Кіріспе

Англияның Сомерсет графтығындағы Бриджвотерден батысқа қарай орналасқан Кванток таулары – бұл жалпақ далалар, емен тоғайлары, ежелгі саябақтар және егістік жерлерден тұратын таулы аймақ. Ол 1956 жылы тағайындалған Англияның алғашқы табиғи ерекше сұлулық аймағы болып табылады. Natural England Кванток тауларын ұлттық ерекшеліктер аймағы деп жариялаған. Олар Таутон және Кванток шеттерінен толығымен қоршалған. Таулар оңтүстіктегі Таутон-Дин аңғарынан басталып, солтүстік-батысқа қарай шамамен 24 шақырымға (15 миль) созылады және Бристоль шығанағының жағалауындағы Килв және Батыс Квантоксхедте аяқталады. Олар Седжмур және Сомерсет жазықтарының батыс шекарасын құрайды. Ашық күні таудың ең жоғары нүктесінен шығысқа қарай Гластонбери Тор және Мендип тауларын, солтүстікке қарай Уэльстің Гоуэр түбегін, батысқа қарай Брендон және Эксмур тауларын, ал оңтүстікке қарай Блэкдаун тауларын көруге болады. Кванток тауларының ең биік нүктесі – Уиллс Нек, оның биіктігі 384 метрді құрайды. Топырақ түрлері мен ауа райы таудың өсімдік және жануарлар әлемін қолдайды. 1970 жылы белгілі бір аумақ ерекше ғылыми маңызы бар биологиялық нысан ретінде тағайындалды. Археологиялық ескерткіштерге қола дәуіріне жататын дөңгелек обалар, кең далалық жүйелер және темір дәуіріндегі төбелік бекіністер жатады. Батыс Багбороудан римдік күміс монеталар табылды. Бұл таулар жаяу жүргіншілер, тау велосипедшілері, атпен жүретіндер және Колридж жолы сияқты жолдарды зерттейтін туристер арасында танымал.

Этимология

Бұл атау алғаш рет 880 жылы саксондық құжаттарда Кантуктун түрінде, ал екі ғасырдан кейін Domesday Book-та Кантоктона және Кантетон ретінде пайда болды. Атаудың мағынасы – төбелердің шеңберімен немесе жиегімен шетелген елді мекен; «Кантук» – кельт тілінде жиек немесе шеңбер, ал «тон» немесе «тун» – ескі ағылшын тілінде елді мекен. Төбелердің ең биік нүктесі Уиллдің мойны деп аталады, яғни «уэльстің жотасы», бұл, әдетте, таулар кеңейіп келе жатқан Уэссекс саксондық патшалығы мен батыстағы бриттер немесе «уэльстер» жерлері арасындағы шекараны белгілеген кезеңге сілтеме жасайды. Сол кезде осы жерлерде шайқас болған. Ағашқа ілінгендер (Hangman Grits) үш бөлімге бөлінеді: ең төменгісі – Кроукомбке жақын орналасқан Кішкентай Кванток қабаттары, олар балшық тастар мен тақташалардан тұрады. Трискомб пен Батыс Квантоксхед арасында Трискомб қабаттарының шамамен қалың қабаты бар, ол жасыл құмтастар мен сазды тастардан құралған. Жоғарғы бөлімі – құмтас пен конгломераттан тұратын Ходерс Комб қабаттары, оның қалыңдығы шамамен құрайды. Оңтүстікке қарай орта және кейінгі девон кезеңдеріне жататын жаңа тау жыныстары бар, олар Ильфракомб қабаттары және Морте тақталары деп аталады. Бұл тау жыныстары терең теңізде қалыптасқан және көбінесе Уочетте кендіккен гипстің біркелкі емес массаларын немесе тамырларын қамтиды. Көк зәкірдегі жартастардан табылған түрлі алабұс «Watchet Blue» түсінің атына ие болды. Қазір гараж ретінде пайдаланылатын пеш 1870 жылдарға дейін жұмыс істеген деп есептеледі, ол кезде Бриджвотерде кірпіштердің ірікөлденді өндірісі шағын кірпіш зауыттарын экономикалық тұрғыдан тиімсіз етті. Кокеркомб туфы – жасыл-сұр, қатты пирокластикалық тау жынысы, ол вулкандық күлдің қысылуынан пайда болған және Кванток тауларының оңтүстік-шығыс жағында ғана кездеседі.

