Кіріспе
АҚШ SEC мақұлдаған кредиттік рейтингтік агенттіктер
Ұлттық деңгейде танылған статистикалық рейтингтік ұйым (NRSRO) – АҚШ Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы (SEC) бекіткен және қаржылық фирмалардың белгілі бір реттеу талаптарына сәйкес келу үшін пайдаланатын ақпаратты ұсынатын кредиттік рейтингтік агенттік (CRA).
Тарих
NRSRO термині 1975 жылы SEC банктер мен брокерлердің таза капиталына қойылатын талаптарға қатысты ережелерді қабылдағаннан кейін қолданыла бастады. 1975 жылға дейін SEC қандай кредиттік рейтинг агенттіктерінің «ұлттық деңгейде танылғанын» анықтау үшін нақты стандарттарды қабылдамады, керісінше, осы мәселені әрбір жағдай бойынша жеке қарастырды. NRSRO тану SEC қызметкерлері жіберген «Ешқандай шара қолданбау туралы хат» арқылы жүзеге асырылды. Осы тәсіл бойынша, егер кредиттік рейтинг агенттігі (немесе инвестициялық банк немесе брокер-дилер) реттеу мақсатында нақты бір кредиттік рейтинг агенттігінің рейтингтерін пайдалануға қызығушылық танытса, SEC қызметкерлері осы нақты агенттіктің рейтингтері кеңінен қолданылатынын және «сенімді әрі беделді» деп есептелетінін анықтау үшін нарықты зерттейтін. Егер SEC қызметкерлері осылай деп шешсе, онда агенттікке хат жіберіліп, егер реттелетін ұйым агенттіктің рейтингтерін пайдаланса, SEC қызметкерлері осы ұйымға қатысты мәжбүрлеу шараларын ұсынбайтыны туралы хабарланатын. Бұл «Ешқандай шара қолданбау туралы хаттар» жария етіліп, бастапқы өтініш білдірген ұйым ғана емес, басқа реттелетін ұйымдар да оларға сүйене алатын. Кейіннен SEC осы бағалау кезінде қолданатын критерийлерді нақтылауға тырысты және 2005 жылдың наурыз айында осы мақсатта регламент жобасын жариялады. SEC мәліметінше: 2009 жылдың ақпан айында SEC NRSRO-ның құрылымдық қаржы өнімдерін, әсіресе ипотекамен байланысты бағалы қағаздарды бағалау процесінің адалдығына қатысты алаңдаушылықты жоюға бағытталған түзетілген ережелерді қабылдады. 2010 жылдан бері Додд-Фрэнк Уолл-стрит реформасы және тұтынушыларды қорғау туралы заңға байланысты заңдар мен ережелерде де өзгерістер болды, соның ішінде 2011 жылғы қаңтарда қабылданған Ақтық ереже: Додд-Фрэнк Уолл-стрит реформасы және тұтынушыларды қорғау туралы заңның 943-бабында талап етілген активтермен қамтамасыз етілген бағалы қағаздарды ашу.
Prior to 1975, the SEC did not adopt specific standards for determining which credit rating agencies were "nationally recognized", and instead addressed the question on a case by case basis. NRSRO recognition was granted by the SEC through a "No Action Letter" sent by the SEC staff. Under this approach, if a CRA (or investment bank or broker dealer) were interested in using the ratings from a particular CRA for regulatory purposes, the SEC staff would research the market to determine whether ratings from that particular CRA were widely used and considered "reliable and credible." If the SEC staff determined that this was the case, it would send a letter to the CRA indicating that if a regulated entity were to rely on the CRA's ratings, the SEC staff would not recommend enforcement action against that entity. These "No Action Letters" were made public and could be relied upon by other regulated entities, not just the entity making the original request. The SEC later sought to further define the criteria it uses when making this assessment, and in March 2005 published a proposed regulation to this effect. According to the SEC: In February 2009, the SEC promulgated amended regulations designed to address concerns about the integrity of the process by which NRSROs rate structured finance products, particularly mortgage related securities. Since 2010, there have also been changes in laws and regulations due to the Dodd–Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act, including the January 2011 Final Rule: Disclosure for Asset Backed Securities Required by Section 943 of the Dodd Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act.
