Кіріспе
Филиппиннің Замбалес провинциясының астанасы
Иба, ресми түрде Иба муниципалитеті (; ; ), 1-сыныпты муниципалитет және Филиппиннің Замбалес провинциясының астанасы болып табылады. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 55 581 адамды құрайды.
Этимология
Муниципалитет Phyllanthus acidus ағашының атымен аталыпты, оның жеуге жарамды қышқыл жемістері болады. Жергілікті халық оны иба деп атайды, сондай-ақ осы ат ұқсас камияға (Averrhoa bilimbi) да қолданылады. Қаланың алғашқы тұрғындары замбалдар деп белгілі. Кейіннен тагалогтар мен илоканолар да көшіп келді, осының нәтижесінде олардың әдет-ғұрыптары мен дәстүрлері бірігіп кетті. Аэта халқы шеткері аймақтарға қоныстанды, олардың көп бөлігі Пинатубо тауының маңында тұрды. 1860 жылы қаланың басқаруы доминикан ділмандарына азаматтық үкімет билікке келгенге дейін берілді. Пайнауен қашан Иба деп аталғаны туралы ешқандай жазба қалмаған.
Демография
2020 жылғы санақта Иба, Замбалес халқының саны 55 581 адамды құрады. Иба халқы соңғы жиырма жылда түрлі этникалық топтардың араласуынан қалыптасты, себебі жұмыс және бизнес мүмкіндіктері Пангасинан, Батан және Батангас штаттарынан адамдарды тартып әкелді. Алғашқыда халықтың құрамына Самбал және Илокано тілдерінде сөйлейтін адамдар кірген. Самбал және Илокано тілдерінде сөйлейтін көптеген адамдар болғанымен, Ибада тагалог тілі басым тілге айналды. Самбал тұрғындары өз тілдерін Самбалдан Илокано және Тагалог тілдеріне ауыстырды. Paynauen фестивалі – 1980 жылдары алғаш рет өткізілген, Ибаның жергілікті дәстүрлі өнері мен мәдениетін көрсететін жазғы фестиваль. Paynauen фестивалі (кейде Paynawen деп те жазылады) жыл сайынғы дәстүрге айналып, шамамен жеті күнге созылатын туристік орталыққа айналды. Фестиваль барысында көше билері, ән сайыстары, бокс жарыстары, спорттық іс-шаралар, құмнан сарайлар салу, қарабуқа жарысы, желкендерді ұшыру сайыстары, «Мисс Paynauen» сайысы, тамақ дайындау байқауы, ауылдық стендтерді көрсете беру, өнімдерді сату, балуандық билер, дәстүрлі шерулер, концерттер және тағы да басқалар ұйымдастырылады. Фестиваль жаз мезгілінде, сәуір айының соңында өтіледі, осы кезде мыңдаған туристер Ибаға демалуға және жағажайда уақыт өткізуге келеді. Иба туризм кеңесінің басшылығымен Paynauen фестиваліне жергілікті билік, түрлі қоғамдық ұйымдар, еріктілер және жеке бизнес секторі қолдау көрсетеді.
The population of Iba has become a mixture of different people over the last twenty years as opportunities in employment and business attracted people from Pangasinan, Bataan, and Batangas. Originally, the population was composed of the Sambal and Ilocano speaking people. While Sambal and Ilocano are spoken by many of the population, Tagalog has become the common language spoken in Iba. Sambal residents have switched their language from Sambal to Ilocano and Tagalog. Paynauen Festival A summer festival in Iba featuring local traditional arts and culture first celebrated in the 1980s, Paynauen Festival (also spelled as Paynawen) has become a yearly tradition and a tourist attraction lasting for about seven days. Paynauen's festivities include street dancing, singing competition, boxing events, sports events, sand castle building, carabao race, kite flying contests, Miss Paynauen competition, cooking contest, barangay booth displays, products display and sales, ballroom dancing, traditional parade, concerts and many others. The festival is held late April, during the summer season where thousands of visitors flock to Iba for beach activities. Led by the Iba Tourism Council, Paynauen is supported by the local government, different civic organizations, volunteers and the private business sector.
Көлік
Құрлықпен Ибаға Манила мен Пангасинаннан құрлық көлігімен оңай жетуге болады. Бұл Маниладағы Ризал паркінен Солтүстік Лусон тас жолы арқылы Сан-Фернандо, Пампангадан Олонгапоға дейін барады. Олонгаподан Ибаға жақын жерде. Әуе арқылы қалаға сондай-ақ шағын ұшақтармен Иба әуежайы арқылы да жетуге болады, ол Иба жағалауында орналасқан қысқа ұшу-қону жолағы бар шағын әуежай.
Денсаулық сақтау
Облыстық үкімет Баргидегі Президент Рамон Магсейсей атындағы ескерткіш ауруханасын басқарады, Палангинан, Замбалес халқына қолжетімді және төмен бағадағы медициналық қызметтер ұсыну үшін. Аурухана 2011 жылы пациенттерге қызмет ету сапасын жақсарту мақсатында 50 миллион песоға жабдықтарды жаңартты. Санта-Сесилия медициналық орталығы – провинциядағы ең толыққанды және жаңартылған медициналық мекемелердің бірі, жеке меншік мекеме. Сент-Пио медициналық орталығы да ірі медициналық мекеме және жеке меншік мекеме, ол Брги. Диритадағы Говик тас жолы бойында орналасқан.
Жоғары білім беру
Президент Рамон Магсейсей мемлекеттік университеті (PRMSU), бұрын Рамон Магсейсей технологиялық университеті (RMTU) – 1910 жылы құрылған, мемлекеттік қаржыландырудағы жоғары білім беру мекемесі. 1998 жылы мектеп провинциядағы тағы екі колледжбен біріктіріліп, қазіргі көп кампусты университет жүйесіне айналды. Оның бас кампусы Иба қаласының орталығында орналасқан, ал провинцияның түкпір-түкпірінде спутниктік кампустар бар. Техникалық білім беру және дағдыларды дамыту агенттігінің (TESDA) Жамбалес облыстық кеңсесі Магсейсей даңғылында орналасқан. TESDA Филиппин үкіметімен елдің адам ресурстарын оқыту мен стипендиялар арқылы кәсіптік білім беруді басқару және дамыту мақсатында құрылды. All Asia Aviation Academy – Иба әуежайында, LDP және Сто. Розарио арасында орналасқан, ұшу және теориялық оқуды ұсынатын ұшу мектебі. Микро Азия ғылым және технология колледжі Zone 1 ауданында орналасқан. Марасиган технологиялық колледжі Zone 1 ауданында орналасқан. Hopeful Beginnings институты Палангинан ауданында орналасқан.
Танымал мәдениет
"Апокалипсис қазір" (1976 жылы түсіріліп, 1979 жылы көрсетілген) фильмін Франсис Форд Коппола Ибада түсіруге кіріспес бұрын, Ольга тайфуны (Дидаң) фильмге арналған декорацияларды қиратты. Декорациялар Пагсанжан, Лагунада қайта жаңартылып, жағажай сахналары Балер, Аврорада түсірілді.