Климат

Оңтүстік-Батыс Англияның қалған бөлігімен бірге Кванток тауларындағы климат қалыпты, ол әдетте Англияның қалған бөлігінен ылғалдырақ және жұмсақ. Орташа температура шамамен және маусымдық және тәуліктік өзгерістерді көрсетеді, бірақ теңіздің әсерінен ауқымы Ұлыбританияның көптеген басқа аймақтарынан төмен. Қаңтар ең суық ай, орташа ең төменгі температурасы аралығында, ал шілде мен тамыз ең жылы айлар, орташа күндізгі максималды температурасы шамамен. Желтоқсан айы әдетте ең бұлтты, ал маусым айы ең күннөлді. Азор аралдары үстіндегі жоғары қысым Англияның оңтүстік-батысына, әсіресе жазда, ашық аспан әкеледі. Бұлттар көбінесе ішкі аймақтарда, әсіресе төбелер маңында пайда болады және күн сәулесін азайтады. Жылдық орташа күн сәулесі шамамен 1600 сағатқа жетеді. Жауын-шашын көбінесе Атлантикалық депрессиялармен немесе конвекциямен байланысты. Жазда, күн сәулесінен қызған беткейлерден туындаған конвекция кейде жаңбырлы бұлттарды қалыптастырады, және жылдың осы уақытында жаңбырдың көп бөлігі жаңбыр мен найзағай арқылы түседі. Орташа жауын-шашын мөлшері шамамен. Шамамен 8-15 күн қар жауу қалыпты. Қарашадан наурызға дейін желдің орташа жылдамдығы ең жоғары, ал маусымнан тамызға дейін жел ең әлсіз болады. Басым жел бағыты оңтүстік-батыстан.

Экология

1970 жылы Квантоктың бір бөлігі ерекше ғылыми қызығушылыққа ие биологиялық аумақ (SSSI) деп белгіленді. Сонымен қатар, қола дәуіріне жататын көптеген дөңгелек обалар (карталарда тумулус, көпше түрі тумули деп көрсетілген), мысалы, Бикноллердегі Торнкомб обасы сақталған. Трискомб тасы және Холфордтың үстіндегі Ұзын тас сияқты бірнеше ежелгі тастарды көруге болады. Кванток тауларының жоталарындағы көптеген жолдар, бұл ежелгі жолдардың іздері болуы мүмкін. Доусборо бекінісі овал пішіндес, бір қабырғалы және алқапты (univallate) қоршап тұрған, төбенің контурларын бағыттайтын жалғыз қоршау және ор қазылған. Басты кіреберісі шығысқа қарай, Нетер Стоуиге қарай, ал солтүстік-батысқа қарай Холфордқа апаратын жотамен жалғасқан қарапайым ашылу бар. Оңтүстікке қарайғы тар жолақ төбені негізгі Стоуи жотасына қосады, онда "өлген әйелдің орқашасы" деп аталатын сызықтық жер жұмысы шұңқырды кесіп өтеді. Кванток аймағына римдіктердің ықпалына көптеген дәлелдер жоқ, тек жеке-жеке табылған заттар мен уақытша бекіністердің белгілері ғана бар. Комбич порты римдік кезеңде болған, және Nether Stowey және Over Stowey атауларының көне ағылшын тіліндегі "stan wey" – "тас жол" деген мағынасы болғандықтан, римдік жол сол жерден Квантокқа дейін созылуы мүмкін.