Даулар
Көптеген жеке пайдаланушылар (зейнетақы қорлары, банктер) рейтингтік деректерді енді NRSRO-дан талап етеді. Осының салдарынан, SEC белгілі бір кредиттік рейтингтік агенттіктерді «таныған» арқылы оларға бәсекелестік артықшылық береді деген пікірлер пайда болды. Бұл көзқарасқа көптеген NRSRO емес КРА-лардың NRSRO мәртебесін алуға тырысуы да дәлел болады. Екінші жағынан, көптеген жеке пайдаланушылар Standard & Poor’s және Moody’s рейтингтерін артық көреді. (S&P және Moody’s ең көне, ең беделді және ең ірі КРА болып табылады.) Осыған байланысты, NRSRO тағайындамасы кейбір кішірек КРА-ларға (мысалы, DBRS, Kroll Bond Rating Agency, HR Ratings de México, S. A. de C. V. және Egan Jones) мемлекеттік «құпталған белгі» беру арқылы саладағы бәсекелестікті күшейтті деген болжам жасауға болады. Егер осылай болса, онда үкіметтің мұндай әрекет жасауы керек пе және NRSRO тану процесі осы мақсатқа жетудің ең тиімді жолы ма деген сұрақ туындайды. Ірі NRSRO-лар «эмитент төлейді» бизнес-моделіне сүйенгені үшін де сынға ұшырады, онда олардың кірісінің басым бөлігі рейтингі беріліп жатқан облигациялардың эмитенттерінен түседі, яғни кредиттік рейтинг алған компания КРА-ға тікелей төлейді. Бұл, реттеушілер тарапынан әлеуетті мүдделер қақтығысы ретінде танылса да (рейтинг үшін төлем жасайтын облигация эмитенті жоғары рейтинг алуға бейім КРА-ны іздеуге ұмтылуы мүмкін, бұл рейтинг сапасының төмендеуіне әкелуі мүмкін), ірі NRSRO-лар эмитент төлейтін модель олар үшін жалғыз мүмкін модель екенін мәлімдейді, себебі электрондық пошта мен факс дәуірінде ірі КРА-лардың рейтингтері өте кеңінен және жылдам таратылады, сондықтан жазылымға негізделген модель пайдалы болмайды. Керісінше, эмитент төлейтін модельдің үстемдігі КРА-ның бағалы клиентті сақтап қалу үшін өз рейтингтерін жасанды түрде жоғарылатуға құмар болуы мүмкін деген алаңдаушылыққа әкелді. АҚШ-тың реттеуші органдары бұл қауіпті қабылдап, төлем келіссөздері мен кредиттік бағалау бөлімдерін бір компанияның ішінде бөлуге бағытталған қолданыстағы ережелерге өзгерістер енгізді. Ірі КРА-лар эмитенттерден жиі құпия ақпарат алады және SEC-тің FD ережесіне сәйкес, КРА мұндай ақпаратты тек оның рейтингтері жұртшылыққа тегін қолжетімді болған жағдайда ғана пайдалана алады. Кейбір кішірек КРА-лар, соның ішінде Egan Jones (осылай істейтін жалғыз NRSRO), жазылымға негізделген бизнес-модельді қолданады, онда рейтингтер жарияланбайды, бірақ абоненттерге ғана қолжетімді, олар кредиттік рейтингтік ақпаратқа қол жеткізу үшін ай сайынғы төлем төлейді. Бұл кішірек КРА-лар мұндай бизнес-модель оларды рейтинг берген эмитенттердің игі ниетіне тәуелділігін азайтады, осылайша мүдделер қақтығысының бір маңызды мүмкіндігін жояды деп санайды.
