Блэкдаун Хиллз: Сомерсет пен Девонның табиғи ландшафты

Кіріспе

Дорсет және Сомерсеттегі таулы аймақ және табиғи ландшафт аймағы.

Блэкдаун-Хиллз ұлттық ландшафты – 1991 жылы ерекше табиғи сұлулық аймағы (AONB) ретінде тағайындалған Оңтүстік-Батыс Англиядағы Сомерсет-Дэвон шекарасындағы ұлттық ландшафт. 2023 жылдың қараша айында ол «Блэкдаун Хиллз Ұлттық ландшафты» деп аталды. Аймақ сол аттас төбелер жиынтығын қамтиды. Платоның басым бөлігін жоғарғы Гринсэндтің қатты шерт жолақтары және аз мөлшерде сазды тақта қалдықтары құрайды, ал оны өзен аңғарлары кесіп өтеді. Төбелерде кең түрлі жануарлар дүниесі мекендейді, нәтижесінде 16 ерекше ғылыми маңызы бар объектілер (SSSI) белгіленді. Темір дәуірінен бері адамдар осы аймақта қоныстанғандығының куәліктері бар. Қорғаныс құрылыстарына ежелгі төбелердің қалдықтары, нормандық қамалдастар және Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің әуежайлары жатады. Сонымен қатар, Дункесвелл аббаттығы және ауылдық шіркеулер сияқты діни ғимараттар да бар. Төбелер арқылы шағын жолдардың желісі және М5 тас жолы сияқты маңызды көлік артериялары өтеді.

Табиғи аймақ

Blackdowns – бұл ұлттық ерекшелік аймақ ретінде тағайындалған табиғи аймақ, Natural England, Англияның табиғи ортасы үшін жауапты мемлекеттік орган, оны 147 нөмірлі аймақ деп белгілеген. Іргелес табиғи аймақтар: батысында Девонның қызыл жазықтары, солтүстігінде Таунтон және Кванток шеттері, солтүстік-шығысында Орта Сомерсет төбелері, шығысында Йеувил жартасты далалары және оңтүстік-шығысында Маршвуд және Пауэрсток аңғарлары.

География

Сомерсет және Девон шекарасында орналасқан Блэкдаун-Хиллс АОНБ-і белгілі бір аумақты қамтиды. Бұл төбелер Сомерсеттегі Стейпл-Хиллде теңіз деңгейінен жоғары билікке жетеді. Аймақтың оңтүстік бөлігіндегі төбелер, Девондағы Хонитонға жақын орналасқан, көбінесе көңілді болып келеді. Блэкдаун-Хиллс сирек қоныстанған аймақ; жердің көп бөлігі сүт шаруашылығы үшін пайдаланылады. Кулм өзені Кулмхедке жақын бұлақтан басталып, Хемёк арқылы батысқа қарай ағып, содан кейін Кулмстоктан Уффкулмге дейін Эксетердің солтүстік-батыс шетінде Ексе өзеніне қосылады. Өзеннің атауы өзеннің қисықтары мен иілгендеріне сілтеме жасай отырып, «торт» немесе «байлау» дегенді білдіреді деп есептеледі; немесе кельт тілінен алынған, «қисық ағыс» деген мағынаны білдіреді. Оттер өзені Оттерфордқа жақын басталады, онда бұлақ Оттерхед көлдерін толықтырады: содан кейін ол шығыс Девон арқылы Лайм шығанағының батыс жағындағы Англия арнасына дейін оңтүстікке қарай ағып өтеді. Оттер аңғарындағы перм және триас құмтасты сулы қабат Девонның ең ірі жер асты су көздерінің бірі болып табылады және Таунтон қаласын ауыз сумен қамтамасыз етеді. Басқа өзендер – Ярти және Корри Брук. Таулардың солтүстік, Сомерсет бөлігіндегі ауылдарға Стейпл Фицпейн, Бакленд Сент-Мэри, Уайтстаунтон, Уэмбрук және Черчстантон кіреді. Девонның кеңірек, оңтүстік аймағына Дункесвелл, Луппит, Употтери, Смеатхерп, Хемиок, Блэкборо, Яркомб, Мембери, Стокленд, Шелдон, Котлиг және Чардсток кіреді.