Қараңғы ғасырлар мен англосаксондықтар

Бұл аймақ 681–685 ж. дейін романо-британдық кельттердің бақылауында болды, онда Уэссекстің Сентвин Паррет өзенінен батысқа қарай жылжып, Уэльс патшасы Кадуаладрды жеңіп, Сомерсеттің қалған бөлігін Бристоль шығанағына дейін жаулап алды. Саксон билігі кейіннен король Ине кезінде нығайтылды, ол шамамен 700 ж. Таунтон қаласында бекініс салған болатын. Кроукомб ауылы туралы алғашқы жазбалық деректер 854 ж. Уэссекстік Этельвульфтің "Cerawicombe" деп жазған жерінде кездеседі. Сол кезде осы жер Гластонбери аббаттығына қарасты. Кейінгі саксон дәуірінде король Альфред Кванток тауларының оңтүстік-шығысындағы Ательниден викингтердің басқындығына қарсы тұрды. Альфред бірнеше бекіністер мен қарауылдық посттарды әскери жолмен байланыстырды, осылайша оның әскері теңіздегі викингтердің қимылын бақылай алды. Бұл жолдың Кванток тауларында кең таралған ерекше нысаны бар: 20 метрлік кеңдіктегі жол, екі жағындағы төбелерден өсетін ағаштармен және қоршау бөгеттерімен жабдықталған. Бұл жол Комбичтегі Паррет өзеніндегі бродынан басталып, Каннингтон төбелік бекінісі арқылы өтіп, Овер-Стоуиге дейін созылады, онда қазіргі Стоуи жолымен Кванток тауларына көтеріліп, Кроукомб парк қақпасына жетеді. Содан кейін ол таудың оңтүстік беткейімен Трискомб тауына дейін жалғасады. Бір тармағы Лайдерд және Бункомб төбелері арқылы Альфредтің Ательнидегі базасына дейін созуы мүмкін. Басты тармақ Трискомбтегі төбелерден төмен түсіп, содан кейін Қызыл Пост Кресіне дейінгі жолмен, батысқа қарай Брендон таулары мен Эксмурға дейін барады. Кванток Комон деп аталатын таулы аймақ саксон патшалық орман болған болуы мүмкін екенін көрсететін деректер бар.

Орта ғасырлар

1066 жылы Англияны нормандықтар басып алғаннан кейін Уильям де Мойонға Данстер, Брумфилд және Батыс Квантоксхед жерлері берілді, оның ұлы Уильям де Моун Данстердің 1-ші Сомерсет графы атанды, ал Уильям Малет Энморды иеленді. Жалдың биіктігі 9 метр (29 фут), ал ордың ені 2 метр (6 фут), тереңдігі 2 метр (7 фут) құрайды. Жалдың үстіңгі жағында екі үлкен және екі кішкентай төбелер бар, олардың шетінде мұнаралар орналасқан болуы мүмкін. Көк Лиас тас қабырғасы – қамалдың көзге көрінетін жалғыз құрылымдық қалдығы, ол диаметрі шамамен 250 метр (820 фут) болатын конус тәрізді төбеде орналасқан және оның айналында ор қазылған. Қамал 15 ғасырда қиратылған, бұл, мүмкін, жергілікті лорд Одлидің 1497 жылғы Екінші Корнуолл көтерілісіне қатысқандығы үшін салдары болған. Тастың бір бөлігі ауылдағы Стоуи сотының құрылысына қолданылды. 1685 жылғы Монмут көтерілісінің (Пичфорк көтерілісі деп те аталады) соңында Квантокста көптеген қатысушылар атқыланды. Көтеріліс Англия королі Джеймс II-ні құлатуға бағытталған, ол 1685 жылдың 6 ақпанында ағасы Карл II қайтыс болғаннан кейін таққа отырған. Джеймс II католик болғандықтан көпшілік арасында беделі төмен болды, көптеген адамдар «папист» патшаға қарсы болды. Монмут герцогы Джеймс Скотт өзін таққа заңды мұрагер деп жариялап, Джеймс II-ні тақтан ығыстыруға тырысты. Оның көптеген жақтастары, соның ішінде Незер Стоуэй мен Котелстонда дарға асылғандар, жазаланды. Кен 1725 жылға дейін ашылды, ал бұрын Перри Хилл, Шығыс Квантоксхедте барлау жұмыстары жүргізілген. Оны 1801 жылға дейін Бэкингем маркизі қаржыландырды, содан кейін ол жабылды, бірақ 19 ғасырда оны қайта ашуға әртүрлі әрекеттер жасалды. 1724 жылы Кроукомбтегі Киелі Рух шіркеуінің 14 ғасырдағы мұнарасына шартқы соқты. Мұнараның жоғарғы бөлігі алынып тасталды және қазір шіркеу ауласына отырғызылған, ал мұнарадан алынған тас шіркеу еденінде пайдаланылды. Шіркеу ішінде 1534 жылға дейін жасалған кескінделген орындықтарда жасыл адам және Кроукомб халқының екібас драконмен күрескені туралы аңыз сияқты, пұтқа табынушылыққа байланысты суреттер бейнеленген. Нортон Фицваррен 1839 жылдан 1867 жылға дейін қолданыстан шыққан Ұлы Батыс каналының бөлігінде қайық көтергіші орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 300 адамдық тұтқын лагері Батыс шөліндегі итальяндық тұтқындарды және Нормандия шайқасынан келген неміс тұтқындарын қабылдады.

