АҚШ тарихындағы «жабайы банктер» – 1836-1865 ж. штаттардың нашар капиталданған банктері шығарған қағаз ақша. Тәуекелді, тұрақсыз жүйе, алаяқтықтар жиі болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ тарихындағы банктік кезең
Period of banking in U. S. history
Уайлдкет банктік жүйе – АҚШ-тағы нашар капиталдандырылған штаттық банктердің қағаз валюта шығаруы. Бұл «жабайы» банктер 1836 жылдан 1865 жылға дейінгі еркін банктік дәуірде, елде ұлттық банктік жүйе болмаған кезде, тұрақты штаттық банктермен қатар жұмыс істеді. Штаттар банктерге оңай жарғы берді және ережелерді тиімсіз немесе мүлдем қолданбады. Банктер жабылып, алаяқтықтар жиі орын алып, адамдардың ақшасы құнсыз болып қалды. Қаржылық инфрақұрылымы шектеулі немесе жоқ шалғай аймақтарда жұмыс істейтін «жабайы» банктер өздерінің кредитімен шығарған ноталар түрінде төлем құралын ұсынды. Бұл ноталар формальды түрде алтын немесе күміс монеталармен айырбасталатын, бірақ көбінесе мемлекеттік облигациялар немесе жылжымайтын мүлік ноталары сияқты басқа активтермен кепілдендірілетін, ал кейде мүлдем кепілсіз болатын. Сондықтан банк талап бойынша оларды өтеуге шамасы келмейтін қаупі болды. Тағы бір түсіндірме бойынша, мұндай банктерді жабайы мысықтар кездесетін шалғай аймақтарда құру арқылы адамдардың банкноттарын өтеу үшін банкке жетуіне кедергі келтіруге тырысты. Үшінші түсіндірме 1816 жылы Миссури территориясының халыққа жақын жерлерде қасқырларды, пантераларды және жабайы мысықтарды өлтіруге ынталандыру туралы заңымен байланысты. Әр жануардың терісі үшін адамға белгілі бір сомадағы сертификат берілді, ол жергілікті салықтарды төлеу үшін заңды төлем құралы ретінде қабылданды. Бұл «жабайы сертификаттар» валюта ретінде қолданыла бастады, сондықтан «жабайы» термині кейбір банктердің ноталары сияқты, ақшалай айырбастау қиын валютаға да қолданылатын болды. 1809 жылы бұл схема күшін жойғанда, Беркшир банкі өзінің кітаптарындағы барлық сомадан артық ақшаны бір күні ішінде алды. «Фермерлер» биржалық банкі 580 000 долларлық ноталарды төлеу үшін қолында 86 доллар ғана болғандықтан, тарихқа алғашқы американдық банк ретінде енді. Монета айналымын қалпына келтіру қажеттілігі АҚШ-тың Екінші банкін құрудың маңызды аргументі болды. Ұлттық банктерді қолдаған сенатор Сэмюэл Смит осы кезеңдегі елсіз банктерді «ұлттың құрттары» деп атады, елдің сенімді ақшадан айырылуына себепкер болған зиянкестер. Жаңа банк 1816 жылы құрылды және бірнеше жыл бойы штаттық банкноттарды мемлекеттік иеліктен шығаруды бастады, осы кезеңде штаттық банктер көбейе берді. Банк жарғылары қолжетімді болмаған жағдайда, кәсіпкерлер бизнеске кірудің басқа жолдарын тапты. Нью-Йоркте заң банк қызметін жүзеге асыру мақсатында мемлекеттік жарғысыз корпорация құруға тыйым салды, бірақ банк қызметін қосалқы бизнес ретінде жүргізуге кедергі келтірмеді. Заң шығарушылар 1818 жылы бұл кемшілікті жойған кезде, оны пайдаланған бизнеске су құбырлары компаниялары, автокөлік жолдары компаниялары, мейрамхана иелері және шыны жасаушылар кірді. Вирджиния мен Пенсильванияның батыс аймақтарында, сондай-ақ Кентукки мен Огайода жергілікті қоныстанушылардың несиелік қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жарғысыз банктер бірлестігі құрылды. Соңғы штаттарда саяхатшы 1818 жылдың соңында «қағаз ақшамен көп қиындықтарды» байқады, бұл тек «күнәсін кешіруге» және ақша айналымын азайтуға әкелуі мүмкін еді. Сол кезде Екінші банк саясатын өзгертуге кірісті. Егін бағасының төмендеуіне жауап ретінде ол мемлекеттік банктерден өзінде сақтаған ноталарды қолма-қол төлеуді талап етті. Банктің талабы американдық ауыл шаруашылығы тауарын экспортының бағасының құлдырауына әкелді. Жылжымайтын мүліктің бағасы төмендеді, бизнес банкротқа ұшырады және екі жылдық рецессия басталды. Дағдарыс Банктің қаржылық жағдайын жақсартты және қалған штаттық банктердің жауапкершілігін арттырды, бірақ Банктің қатал тәсіліне наразылық тудырды.
