Кіріспе
Стильдер – монархтар мен ақсүйектерге қалай дұрыс сөйлеу керектігін көрсететін рәсімдер. Тарих бойында көптеген әртүрлі стильдер пайдаланылған, бірақ олардың біркелкі стандартталуы болған жоқ. Осы бетте Еуропадағы патшалар мен ақсүйектер қолданған түрлі стильдер толыққанды сипатталады, олардың соңғы нысаны XIX ғасырда қалыптасқан.
Styles represent the fashion by which monarchs and noblemen are properly addressed. Throughout history, many different styles were used, with little standardization. This page will detail the various styles used by royalty and nobility in Europe, in the final form arrived at in the nineteenth century.
Императорлық, патшалық және әміршілік стильдер
Тек корольдік және жоғары дворяндық сыныбына жататын адамдар ғана өз атақтары алдында "Ерлігі" стилімен аталады. Билік тікелей иелеріне: ұлы княздер, ұлы герцогтар, биліктегі княздер, биліктегі герцогтар, княздық графтар, олардың отбасылары және императорлар мен патшалардың еркек желісінен тараған ұрпақтары жатады. Корольдік әулеті (әдетте императорлар мен княздер) барлық егеменді княздер (Fürsten) саналады. Императорлар мен императорлар Императорлық Әміршілік (HIM) стилін ұстанады. Императорлық отбасының мүшелері әдетте Императорлық Билік (HIH) стилін ұстанады. Австрия империясында император сонымен қатар Венгрия королі болғандықтан, Императорлық және Корольдік Әміршілік стилін алып жүрді. Кейіннен императорлық отбасының мүшелері, сондай-ақ Венгрияның корольдік отбасының мүшелері Императорлық және Корольдік Билік (HI&RH) стилін ұстанды. Императорлық Билік деген қысқарту жиі қолданылады және қабылданған. Германия империясында, Киелі Рим империясының тағы бір "мұрагері" император мен императорлар да Императорлық және Корольдік Әміршілік ретінде аталатын, өйткені олар Германия империясы мен Пруссия патшалығын басқарды. Сол сияқты, империяның және Пруссияның мұрагер ханзадасы Императорлық және Корольдік Билік деп аталды. Пруссияның басқа мүшелері империяда конституциялық мәні болмағандықтан, тек Корольдік Билік стиліне ие болды. Ресей империясында императордың балалары мен еркек желісінен тараған немерелері Императорлық Билік стилін киді. Еркек желісінен тараған шөберелері де Билік стилін иеленді. Барлық басқа еркек желісінен тараған ұрпақтары "Сергектік" стилін ұстанды, көбінесе "Сергек Билік" деп аударылады. Кейбір орыс асыл князьдері де Сергектік стилін ұстанды; ал қалғандары мен орыс князьдік графтары "Асыл" стилін ұстанды, көбінесе "Асыл Билік" деп аударылады. Патшалар мен патшайымдар "Ұлылықтары" стиліне ие. Корольдік отбасы мүшелері (принцтер мен принцессалар) әдетте Корольдік Билік стилін ұстанады, бірақ кейбір корольдік отбасыларда (мысалы, Дания мен Норвегияда) кіші принцтер мен принцессалар Билік стилін қолданады. Биліктегі ұлы герцогтар мен ұлы герцогинялар Корольдік Билік стилін ұстанады. Ұлы герцогтар отбасыларының стильдері әрқашан бірдей болмайды. Люксембургте отбасының жоғары тұрған мүшелері де Корольдік Билік иелері болды, бірақ олардың Бурбон-Парма князьдері мәртебесіне байланысты (өзінде бір тұрақсыздық, өйткені Парма тек герцогтық болды, бірақ бұл отбасы Этрурия, Испания және Франция патшаларынан шыққан еркек желісіне ие). Баден, Гессен және Рейнде кіші мүшелер Ұлы герцогтық Билік стилін ұстанды. Басқа ұлы герцогтық отбасылардың мүшелері (мысалы, Ольденбург) әдетте Билік стилін ұстанды. Биліктегі герцогтар мен герцогинялар герцогтық отбасылардың басқа мүшелері сияқты Билік стилін ұстанды. Кейбір герцогтық отбасылардың кіші