Кіріспе

Ханс Желинек (5 желтоқсан 1901 – 27 қаңтар 1969) – чех тегінен таралған австриялық композитор, сонымен қатар Hanns Elin, H. J. Hirsch, Jakob Fidelbogen аттарымен де танымал.

Өмірбаян

Еленик Венада дүниеге келіп, сонда қайтыс болды. Әкесі машина операторы болған (1917 жылы қайтыс болды). 6 жасында скрипка сабақтарын, ал 7 жасында фортепианоны оқуға кірісті. 1918 жылы ол жаңа құрылған Австрия Коммунистік партиясына мүше болды. 1918–19 жылдары Джелинек Арнольд Шенбергпен композиция семинарында қысқа ғана уақыт оқыды, Шенберг Венадағы Евгения Шварцвальд мектебінде берген семинарында (контрапункт пен гармонияға ерекше назар аударылды), сондай-ақ жеке Албан Бергпен сабақ алды. Осы екеуі оның он екі тондық техникада көптеген шығармалар жазуына әсер етті. 1920 жылы ол Франц Шмидтпен Вена музыка академиясында оқуын жалғастырды. Бірақ 1922 жылы қаржылық себептерге байланысты оқуын тоқтатты және содан кейін өздігінен музыкамен айналысты. Венада тәуелсіз композитор ретінде өзін асырау үшін ол барларда және кинотеатрларда пианист ретінде өнер көрсетіп, Ханс Элин псевдонимімен танымал музыка шығарды. 1958 жылдан бастап Вена музыка академиясында лекция оқыды, ал 1965 жылдан кейін профессор болды. 1966 жылы ол Австрияның Үлкен мемлекеттік сыйлығымен марапатталды.

Композициялар

1934 жылдан бастап (оның екінші скрипкалық квартеті op. 13-тен бастап) ол өзіне опus нөмірі берген барлық шығармаларында он екі тондық техниканы қолданды. 1956 жылы «Үш көк эскиз» op. 25 шығармасында он екі тондылықты джазбен үйлестірді.

Көзқарасы

Оның шәкірттерінің арасында: Петр Котик, Гуннар Сонстевольд, Май Сонстевольд, Игорь Штухец, Эрих Урбаннер, Юнсанг Бахк, Энн Мари Орбек, Грегори Роуз, Давид Энгела және Хайнц Карл Грубер болды. Болашақтағы ирандық кинорежиссер Хосров Синай және Персиядағы (Иран) жаңа музыканың ең маңызды өкілдерінің бірі Алиреза Машаехи бір кезде Джелинектен оқыды.