Wildcat banking was the issuance of paper currency in the United States by poorly capitalized state chartered banks. These wildcat banks existed alongside more stable state banks during the Free Banking Era from 1836 to 1865, when the country had no national banking system. States granted banking charters readily and applied regulations ineffectively, if at all. Bank closures and outright scams regularly occurred, leaving people with worthless money. Operating in remote locations with limited or absent financial infrastructure, wildcat banks supplied a medium of exchange in the form of bearer notes that they issued on their own credit. These notes were formally redeemable in specie (i. e. gold or silver coins) but typically collateralized by other assets such as government bonds or real estate notes, or occasionally by nothing at all. Hence they carried a risk that the bank could not redeem them on demand. Another proposed explanation relates to the practice of establishing such banks in remote locations in the wildnerness, where wild cats might be found, in order to impede people from reaching the bank to redeem their notes. A third explanation relates to an act of the Missouri Territory in 1816 to incentivize the killing of wolves, panthers, and wildcats near inhabited areas. For each animal scalp, a person would be compensated with a certificate bearing some monetary value, which was accepted as legal tender for the payment of local taxes. These "wildcat certificates" came to be used as currency and hence, the story goes, the "wildcat" qualifier came to be applied to other forms of currency which were not readily redeemable in specie, including the notes of certain banks. When the scheme unraveled in 1809, the Berkshire Bank received more notes for payment in one day than the entire amount outstanding on its books. Farmers' Exchange Bank made history as the first American bank to fail, with $86 on hand to pay $580,000 in notes. The urgent need to restore coins to circulation was one argument in favor of creating a Second Bank of the United States. Senator Samuel Smith, advocating for a national bank, called the backcountry banks of the period "caterpillars of the nation," pests that starved the country of credible money. The new Bank was established in 1816 and started to liquidate the government's holdings of state bank notes over several years, during which state banks continued to proliferate. When bank charters were not available, entrepreneurs found other ways of entering the business. In New York, the law prohibited anyone from forming a corporation for the purpose of banking without a state charter, but did not prevent banking as a side business. By the time the legislature closed the loophole in 1818, the businesses exploiting it included aqueduct companies, turnpike companies, tavern keepers and glass makers. Unchartered banking associations were created in the western regions of Virginia and Pennsylvania to supply the credit needs of local settlers, as well as in Kentucky and Ohio. A traveler in the latter states observed "much trouble with paper money" at the end of 1818 that could only lead to "penance" and the return to a smaller money stock. By that time a policy shift by the Second Bank was already underway. In response to declining crop prices, it called upon state banks for cash payment of the notes that it held. The Bank's call was followed by a collapse in prices for American agricultural exports. Real estate prices plummeted amid foreclosures, businesses were ruined and a two year recession followed. The crisis left the Bank in better financial condition and the remaining state banks more accountable, but also left resentment of the Bank's harsh approach.
Джексондық банк саясаты
1833 жылы Екінші банктың саяси билігін әлсірету мақсатында президент Эндрю Джексон федералдық қаражатты банктан сүйікті штаттық банктерге, «жануарлар банктері» деп аталған банктерге аударуға бұйрық берді. Ол кейіннен 1836 жылғы Депозит заңына қол қойды, ол штаттық банктерге федералдық субсидия беруді жалғастырды және Қаржы министріне Екінші банк сияқты осы банктердің несие кеңеюін реттеуге мүмкіндік бермеді. Ол сондай-ақ Specie Circular шығарды, ол федералдық жерлерді күміс немесе алтын монетамен төлеуді талап етті, бұл монеталарды жағалаудан елдің дамып келе жатқан ішкі аймақтарына тартуға себеп болды. 1836 жылы мақта бағасының күрт төмендеуі Англия Банкіне АҚШ-қа ақша ағынын шектеуге әкелді. Бұл, мақта өндірісімен айналысқан отандық кәсіпорындардың банкроттығымен бірге, 1837 жылғы үрейге және шамамен бес жылға созылған экономикалық депрессияға алып келді. Кәсіпкерлер, әсіресе батыста, бұрынғыдай қолма-қол ақша табуда қиындыққа тап болды және шығармашылық қаржыландыру әдістеріне жүгінді. Келесі жылдары Демократиялық партия саясаткерлері орталықтандырылған банктерге қарсы күресін жалғастырды, ал Жоғарғы Сот Бриско v. Кентукки Банкі ісінде штаттар валюта шығару құқығын тек жеке тұлғалардың кредитіне ғана ие екенін, штаттың емес, деп шешті.