Геология

Блэкдаун тауларының геологиясы, оған іргелес Шығыс Девон АОНБ-мен бірге, Англияның оңтүстік-батысындағы ерекшеліктерімен көзге түседі, бұл аймақтағы Үстіңгі Гринсэндтің жалғыз кең жайылған жерінің бір бөлігі болып табылады. Блэкдаун таулары қатты шерт жолақтарымен ерекшеленетін, қышпен, кремнийлі тастармен және аз мөлшерде сазды тастармен құралған жазық үстіртті құрайды. Бор дәуірінің тау жыныстары эрозияға ұшыраған юра және триас дәуірінің тау жыныстарының үстінде жатыр, сондай-ақ рет дәуірінің тау жыныстары да кездеседі. Батыс аймақтарындағы Үстіңгі Гринсэндте карбонатты материал жоқ, бірақ құмдарда кремний қышқылында сақталған теңіздің екі жақтауы және жұмсақ денелілердің (бұршақтардың) қазба қалдықтары табылады. Блэкдаунның тік беткейлерінің көп бөлігі, әсіресе таудың солтүстік бөлігі, көшкіндерге бейім. Әдетте, зардап шеккен беткейлердің астында жергілікті текті саз, құм және қиыршық тастардан тұратын шөккен қаттар (бас) кездеседі.

Климат

Англияның оңтүстік-батысындағы басқа аймақтармен қатар, Блэкдаун-Хиллз де қоңыржай климатқа ие, ол жалпы алғанда Англияның қалған бөлігіне қарағанда ылғалдырақ және жұмсақ. Орташа температура шамамен 10 °C (50 °F) және маусымдық және күндізгі ауытқуларды көрсетеді, бірақ теңіздің әсерінен температураның амплитудасы Ұлыбританияның көптеген аймақтарына қарағанда төмен. Қаңтар ең суық ай, орташа ең төменгі температура 1 °C (34 °F) және 2 °C (36 °F) аралығында. Шілде мен тамыз ең жылы айлар, орташа күндізгі максималды температура шамамен 21 °C (70 °F). Азор аралдары үстіндегі жоғары қысым Англияның оңтүстік-батысына, әсіресе жазда, көбінесе ашық аспан әкеледі. Жылдық орташа күн сәулесі шамамен 1600 сағатқа жетеді. Көбінесе 10–20 күн қар жауады. Қарашадан наурызға дейін желдің орташа жылдамдығы ең жоғары, ал маусымнан тамызға дейін желдің күші ең төмен. Басым жел бағыты оңтүстік-батыстан.

Экология

Блэкдаун тауларында 16 ерекше ғылыми қызығушылыққа ие жер (SSSI) бар, олар Блэкдаун мен Сэмпфорд Коммонстардан бастап Рид Фермасының шұңқырына дейін созылады. Блэкдаун мен Сэмпфорд Коммонстарда қышқыл топырақтардың үстінде пайда болған егіздік, орман және батпақты шалғын мекендемелерінің кең ауқымды сақталған мысалдары бар, бұл топырақтар Блэкдаун тауларының құмды және кеупер мергельдерінің үстінде орналасқан. Егіздік әртүрлі жәндіктер қорегін қамтамасыз етеді, оның ішінде көптеген көбелек түрлері және көптеген өрмекшілер кездеседі. Бұл жер құстар үшін өңірлік маңызы бар, олар егіздік мекендемелерін ұнатады. Кванс – орман шаруашылығындағы шөптесін алаңы, Бургундия герцогы, батпақ фритиллариясы және ағаш ақ көбелегі сияқты көбелектерімен әйгілі, және ол Еуропалық Комиссияның Хабитаттар директивасы (92/43/EEC) бойынша халықаралық маңызды мекендер ретінде танылуға үміткер.