Жаяу жүру жолдары

Ақын Сэмюэл Тейлор Колридж 1797 жылдан 1799 жылға дейін Квантокстағы Незер-Стоуиде тұрды. Оның құрметіне Эксмур саябағы басқармасы "Колридж жолы" атты жаяу жолын салды. 58 шақырымдық бұл маршрут Незер-Стоуиден басталып, Порлокта аяқталады, ал оның арасында Квантокс, Брендон-Хиллс және Эксмур орналасқан. Quantock Greenway – 2001 жылы ашылған жаяу жолы. Жолдың бағыты Трискомб орталығында орналасқан сегіздік пішіндес. Солтүстік тізбегі Кроукомб пен Холфордты қамтиды, ұзындығы 31 шақырым (19 миль), ал оңтүстік тізбегі Брумфилдке дейін 29 шақырым (18 миль) созылады. Жол жапырақты және қылқан жапырақты орман, жеке меншік саябақтар, мал жайылымы және егістік далалар сияқты әртүрлі ландшафттардан өтеді. Макмиллан жолының батыс тармағы Квантокс жотасының бойымен бірнеше шақырымға дейін созылады.

Басқару

Кванток таулары 1956 жылы ерекше табиғи сұлулық аймағы (AONB) деп жарияланды, бұл 1949 жылғы Ұлттық саябақтар және елдік жерлерге қолжетімділік туралы заң бойынша Англиядағы алғашқы осындай мәртебе болды. Кванток AONB-ға жауапкершілік округтік кеңес пен үш аудандық кеңес арасында бөліскендіктен, 1973 жылы Кванток тауларының бірлескен кеңесші комитеті құрылды. Комитет округтік, аудандық және ауылдық кеңестерді, сондай-ақ Natural England, Кванток достары, Орман шаруашылығы комиссиясы, Ауылдық жер және бизнес қауымдастығы (CLA), Сомерсеттік жергілікті қолжетімділік форумы, Кванток жергілікті тұрғындарының қауымдастығы, Шағын бизнес федерациясы, Ұлттық сенім және Ұлттық фермерлер одағының өкілдерін білдіреді. Комитет AONB қызметіне Кванток үшін басқару жоспарларын жасау және оларды іске асыруды тапсырады.

Меншік

Квантоктағы ашық жердің немесе орман шаруашылығы егістіктерінің бір ғана иесі жоқ. Басты жер иелері: Орман шаруашылығы комиссиясы, Ұлттық траст, Фэрфилд иелігі, Луттрелл иелігі, Теттон иелігі, Сомерсет округі кеңесі және Кванток достары.

Фильм

Вордсворт пен Колридждің өміріне негізделген "Пандемониум" (2000) фильмі, көбінесе төбелерде түсірілді.

Өнер

1860 жылдары бірқатар суретшілер Кванток тауларында уақыт өткізді, олардың көпшілігі Хальсвей иелігінде тұрды. Оларды кейде «Идиллистер» деп те атайды. Олардың ішінде Джон Уильям Норт, Джордж Джон Пинвелл және Фредерик Уокер болды.

Музыка

Брайан Адамстың "(Everything I Do) I Do It for You" хитіне түсірілген видеоклип Холфорд пен Килв аймағының табиғатында түсірілді. Бибионың 2006 жылғы "Hand Cranked" альбомында "Quantock" деген ән бар. "Checking out the Quantocks" деген сөз тіркесі Half Man Half Biscuit тобының "Achtung Bono" альбомынан шыққан "Joy Division Oven Gloves" әнінен алынған.