In 1833, as part of his effort to break the political power of the Second Bank, President Andrew Jackson ordered the removal of federal funds from the Bank to favored state banks, known as pet banks. He subsequently signed the Deposit Act of 1836, which continued the federal subsidy to state banks and prevented the Secretary of the Treasury from regulating credit expansion by those banks in the manner that the Second Bank had. He also issued the Specie Circular, which required federal land sales to be paid in silver or gold coin and had the effect of drawing those coins from the coast to the developing interior. A collapse in the price of cotton in 1836 led the Bank of England to limit the flow of money to the United States. This, along with the failure of domestic businesses involved in cotton production, produced the Panic of 1837 and an economic depression lasting roughly five years. Businesses, especially in the west, found it difficult to obtain the hard money to which they had been accustomed and turned to creative methods of finance. In subsequent years Democratic Party politicians continued to oppose centralized banking, and the Supreme Court ruled in Briscoe v. Bank of Kentucky that states could issue currency only on the credit of private parties, not that of the state.
Жабайы аңдар банктерінің таралуы
Банктік тәжірибе ел бойынша әртүрлі болды. Жеке заң шығарушы органдармен лицензияланған тәуелсіз банктер жүйесі ретінде, ол тұрақсыздықтан, қиындықтардан және тәуекелдерден зардап шекті, бірақ жеке ұйымдастырылған әрбір мемлекеттік банк алаяқтық немесе бейхабар "жабайы" банк болған жоқ. Тіпті салыстырмалы түрде жақсы басқарылған банктердің де төлемдер жасауы қиын болуы мүмкін, егер штаттың кредиті төмендесе, банкноттарды сақтайтын облигациялардың құны түсіп кетсе, немесе соғыс сияқты дағдарыс халықтың сенімін дірілдетсе.
The experience of free banking varied across the country. As a system of independent banks chartered by independent legislatures, it suffered from inconsistency, inconvenience and risk, but not every privately organized state bank was a fraudulent or reckless "wildcat." Even relatively well run banks could fail to pay out if a drop in a state's credit devalued the bonds that secured the bank's notes, or if a crisis such as the outbreak of war shook public confidence.
Мичиган штатында тегін банктік қызмет
"Жабайы банктік" термині 1830-шы жылдардың аяғындағы Мичиган банктік өрбуіне сілтеме жасай пайда болды. 1837 жылы штат мәртебесін алғаннан кейін, Мичиган Жалпы банктік заңын қабылдады, ол кез келген жер иелері тобына кем дегенде 50 000 доллар көлемінде капитал жинап, банкноттарының кепілі ретінде жылжымайтын мүлік бойынша банкноттарды мемлекетке ұсыну арқылы банк ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Бұл заң, әдетте заң шығарушылар әр банкке жеке заңмен рұхсат берген елде бұрын-соңды болмаған жағдай еді. Теориялық тұрғыдан реттелген жүйе болғанымен, банктерді реттеуге тағайындалған комиссия мүшелерінің тиімді жұмыс істеуі үшін жеткілікті ресурстары болмады. Барлығы 49 банк құрылды, бұл капитал талабын ескере отырып, таңғаларлық көрсеткіш еді, және кейінірек олардың бірнешеуі заңды бұзып, жалған салымдармен акцияларын суландырғаны немесе комиссия мүшелері келмей тұрып, бір банктан екінші банкке ақша аударғаны анықталды. Осы бұзушылықтарға жауап ретінде Мичиган аталған заң бойынша жаңа рұхсаттарды тоқтатты. Ол көршілес Индиана банкінің үлгісінде бірыңғай, қатаң реттелген мемлекеттік банк құруға тырысты, бірақ қажетті капиталды жинауға қол жеткізе алмады. Федералдық саясаттың болмауына байланысты штаттар банк реттеуімен тәжірибе жүргізуді жалғастырды, ал Арканзас және Айова штаттары банктерге толығымен тыйым салды.
The term "wildcat banking" arose in reference to the Michigan banking boom of the late 1830s. Promptly upon becoming a state in 1837, Michigan passed the General Banking Act, which allowed any group of landowners to organize a bank by raising at least $50,000 capital stock and depositing notes on real estate with the government as security for their bank notes. This law was unprecedented in a country where legislatures normally chartered each bank with a separate act. Although it was a regulated system in theory, the commissioners appointed to regulate the banks lacked the resources to do so effectively. A total of 49 banks were established, a surprising number given the capital requirement, and in time several were found to have cheated the law by watering their stock with phony contributions or passing cash from one bank to another ahead of the visiting commissioners. In response to these abuses, Michigan suspended new charters under the act. It attempted to create a single closely regulated state bank modeled on the neighboring Bank of Indiana, but was unable to raise the necessary capital. States continued to experiment with banking regulation in the absence of a federal policy, while Arkansas and Iowa prohibited banks entirely.