Тарих

Палеоэкологиялық зерттеулер органикалық материалдың Блэкдаун таулы жерінде мезолиттік және неолиттік кезеңдерде жинақтала бастағанын көрсетті. Ашық шалғындықтар мен кішкене ормандық бөліктері бар жерлер анықталды. Бронза дәуіріндегі бірнеше жерлеу орындары бар, соның ішінде Оттерфорд маңындағы Робин Гудтың қаптары. Белгілі археологиялық орындарға Мембури, Хембури және Нероше қалаларындағы темір дәуіріндегі бекіністер жатады. Хембури – Хонитон маңындағы неолиттік дәуірдегі жолмен бекітілген қоршау. Бұл бекініс б.з.д. V мыңжылдықтың соңы мен IV мыңжылдықтың басында салынған және Думноний тайпасының астанасы болған деп есептеледі. Бекініс Девондағы Отер өзенінің солтүстігінде және үстінен көрінетін жерде орналасқан. Ол өзінің атын Ұлыбританияның оңтүстігіндегі ең ерте неолиттік керамикасына берген. Кейіннен осы жерде темір дәуіріндегі бекініс салынған. Римдік әскери басқыншылық кезінде осы жерде темір дәуіріндегі бекініс болған деген археологиялық дәлелдер бар. Қазір ол тарихи ескерткіш болып саналады. Блэкдаун тауларында темір дәуірінен бастап он төрт төбе басына салынған қоршаулар анықталды, ал б.з.д. 100 жылға дейінгі тарихи қалдықтар Хемиок ауылында табылды. Нероше қамалы – Стейпл Фицпейнге жақын бұрынғы төбе бекінісі орнында орналасқан нормандық мотта және бейли қамалы. Бұл төбе Блэкдаун таулының солтүстік беткейіне дейін көтеріледі. Қамалды 11 ғасырда Роберт Мортен салған болуы мүмкін, ал 12 ғасырда қолданылмай қалған болуы мүмкін. Стейпл Фицпейндегі жол қиылысының айналасында бірнеше үлкен құмтасты тас бар. Олар «шайтан тастары» деп аталады және оларды Нероше қамалынан шайтан лақтырып жіберген деген аңыз бар. Аңыз бойынша, егер оларды шынамен тисе, олар қан алады. «Стапол» ағылшын сөзі тірек немесе бағана дегенді білдіреді және ауылға оның атауының алғашқы бөлігін бергені ықтимал. Атаудың екінші бөлігі 1233 және 1393 жылдар аралығында иелік еткен Фицпейндер отбасынан шыққан. Уайтстаунтон ауылында римдік монша және Эдвард дәуіріндегі ақымақтық археологиялық телебағдарлама Time Team арқылы қазылып алынды. Сондай-ақ, Дункесвеллде римдік-британдық кезеңдегі темір өңдеудің дәлелі бар, оны радиоуглеродтық датировка 2 ғасырда орналастырды. Бұл және басқа темірге негізделген технологиялар Романо-британдық кезеңінде төбелерге өнеркәсіптік ландшафтты берді, бұл Blackdown Hills атауына себеп болды. Жергілікті темір кендері Хемёк қаласында шағын гүлдерде (пештерде) ерітіліп, орта ғасырға дейін таза темір өндірілген. Симонсбэроуда британиялықтар мен король Ине Саксон әскері арасындағы шайқас корольдердің батысқа қарай кеңеюіне (уақытша) тоқтам салды. 