception of the dauphin. The king's eldest daughter was known as Madame Royale until she married, whereupon the next eldest fille de France succeeded to that style. Although the children of monarchs are often referred to in English as prince or princess, those terms were used as general descriptions for royalty in France but not as titular prefixes or direct forms of address for individuals (with the exception of Monsieur le Prince for the senior prince du sang) prior to the July Monarchy (1830–1848). Collectively, the legitimate children of the kings and dauphins were known as enfants de France ("children of France"), while examples abound in reputable works of fils de France and fille de France being converted into other languages as "Prince/Princess of France" (however the same works, as cited, leave the Spanish equivalent, Infante/Infanta de España, untranslated). The illegitimate children of French kings, dauphins, and princes du sang were not entitled to any rights or styles per se, but often they were legitimised by their fathers. Even then, however, they were never elevated to the rank of fils de France, although they were sometimes accorded the lower rank and/or privileges associated with the princes du sang. All enfants de France were entitled to the style of Royal Highness (altesse royale) from the reign of Louis XIII. However, in practice that formal honorific was less often used than the more traditionally French styles of Monsieur, Madame or Mademoiselle. Between the death, in 1672, of Marie Thérèse of France, the longest living daughter of Louis XIV and his Queen, and the birth, in 1727, of Louise Élisabeth of France, the eldest daughter of Louis XV, there were no legitimate daughters of a French king. Because of this, the style was occasionally used by the most senior unmarried princess at the French Court during that period. It was briefly used by the eldest niece of Louis XIV, Marie Louise d'Orléans (1662–1689), later known as just Mademoiselle. After her marriage to King Charles II of Spain (1661–1700), in 1679, the style was assumed briefly by her younger sister, Anne Marie d'Orléans (1669–1728), before she married Victor Amadeus II of Sardinia (1666–1732).

Мадемуазель

Бұл стильді әдетте Мсье мен оның әйелі Мадамның үлкен қызы ұстайтын. Осы стильді ұстағандар:

Анн Мари Луиза д'Орлеан (1627–1693), Гастон де Франстың үлкен қызы. Мари Луиза д'Орлеан (1662–1689), король Людовик XIV-нің кіші інісі Филипп I, Орлеан герцогының үлкен қызы; кейіннен Испания королі Карл II-нің әйелі. Анн Мари д'Орлеан (1669–1728) өз қарындасы Мари Луизаның үйленгеннен кейін осы стильді (Мадам Рояльмен бірге) ұстады. Ол Савойялық Мария Аделаида ханшайымының, кейіннен Францияның Дофинінің анасы болды. Элизабет Шарлотта д'Орлеан (1674–1744), Филипп I, Орлеан герцогы мен оның екінші әйелінің ең кіші баласы. Лотарингия герцогына үйленген ол королева Мария Антуанеттаның анасы болды. Луиза Анна де Бурбон (1695–1758), Конде ханзадасы Людовик III-нің төртінші баласы, оның туысы Луи д'Орлеанның қызы болмағандықтан, Мадемуазель стилі берілді. 1726 жылы Луидің қызы Луиза Мари дүниеге келгенде, титул оған берілді. Луиза Мари 1728 жылы қайтыс болды және стиль Луиза Аннаға қайта оралды. Луиза Мари д'Орлеан (1726–1728), Луи д'Орлеанның және оның әйелі Маргрэвин Огюст Мари Йоханна Баден Баденнің жалғыз қызы; бала кезінде қайтыс болды. Луиза Мари Тереза Батильда д'Орлеан (1750–1822), Орлеан герцогының қызы, туылғаннан бастап Мадемуазель деп аталды. Ол Филипп Эгалитенің әпкесі еді. Софи д'Артуа (1776–1783) – Савойялық Мария Терезаның (1756–1805) және оның күйеуі, Франция королі Шарль Филипптің (1757–1836) тұңғыш қызы. Мсьедің кіші қыздарына оның бірінен аталған жердің аты берілді, мысалы, Мадмоазель де Шартр (1676–1744), Филипп I, Орлеан герцогының үшінші тірі қалған қызы. Бұл әдет тек патша отбасында ғана болған жоқ. Тіпті әулеті жоқ ақсүйектер де осы әдет-ғұрыпты ұстанды.

Үлкен әже

1662 жылдан кейін Анне Мари Луиза д’Орлеан, Монпенсье герцогинясы, бастапқыда Гастон д’Орлеанның үлкен қызы ретінде «мадемуазель» деп аталған, оны кіші туысы Мари Луиза д’Орлеаннан ажырату мақсатында сарайда «Grande Mademoiselle» деп аталатын болды. 1693 жылы қайтыс болғаннан кейін «Grande Mademoiselle» аталымы ешқашан қайта қолданылмады. Демек, бұл ресми аталым емес, бір уақытта «мадемуазель» аталымын алған екі ханшайымды ажырату үшін сарай қолданған қарапайым тәсіл болды.