Кіріспе

1974 жылы Ричард Раш түсірген "Freebie and the Bean" фильмі – 1974 жылғы американдық қара комедиялық әрекет фильмі, басты рөлдерде Джеймс Каан мен Алан Аркин ойнады, режиссері – Ричард Раш. Фильм Сан-Францискода ұйымдасқан қылмыс басшысын құлатуға тырысатын екі ерекше полиция детективінің оқиғасын баяндайды. Алғашқыда ауыр қылмыс драмасы ретінде жазылған фильм, Каан мен Аркиннің әзілдесуге және импровизациялауға бейім ойындарының арқасында "достық полицей" жанрының пайда болуына себеп болды. Хабарламаға сәйкес, түсірілім аяқталған кезде екі актер де фильмнің мақсатын түсінбеді, олар табысты кейіпкерлер формуласын тапқандарын білмеді. Фильм "Өлімге әкелетін қару", "48 сағат" және "Беверли-Хиллс полицейі" сияқты танымал фильмдердің тууына жеткілікті үлкен әсер етті. Лоретта Свит пен Валери Харпер көмекші рөлдерде ойнады.

Сюжет

Фриби мен Бин – Сан-Франциско полициясының барлау бөліміндегі екі тәуелсіз детектив. Сыйлық іздеуге құмар, жанкешті Фриби зейнетке шыққанда жеңілдіктер алу үшін вице-бөлімге көтерілуге тырысады, ал невроздық және ұқыпты Бин лейтенант болуды армандайды. Сан-Францискодағы Супер Боул мерекесі қарсаңында серіктестер 14 айлық тергеуді аяқтауға тырысып, байланыстары жақсы болған рэкетші Ред Майерске қарсы айғақтар жинау үшін қоқыстың арасын тілгілейді. Олар Детройттен келген жалдамал кісі қолының да Майерстің соңынан келе жатқанын білгенде, Мейерсті қорғау үшін жасаған тұтқындау әрекеттерін округ прокуроры қабылдамай, оны дүйсенбіге дейін тірі ұстауға бұйырады. Басты жалдамал кісі қолын тауып, атып өлтіргеннен кейін, және Биннің әйелінің бақташымен қарым-қатынаста болуы мүмкін деген күдікпен алаңдағаннан кейін, олар Майерске қарсы айғақтарды түсіндіріп, растайтын негізгі куәгерді іздеуді жалғастырады. Осы оқиғалардың арасында олар Майерске екінші рет шабуыл жасауға дайындалған топтың әрекетін тоқтатып, қала бойынша қуып жетеді, содан кейін Майерстің дүйсенбіге дейін Майамиге ұшып кетуді жоспарлап отырғанын біледі. Куәгердің табылғаны туралы хабарды алғаннан кейін Майерсті тұтқындауға ордер шығарылады. Бірақ олар Ред Майерс жергілікті саябақта танысқан әйелдің, ішіндегінің орнына, қарақшылық мақсатымен әйел кейпінде жүрген адам екенін білмейді. Кендлестик Паркінде тұтқындауға тырысқанда ұры Бинды атып жаралайды, ол Майерспен бірге Супер Боул өтіп жатқан стадионға қашады. Фриби ұрыны әйелдер дәретханасында тоқтатады. Өзі де жараланса да, ол кепілді құтқарып, ұрыны өлтіреді, өйткені ол күтпеген жағдайда Фрибиді жеңіп алуға жақын еді. Оқтардан кейін округ прокуроры келіп, куәгерді тұтқындау ордерінің күшін жойғанын хабарлайды, себебі куәгер станцияға бара жатқанда өлтірілді. Фриби ашуланып, Майерсті тұтқындауға рұқсат беруді талап етеді, және оның жасағының бастығы лейтенант оған рұқсат береді, бірақ Майерс жүрек талмасынан қайтыс болғанын біледі. Фриби жинаған айғақтардың Майерстің әйелі мен оның лейтенантының арасындағы заңсыз қарым-қатынастың нәтижесінде орналастырылғанын білгенде, одан да көңілі түседі. Алайда, Бин өлмеген, және жедел жәрдемде екі жараланған серіктес Фрибидің Бин оны әзілдеп отыр деп ойлағандықтан, тағы бір апатқа себеп болады.

Шығару

Фильмді 1974 жылдың басында көрсету жоспарлары Питер Хайамстың ұқсас «Busting» фильмімен бәсекелесу мүмкіндігіне байланысты тоқтатылды. Фильм 1974 жылғы Чикаго кинофестивалін ашты.

Қабылдау және мұра

Фильм шыққан кезде сыншылар тарапынан жазғырылды. Variety журналынан А.Д. Мерфи оны "заңды бұзатын екі ессіз полицей туралы дәмсіз 'комедия'" деп сипаттады. Питер О'Тул Раштың "Фриби мен фасоль" фильміндегі жұмысына орай "Каскадер" фильміне түсуге келісті. Фильм 1995 жылғы "Целлюлоид шкафы" деректі фильмінде көрсетілді. Фильм культты фильмге айналды. 2018 жылғы сұхбатында Квентин Тарантино оны "шын мәнінде шедевр, өте қатыгез – фильмнің жұмыс істеу принципінің бір бөлігі, сізді қатыгез зорлық-зомбылыққа күлдіріп, содан кейін күлгеніңізге өкініш сезіндіру еді" деп атады. 2018 жылғы Rolling Stone журналында Стэнли Кубриктің "Фриби мен фасоль" фильмін 1974 жылдың ең үздік фильмі деп атағаны туралы хабарлама жарияланды.

Кассалық жинақ

Фильм кассада үлкен табысқа ие болды. Бұл "Крестный отецтен" кейін Каанның ең сәтті фильмдерінің бірі еді.

Теледидар

Фильмге негізделген және осы атаумен шыққан, Том Мейсон мен Гектор Элизондо басты рөлдерде ойнаған, қысқа ғана өмір сүрген тоғыз бөлімді телесериал 1980 жылдың желтоқсаны мен 1981 жылдың қаңтарында CBS телеарнасында сенбі күндері кешкі сағат 9:00-де көрсетілді.

Марапаттар

Харпер Алан Аркиннің латын американдық әйелі рөлін ойнағаны үшін "Жылдың жаңа жұлдызы" номинациясы бойынша "Алтын глобус" сыйлығына ұсынылды.