710 жылы Инэ мен Нотхелм Дюмонияның Герайнтына қарсы шайқасты, деп жазылған Англо-Саксон хроникасында; Джон Вурстердің айтуынша, Герайнт осы шайқаста қаза тапты. Ине алға жылжуы оған қазіргі Девонды билік етуге мүмкіндік берді, Дюмонияның жаңа шекарасы Тамар өзені болды. Калмстоктан солтүстікке қарай, Калмсток маякшасында, испан армадасының ықтимал шабуылы туралы ескерту үшін салынған елизаветиндік маяктардың тізбегі бар. 1380 жылы 5 қарашада Ричард II сэр Уильям мен леди Маргарет Асторпқа Хемиок қожалығын бекініп алуға рұқсат берді. Ғасырлар бойы Хемиок қасапатында көптеген елеулі иелері болды, соның ішінде Лорд Бас судья сэр Джон Попхэм. Ағылшын Азамат соғысы кезінде ол Парламент үшін өткізілді, қысқа, бірақ қатыгез қоршауға ұшырады және ақырында оның әскери құндылығын жою үшін елемеді. Қалдық қабырғаларының, мұнараларының және қамалдың кейбір бөліктері әлі де сақталған. Олар тарихи және археологиялық көріністерді қамтитын ескі ескерткіштер болып табылады. Қамалды 1792 жылы Жоғарғы Канаданың бірінші лейтенант-губернаторы генерал сэр Джон Грейвс Симко да иеленген. Ол Дункесвеллдің маңында Вулфорд шіркеуінде жерленген. Шатыр қазір Онтарио провинциясының меншігінде. 1630 жылдары Чарльз I-дің Блэкдаунның кейбір бөліктерін қоршауға тырысуына жергілікті лорд пен қарапайым адамдар қарсылық көрсетті. Ол оларды қоршауға алып, көп ұзамай сатып жіберді, бірақ көптеген қоршаулар мен қоршаулар ағылшын азаматтық соғысы кезінде алынып тасталды. 1658 жылы бұдан әрі қоршауға тырысу болды, бірақ тағы да үштен бір бөлігі ғана сәтті қоршалды, бұл 1833 жылға дейін қалған төбелер қоршалғанға дейін солай болды. Колдхарбор Милл 1800 жылы Кальм өзенінің су қуатын пайдалану үшін салынған және 1981 жылы коммерциялық жабылуына дейін жүн мен жіп өндірісі үшін пайдаланылған. Қазір оны білім беру қоры басқарады және аймақтың өнеркәсіптік тарихын айтуда рөл атқарады. Веллингтон монументі Веллингтон төбесінде орналасқан, Веллингтон, Сомерсеттен оңтүстікке қарай. Ол Дюк Веллингтонның Ватерлоо шайқасындағы жеңісін тойлау үшін орнатылған. Негізгі тас 1817 жылы Дюкке тиесілі жерде қаланды, бірақ монумент 1854 жылға дейін аяқталмады. Оның дизайны египеттік обелискінен шабыттандырылған, бірақ Веллингтон армиясы қолданған шатырдың пішінінде. Қазір ол Ұлттық сенімге тиесілі және түнгі уақытта жарықтандырылған. Суретші Роберт Полхилл Беван 1912 жылдан 1925 жылға дейін жер иесі және әуесқой суретші Гарольд Харрисонның қонағы ретінде Блэкдаун тауларында жұмыс істеді. Өмірінің соңына дейін Беван Болхам алқабында және жақын жердегі Луппитте сурет салуын жалғастырды, оның бұрышты стилі ландшафттың күшті үлгілерімен үйлеседі. Ол осы аймақта салған көптеген суреттері қазір ұлттық мұражайларда сақталады. Екінші дүниежүзілік соғыста Дункесвелл, Употери және Калмхедте әуе базалары салынды. Дункесвелл әуежайы екінші дүниежүзілік соғыста RAF армиясымен салынды, қысқа мерзімге USAF армиясымен пайдаланылды, содан кейін USN әскерінің 7-флоттық эскадрильясы пайдаланды.

