Кіріспе

Англияның Суррей графтығындағы арнайы ғылыми қызығушылық тудыратын нысан – Пунч-Боул, үлкен табиғи амфитеатр және аймақ туралы көптеген әңгімелердің бастауы. 2011 жылы Хиндхед туннелі салынғанға дейін Лондоннан Портсмутқа дейінгі жол (A3) осы жердің шетімен өтетін. Қазіргі таңда бұл жер Ұлттық трастқа тиесілі және "Хиндхед Коммонс және Ібіліс Пунч-Боулы" мүлігінің бір бөлігі ретінде күтіледі. Амфитеатрдың шетінің ең биік нүктесі – Гиббет төбесі, ол теңіз деңгейінен жоғары орналасқан және ашық күні Лондоның көкжиегін, шамамен 38 миль (61 км) қашықтықта көрінетін панорамалық көрініс ұсынады. Devil's Punch Bowl 2005 жылы Seven Natural Wonders телебағдарламасында Оңтүстіктің табиғи кереметтерінің бірі ретінде көрсетілді.

Этимология

Devil's Punch Bowl атауы кем дегенде 1768 жылға дейін бар, осы жылы Джон Рокк аймақтың картасын жариялаған. Бұл Гиббет төбесіндегі белгісіз теңізшінің өлтірілуінен 18 жыл бұрын болған, демек, осы оқиға атаудың пайда болуына себеп болмағаны анық. 1768 жылға дейін Джон Огилбидің 1675 жылғы картасында "ye Bottom" деп көрсетілген. Қазанның солтүстік жағы Highcombe Bottom деп белгілі, ол әртүрлі варианттарда кездеседі: Hackombe Bottom, Hacham Bottom және Hackham Bottom.

Табиғат тарихы

Суррейдің осы бөлігіндегі топырақ екі қабаттан тұрады – құмтас жоғарғы қабат, ал төменгі қабаты саз. Бұл терең шұңқыр құмтастың астындағы бұлақ суының эрозиясы нәтижесінде пайда болған деп саналады, бұл жоғарғы қабаттың құлауына әкелді. Тік беткейлерімен Devil's Punch Bowl табиғи қорыққа айналды, ол далалық өсімдіктерге, ағыстар мен ормандарға толы. Бұл жерде көптеген жануарлар мен құстар кездеседі. Орманның көптеген түрлерін, соның ішінде кішкентай жоталы тоқылдақ пен қарапайым қызылқұсты оңай көруге болады. Бұл жер орман құсқырының мекені, ол сирек кездесетін жазғы қонақ, бірақ соңғы рет 2009 жылы байқалған.

Жергілікті аңыздар

Жергілікті аңыздарда оның пайда болуы туралы түрлі-түсті теориялар бар. Бір аңыз бойынша, орта ғасырларда Сассекс аймағында көптеген шіркеулер салынғанына Ібіліс қатты ашуланғандықтан, ол Англия арнасынан Оңтүстік Даунс таулары арқылы канал қазып, аймақты су басуға бекінген. Ол қазғанда, үлкен-үлкен топырақ үйінділерін лақтырып жіберді, олардың әрқайсысы жергілікті маңызды орынға айналды – мысалы, Чанктонбери сақинасы, Цисбери сақинасы және Кэбёрн тауы. Ол Пойннингс ауылына (Ібіліс шатқалы деп аталатын аймаққа) жеткенде, әтештің әуені оны тоқтатып тастады. (Осы аңыздың бір нұсқасы бойынша, жергілікті әтештердің бәрі әдеттегіден ертерек ән шырқауына Сент-Дунстанның дұғалары себеп болған.) Ібіліс таң атып қалды деп ойлап, Суррейге секіріп өтті, соның салдарынан Ібіліс шұңқыры пайда болды. Тағы бір аңыз бойынша, бос уақытында ол Торды ашуландыру үшін оған топырақ лақтырып тастаған. Ол топырақты қазып алған ойыс жер Панч-боул аталды. Жергілікті Тёрсли ауылы Тордың мекені деген мағынаны білдіреді. Осы аңыздың тағы бір нұсқасында Тор Ібіліске топырақ лақтырған, ол Ібіліс секіріп өту арқылы Торды мазалаған.

Даму және қорғалатын мәртебе

Аймақтың көркі мен табиғаттың алуан түрлілігі Devil's Punch Bowl-ға ерекше ғылыми қызығушылық тудыратын жер мәртебесін сыйлады. Осы мәртебе жақында Devil's Punch Bowl-ды A3 тас жолының үстінен қайта құрылымдалудан сақтап қалды, себебі бұл учаскедегі A3 бір бағытты қана болғандықтан, аймақтағы жол қабылдануын азайту қажеттігі туындаған еді. Ұлттық қор Балфур Бити компаниясымен бірлесіп жұмыс істеді, олар айналасындағы аумақтың астынан өтетін екі түтікке бөлінген Хиндхед туннелін жобалады. Бұл туннель бастапқыда жоспарланған жол кеңейтуден аумақты ғана емес, сонымен қатар сағаттарда А3 тас жолының осы бөлігінде жиі кездесетін ауыр жол қабылдануын да жояды. Тұрақ пен кафе Ұлттық қормен қамтамасыз етілген. Жастар қауымдастығы басқаратын Хиндхед жасөспірімдер үйі бұрын ыдыстың ішінде орналасқан, бірақ 2015 жылы жабылды.

Көркем шығармаларда

"Панч Боул Фермасы" "Шайтанның панч боулының" солтүстік жағында орналасқан және 1947 жылдан 1998 жылға дейін балалар романдарының авторы Моника Эдвардстың үйі болды. Ол өз кітаптарында ферманы "Панчбоул Фермасы" деп атады. Чарльз Диккенстің "Николас Никлби" романында Николас пен Смайк Портсмутқа жол тартқанда "Шайтанның панч боулына" барады. Хортио Хорнбловер сериясының үшінші романы, С.С. Форестердің "Flying Colours" шығармасының он сегізінші тарауында Хорнбловер Лондонға қайтып келе жатқанда "Шайтанның панч боулына" бір жол сілтеме жасайды: "Хорнбловер оның жанынан өтіп бара жатқанда тіпті "Шайтанның панч боулының" тамаша сұлулығы да оған көрінбеді". "Суррейдегі Шайтанның панч боулы" туралы Артюр Махеннің "Жарқыраған пирамида" әңгімесінде және Агата Кристидің "Листердейл құпиясы және басқа да әңгімелер" жинағындағы бесінші әңгімесі "Эдвард Робинсонның ерлігінде" қысқаша айтылған. Бұл аймақ Сабина Баринг Гулдтың "Күрекшінің қожайыны" романының оқиғасының орны болып табылады.

Мұралық жоба

2012 жылы Heritage Lottery Fund лотереялық гранты жергілікті мектептерден келген жастармен аймақтың табиғатын мерекелейтін жобаға бөлінді. 2013 жылдың басында бірнеше мүсін аяқталды, ал Джон Эдгар жасаған 3 тонналық Портленд тасынан ойылған мүсін қазір келушілер орталығының жанындағы бұрынғы A3 тас жолының бойында тұр.