мүшелері әдеттен шығып қалған болса да, Герцогтық Сергек Билік стилін ұстанды. Гессен-Кассельдің сайлаушысы да Гессен-Кассель отбасының басқа мүшелері сияқты Билік стилін ұстанды. Билікке келген ханзадалар, басқа да әмірші отбасы мүшелері сияқты, Сергектік Билік (Durchlaucht) стилін қолданады. Медиацияланған герцогтар мен ханзадалар да Сергектік Билік стилін қолданады. Медиацияланған князьдік графтар мен графинялар Асыл Билік (HIllH, Erlaucht) стилін алады. Ұлттық корольдік стильдерінен басқа, көптеген монархтар халықаралық жағдайда бір монархты екіншісінен ажырату үшін "келісім стильдерін" қолданды немесе қолданады. Мысалы, Франция патшасы "Ең христиандық Патша", Венгрия патшасы "Апостолдық Патша", Германия халқының Киелі Рим империясы "Ұлы Патша" деп аталды. Ұлыбританияның егемендісі әдетте "Британдық Ұлылығы", Испания королі "Католик Ұлылығы" және т.б. деп аталады. Монархтар әдетте сол корольдік үйдегі басқа әміршілерге қарағанда ұзын стильге ие. Мысалы, Ұлыбритания монархының стилі британдық корольдік отбасының басқа мүшелеріне қарағанда әлдеқайда ұзын. Ұлыбританиядағы король Чарльз III-тің толық стилі мен атағы: "Құдайдың құрметімен, Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігінің және Оның басқа да Иеліктері мен Аумақтарының Чарльз үшіншісі, Ұлт Достасы, Иман Қорғаушысы".
Ұлыбританиядағы ақсүйек стильдері
Англия, Шотландия, Ұлыбритания, Ирландия және Біріккен Корольдіктегі герцогтар мен герцогинялар (патшалық отбасы немесе жоғарылық емес) "Grace" (мысалы, "His Grace", "Her Grace" немесе "Your Grace") және "Most Noble" стильдерін тағайындайды. Олар сондай-ақ "Ең жоғары, күшті және асыл ханзада" стилін ұстайды, бірақ тіпті ең ресми жағдайларда да, бұл көбінесе "Ең асыл" деп қысқартылады, ол әлі де өте ресми саналады. Тақ оларды ресми түрде "Біздің сенімді және толық сүйікті туысымыз" деп атап, құрметтейді. Олар "Ең асыл және құдіретті ханзада" стилін де ұстайды, бірақ тіпті ең ресми жағдайларда да бұл стиль сирек қолданылады. Граф пен графшаның (өз құқығымен) стилі "Құрметті" болып табылады және Тақ оларды ресми түрде, бірақ көнеше түрде, "Біздің сенімді және жақсы көретін туысымыз" деп атап, құрметтейді. Кейде граф "Ең асыл және құдіретті ханзада" атағын иелене алады. Виконт пен виконтиссаның (өз құқығымен) стилі де "Құрметті" және оларды Король ресми түрде "Біздің сенімді және сүйікті туысымыз" деп атайды.
Медиалық абыройы
Германиядағы медиацияланған герцогтар (Reichsherzöge) және принцтер (Reichsfürsten) «Өте Көрнектілік» (Durchlaucht) дәрежесін немесе, герцогтар үшін, «Герцогтық Өте Көрнектілік» дәрежесін таңды. Герцогтарға қатысты, бұл 19-ғасырда, кем дегенде билеуші мүшелер үшін (олар «Көрнектілік» деп аталады) қолданыстан шықты. Германиядағы медиацияланған графтар (Reichsgrafen) «Танымал Көрнектілік» (Erlaucht) дәрежесін таңды.
Ортаға шықпаған ақсүйектер
Араласқан емес дворяндық герцогтар (Herzöge) және ханзадалар (Fürsten) герцогтық/ханшайымдық ізгілік (herzogliche/fürstliche Gnaden) атағын таратқан. Бірақ олар сирек кездесетін, ал 20-шы ғасырдың басында император Франц Иосиф I оларға «Көктемдік Билік» (Serene Highness) мәртебесін берді. Германиядағы араласқан емес графтар (Grafen) «Жоғары туған» (Hochgeboren) мәртебесін таратқан. Графтан төмен дәрежедегі басқа неміс дворяндары «Жоғары жақсы туған» (Hochwohlgeboren) мәртебесін таратқан. Тағы бір мәртебе – «Жақсы туған» (Wohlgeboren) болды, ол «Жоғары жақсы туғаннан» төмен болды, бірақ нағыз дворяндыққа жатпағандықтан, қолданыстан шығып қалды.