Paleoenvironmental studies have shown that organic material began to accumulate on the Blackdown Hills in the Mesolithic and Neolithic periods with areas of open meadow, grass land with small woodland components being identified. There are several Bronze Age burial sites including Robin Hood's Butts near Otterford. Notable archaeological sites include the Iron Age hill forts at Membury Castle, Hembury and Castle Neroche. Hembury is a Neolithic causewayed enclosure near Honiton. It dates to the late fifth and early fourth millennia BC and is believed to have been the capital of the Dumnonii tribe. The fort is situated on a promontory to the north of and overlooking the River Otter, Devon at approx above sea level. It has given its name to some of the earliest Neolithic pottery in southern Britain. An Iron Age hill fort was later built on the same site. There has been archaeological evidence found on the site of Roman military occupation, suggesting a fort within the existing Iron Age site. It is now a Scheduled Ancient Monument. Fourteen hill slope enclosures, dating from the Iron Age have been identified on the Blackdown Hills, and prehistoric remains, from about 100 BC, have been found in Hemyock. Castle Neroche is a Norman motte and bailey castle on the site of an earlier hill fort near Staple Fitzpaine. The hill rises to on the northern escarpment of the Blackdown Hills. The castle was probably built by Robert of Mortain in the 11th century and probably went out of use in the 12th century. Around the crossroads at Staple Fitzpaine there are several large sandstone boulders. They are called devilstones and are said to have been thrown by the Devil from Castle Neroche. According to legend if you prick them with a pin they draw blood. English word 'Stapol' means pillar or post and it is thought likely that this gave the village the first part of its name. The second part of the name comes from the Fitzpaine family who owned the manor between 1233 and 1393. A Roman bath house and Edwardian folly in the village of Whitestaunton were excavated by the archaeological television programme Time Team. There is also evidence of iron workings in the Romano British period, at Dunkeswell, which radiocarbon dating has placed in the 2nd century. It has been suggested that these and other iron based technologies gave the hills a fairly industrial landscape during the Romano British period, providing a source of the name Blackdown Hills. Local iron ores were smelted at Hemyock in small bloomeries (furnaces) to produce pure iron until the Middle Ages. At Simonsburrow a battle between the native Britons and King Ine's Saxon army, put an end (temporarily) to the Kings expansion to the west. In 710, Ine and Nothhelm fought against Geraint of Dumnonia, according to the Anglo Saxon Chronicle; John of Worcester states that Geraint was killed in this battle. Ine's advance brought him control of what is now Devon, the new border with Dumnonia being the river Tamar. Just to the north of Culmstock, at Culmstock Beacon, is one of a chain of Elizabethan beacons built to warn of possible invasion by the Spanish Armada. On 5 November 1380, King Richard II granted Sir William and Lady Margaret Asthorpe a licence to crenellate the Hemyock manor house, meaning the permission to fortify it. Over the centuries, Hemyock Castle had many notable owners including Lord Chief Justice Sir John Popham. During the English Civil War it was held for Parliament, subjected to a brief but brutal siege and eventually slighted to destroy its military value. Parts of the castle walls, towers and moat still remain. They are a scheduled ancient monument and include displays of history and archaeology. The castle was also owned by General Sir John Graves Simcoe the first lieutenant governor of Upper Canada in 1792. He is buried at Wolford Chapel near Dunkeswell. The chapel is now owned by the Province of Ontario. Early attempts were made by Charles I to enclose parts of the Blackdowns in the 1630s however this was opposed by the local lord and the commoners. He managed to enclose and soon sold these, but many of the hedges and fences were removed during the English Civil War. This was followed by further attempts at enclosure in 1658 but again only about a third was successfully enclosed, which remained the situation until 1833 when the rest of the hills were enclosed. Coldharbour Mill was built around 1800 to exploit the available water power of the River Culm and was used for wool and yarn production until its commercial closure in 1981. It is now managed by an educational trust and plays a role in telling the industrial history of the area. The Wellington Monument is located on Wellington Hill at , south of Wellington, Somerset. It was erected to celebrate the Duke of Wellington's victory at the Battle of Waterloo. The foundation stone was laid in 1817, on land belonging to the Duke, but the monument was not completed until 1854. Its design was inspired by an Egyptian obelisk, but in the shape of the type of bayonet used by Wellington's armies. It is now owned by the National Trust, and is floodlit at night. The artist Robert Polhill Bevan worked in the Blackdown Hills from 1912 to 1925 as a guest of landowner and amateur artist Harold Harrison. Until the end of his life Bevan continued to paint in the Bolham valley and nearby Luppitt his angular style sitting well with the strong patterning of the landscape. Many of the images that he produced in the area are now in national museums. In the Second World War, airbases were built at Dunkeswell, Upottery and Culmhead. Dunkeswell Aerodrome was built in the Second World War by the RAF, briefly used by the USAF, and then the Fleet Airwing 7 of the USN.