Мәдениет орындары мен қызықты жерлер

Жыл сайын Кванток ауылдарында "Кванток тауларындағы музыка" атты концерттер сериясы өтеді. Басты орындаушылардың қатарында сэр Джеймс Галвей, гитарист Джон Уильямс және хор ұжымдары The Sixteen, The Tallis Scholars және Gabrieli Consort болды. Концерттерді волонтерлер ұйымдастырады. Колериджке байланысты ең танымал орындардың бірі – Нетер-Стоуйде орналасқан Колеридж коттеджі. Ол 17 ғасырда салынған, құрамында бірінші қабатта қонақ бөлмесі, ас үй және қосалқы бөлме, ал үстінде үш жатын бөлмесі бар. Ұлттық мұра басқармасы оны II* санаттағы ескерткіш деп таныды. Көп жылдар бойы Мурдың Колеридж коттеджі мейманханасы ретінде пайдаланылған ғимарат 1908 жылы мемлекеттік меншікке алынып, келесі жылы Ұлттық треске тапсырылды. 1998 жылдың 23 мамырында Колеридж достары мен Ұлттық трестің 25 000 фунт стерлингтік қайырымдылық науқанының нәтижесінде бірінші қабаттағы тағы екі бөлме ашылды. Алейде орналасқан Кванток Лодж – 19 ғасырға тән көгілдір-сұр сарай, ол кокеркомб туфінен салынған. 1960 жылға дейін ол Генри Лабушере, 1-ші Барон Таунтонның отбасылық үйі болды, содан кейін мектепке айналдырылды. 2000 жылы ол демалыс, банкеттер мен жастарға арналған жазғы лагерьлер орталығына айналды. Брумфилдте Файн-корт орналасқан. Бұл 19 ғасырдың пионері, электрик Эндрю Кросске тиесілі болған үй. 1972 жылдан бері ол Ұлттық трестің меншігінде. Кванток Хиллз Ұлттық ландшафт қызметінің бас кеңсесі Файн-кортта орналасқан. Кингстон-Сент-Мэридегі Сент-Мэри шіркеуі 13 ғасырдан бастау алады, бірақ мұнарасы 16 ғасырдың басында салынған және 1952 жылы қайта жабылып, 1976-1978 жылдары жаңартылды. Бұл үш деңгейлі, тік бұрыштармен безенілген, декоративті тесілген мерлондары мен бұрыштарда орналасқан тіреулермен жабдықталған мұнара. Бұрыштарда биік орналасқан декоративті "көбелектер" бар. Бұл мүсіндердің аты олардың қимылсыз (құнығып отырған) және "құрметті" (қысқа және жуан) болуымен байланысты болуы мүмкін. Олар гаргульдер сияқты суды тасымайды, сондықтан ешқандай мақсаты жоқ. Шіркеу ауласында жақын жердегі Хестеркомб үйіне иелік еткен Уорр отбасының қабірлері орналасқан және ол ерекше сақтау аймағы (SAC) деп жарияланған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үй Ұлыбританияның 8-ші корпусының штабы ретінде пайдаланылды және 1951 жылдан бері Сомерсет округі кеңесіне тиесілі. Ол әкімшілік орталық және Сомерсет өрт сөндіру және құтқару қызметінің базасы ретінде қолданылады. Тюрлокстондағы Сент-Джайлз Норман шіркеуі 14 ғасырдан бастау алады, бірақ негізінен 15 ғасырға жатады, 19 ғасырда жаңартылды, соның ішінде 1868 жылы солтүстік бөлігі қосылды. Ұлттық мұра басқармасы оны II* санаттағы ескерткіш деп таныды. 1763 жылдың қазанынан 1764 жылдың қаңтарына дейін викарий Джеймс Вудфорд болды. Халсвейдегі Халсвей сарайы қазір Англияның дәстүрлі музыка, би және ән орталығы ретінде пайдаланылады. Бұл Ұлыбританиядағы тұрғын халықтық музыка орталығының жалғыз орталығы. Ғимараттың шығыс бөлігі 15 ғасырға, ал батыс бөлігі 19 ғасырға жатады. Домсдей кітабында аталған сарай бір кезде кардинал Бофорттың аң аулау орталығы ретінде, содан кейін 1960 жылдардың ортасына дейін отбасылық үй ретінде пайдаланылды, содан кейін ол халықтық музыка орталығына айналды. Ұлттық мұра басқармасы оны II* санаттағы ескерткіш деп таныды. Гоатхерстегі Халсвелл үйі Тюдор дәуірінен бастау алады, бірақ оны Тинт отбасы сатып алып, 1689 жылы қайта салды, соның ішінде Милл Вудта орналасқан және толыққанды жаңартылған Ынтымақ храмы да бар.