Kroll Bond Rating Agency, HR Ratings de México, S. A. de C. V., and Egan Jones). If true, this of course raises the question of whether this is something the government should do, and whether the NRSRO recognition process is the best mechanism to achieve this goal. The larger NRSROs have also been criticized for their reliance on an "issuer pays" business model, whereby the bulk of their revenue comes from the issuers of the bonds being rated, so that the company receiving the credit rating pays the CRA directly. While this is recognized by regulators as a potential conflict of interest (since the bond issuer paying for the rating has an incentive to seek out the CRA most likely to give it a high rating, possibly creating a "race to the bottom" in terms of rating quality), the larger NRSROs claim that the issuer pays model is the only feasible model for them, because, in an age of email and faxes, the ratings of the larger CRAs are so widely and so quickly shared that a subscription based model would not be profitable. Conversely, the predominance of the issuer pays model has led to concerns that a CRA will be tempted to artificially inflate its rating to retain a valued customer. This threat has been taken seriously by U. S. regulators who have adopted amendments to existing regulations designed to separate the payment negotiation and the credit assessment branches within a firm. The larger CRAs often receive non public information from issuers and, under the SEC's Regulation FD, a CRA may only use such information if its ratings are made available to the public for free. Some smaller CRAs, including Egan Jones (the only NRSRO to do so), use a subscription based business model whereby ratings are not made public but are available only to subscribers, who pay a monthly fee for access to credit rating information. These smaller CRAs argue that such a business model makes them less reliant on the good will of the issuers they rate, thereby eliminating one major potential conflict of interest.
Субстандартты ипотека, кепілдік берілген борыштық міндеттемелер және қаржы дағдарысы
Рейтингтік агенттіктер 2000-2008 жылдардағы субстандартты несиелердің көпіршігіне және одан кейінгі қаржы дағдарысына мүмкіндік берген нарықтарға тығырықтап араласты. 1984 жылы АҚШ Федералды үкіметі жеке таңбалы (агенттік емес) ипотекалық кепілдік берілген бағалы қағаздардың сатуын жақсарту мақсатында Екінші ипотекалық нарықты дамыту туралы заңды (SMMEA) қабылдады. Бұл заң NRSRO AA рейтингісі бар ипотекалық кепілдік берілген бағалы қағаздарды федералды тіркелген банктер (мысалы, федералды жинақ банктері, федералды жинақ қауымдастықтары және т.б.), штаттық тіркелген қаржы институттары (депозит банктері және сақтандыру компаниялары сияқты) үшін қазыналық бағалы қағаздармен және басқа да федералды үкіметтік облигациялармен теңдестірілген заңды инвестициялар деп жариялады. Бұл ереже 1991 жылдың қазанына дейін штаттық заңмен жойылмаса (мұндай шараны 21 штат жасады) және Еңбек департаменті реттеген зейнетақы қорларына да қатысты. 2000 жылға қарай NRSRO агенттіктері кепілдік берілген борыштық міндеттемелерді (CDO), тұрғын үй ипотекасымен қамтамасыз етілген бағалы қағаздарды және субстандартты несиелендіру саласына байланысты басқа да құрылымдалған қаржы түрлерін бағалаудан айтарлықтай пайда көре бастады. Осы өнімдерге қойылған рейтингтер банктердің оларды сату әдісі үшін маңызды болды. Зейнетақы қорлары, университеттердің эндаументтері және қалалар сияқты сатып алушылар (мысалы, Норвегияның Нарвик қаласы АҚШ долларына баламалы соманы жоғалтты) CDO және басқа да құрылымдалған қаржы өнімдерін сатып алу туралы шешімдерінде осы рейтингтерге сүйенді. Рейтингтік агенттіктердің қызметі Майкл Льюис авторы болған "The Big Short", Кристин С. Ричардтың "Confidence Game", Бетэни МакКлейн мен Джо Ноцераның "All The Devils are Here" сияқты көптеген кітаптарда егжей-тегжейлі сипатталған. "Құрылымдалған қаржы және кепілдік берілген борыштық міндеттемелер" кітабының авторы Жанет Таваколи осы агенттіктердің белгілі бір қаржы өнімдеріне қатысты NRSRO статусын жоғалтуы мүмкін екенін ұсынды. 2011 жылы АҚШ Сенаты "Уолл-стрит және қаржылық дағдарыс" тақырыбындағы Левин-Коберн есебін жариялады, онда дағдарыс кезіндегі кейбір рейтингтік агенттіктердің (CRA) әрекеттеріне қатысты зерттеу жүргізілді.