Үкімет және саясат

Блэкдаун таулы аймағы 1991 жылдан бері ерекше табиғи сұлулық аймағы (AONB) мәртебесіне ие. Стейпл Фицпейндегі Әулие Петр шіркеуі бастапқыда нормандық стильде салынған, оңтүстік қанатта нормандық есігі сақталған. Ғимараттың қақпасы 14 ғасырға дейін соқталады; солтүстік қанаты 15 ғасырда қосылып, терезелері жаңадан жасалған. Мұнара шамамен 1500 жылы салынған. Оңтүстік кіреберісі мен киім ауыстыратын бөлме 1841 жылға дейін салынған, яғни жақында салынған. Үш қабатты мұнараның тікұшталған бөлігінде үшбұрышты тіреулермен тесілген аркалар және төртбұрышты тіреулермен тесілген парапет орналасқан. Шіркеу Англия мұрасымен I санаттағы ескерткіш ретінде тізілген.

Көлік

Блэкдаун тауларына ұсақ жолдардың желісі арқылы өтеді. A30, A303 және A35 жолдары сияқты бірнеше маңызды жолдар бар. M5 тас жолы AONB-ның солтүстік-батыс шекарасында жатыр. Бристоль-Эксетер теміржол желісі және Гранд-Уэстерн каналының қалдықтары М5 тас жолының батысына өте жақын жерде орналасқан, бірақ Блэкдаун тауларынан өтпейді. Батыс Англия магистральдық теміржол желісі Аксминстер мен Хонитон арасындағы таулардың оңтүстік бөлігінен өтеді, оның ішінде Хонитонның шығысындағы туннель бөлігі де бар. Кульм аңғарының жеңіл теміржолы 1876 жылы жергілікті кәсіпкерлердің күшімен салынды. 1880 жылы бұл желі бастапқыда оны пайдаланған Ұлы Батыс теміржолына сатылды. 1963 жылы жолаушылар тасымалы тоқтатылды, бірақ 1975 жылы жабылғанға дейін Хемиоктағы сүт қоймасына қызмет етті. Дункесвелл әуежайы қазір түрлі жеңіл ұшақтар, микроұшақтар және парашют спортымен айналысатындарға арналған қарбалас азаматтық әуежай болып табылады.

Экономика

Блэкдаун-Хиллс АОБ-і ерекшелігі, оның шекарасында қалалар мен үлкен елді мекендер жоқ. Жұмыспен қамту мүмкіндіктері көбінесе айналасындағы қалаларда және бірнеше шағын өнеркәсіптік парктерде, әсіресе Данкесвелл әуежайы маңында шоғырланған. Жергілікті және тұрақты тағамдық өнімдерді өндіруге қызығушылықтың артуы соңғы жылдары аймақтағы шағын азық-түлік және сусындар бизнесінің саны мен әртүрлілігінің өсуіне әкелді. Туризм де жергілікті экономикаға маңызды үлес қосады, келушілерді жаяу және атпен серуендеу сияқты шаралар қызықтырады. Blackdown Hills Business Association 2002 жылы Блэкдаун-Хиллс аймағында орналасқан немесе оған қызмет көрсететін барлық кәсіпкерлікті қолдау және дамыту мақсатында құрылған мүшелік ұйым болып табылады. Қазіргі таңдағы мүшелер саны шамамен 400 кәсіпорынды құрайды.