Темір жол банктері
Еркін банктік дәуір теміржол спекуляциясының бірінші кезеңімен бірге келді. Банктер теміржолдарды ғана емес, теміржол компаниялары да өз шығындарын қаржыландыру үшін банк ісіне кірісті. Теміржолдар салынғанымен, көзге түсетін сәтсіздіктер де болды. 1835 жылы Эри көлінің жағалауында салыну үшін құрылған Огайо теміржол компаниясы, өзінің жарғысындағы рұқсат беру шартын пайдаланып, мемлекеттік қаржыландырудан алған несиелік ноталарды шығара бастады. Компанияның банкротқа ірігуінен бірнеше жүз мың доллардың құнды емес валютасы және ағаш қадаларда салынған пайдасыз жол қалды. Ұқсас оқиғалар оңтүстік штаттарда да орын алды, онда теміржолдар банктер ретінде жұмыс істеуге толық өкілеттік алды. 1830 жылдардағы Миссисипидегі теміржол бумасы штатты спекуляциялық бағыттармен және теміржол банкі қағаздарымен жапты. Роберт Й. Хейн Оңтүстік Каролинадан Огайоға дейінгі штаттар аралық жолдарды қаржыландыру үшін Оңтүстік-Батыс теміржол банкін ұйымдастырды, оның капиталын қорғау үшін қатаң ережелер қойылды, бірақ теміржол қаржысы таусылғанда ноталары бойынша төлемдерді тоқтатуға мәжбүр болды. Осы институттардың бірі – Грузия теміржолы және банк компаниясы, Еркін банктік дәуірді, Азамат соғысын және одан кейінгі дүрбелеңдерді бастан кешіріп, 1986 жылы «Бірінші Одақпен» бірікті.
The Free Banking Era coincided with the first phase of railroad speculation. Not only did banks sponsor railroads, but railroad companies also entered the banking business to finance their expenses. Although railroads were indeed built, spectacular failures occurred. The Ohio Railroad company, established in 1835 to build along the coast of Lake Erie, immediately used a permissive clause in its charter to begin issuing credit notes, which it redeemed from its state funding. The company's failure left several hundred thousand dollars in worthless currency and an unusable track built upon wooden pilings. Similar episodes played out in southern states, where railroads received explicit authority to operate as banks. An 1830s railroad boom in Mississippi covered the state with speculative routes and railroad bank paper. Robert Y. Hayne organized the South Western Railroad Bank to finance interstate routes from South Carolina to Ohio, with stringent rules to protect its capital, but it ultimately had to suspend payments on its notes when the railroad ran out of funding. One of these institutions, the Georgia Railroad and Banking Company, survived the Free Banking Era, the Civil War and subsequent upheavals, ultimately merging with First Union in 1986.
Кешкі кезең
1850 жылдары Теннесси, Индиана, Висконсин және Небраска аймақтарында еркін банктік заңдардың жаңа толқыны мен жабайы банктік қызметтердің өршуі байқалды. Индиана және Висконсин заңдары банкирлерге минималды капиталмен бизнес бастауға және кепілдік ретінде мемлекеттік облигацияларды номиналды құнымен қабылдауға рұқсат берді. «Банкир» тіпті жеңілдетілген облигацияларға олар шығарған сол қағаздармен төлей алады, облигациялардан алымды жинап, қалған қағаздарды өз қалауынша айналымға шығарады. Небраска 1855 жылғы алғашқы сессиясында банк ісін қылмыс деп жариялады, бірақ келесі жылы Флоренция банкінің ішінде бірнеше банк лицензияларын берді. Үшінші жылы жаңа қылмыстық кодекс банктік тармаққа қатысты ережелерді алып тастады, бұл банктерге жалпы бизнес заңнамасы бойынша ұйымдасуға мүмкіндік берді. 1857 жылғы экономикалық дағдарыс аумақтың барлық банктерін құлатты, тек біреуі ғана барлық қағаздарын төледі. 1863 жылы федералды үкімет Ұлттық банк заңын қабылдады, ол федералды қарызға негізделген ұлттық валютаны құрды. Бұл тағы бір орталықтандырылған жүйе емес еді. Жергілікті жеке банктер жаңа валютаны шығарды, бірақ әр банк қағазының құнына қатысты жаңсақтықтың алдын алу үшін бірыңғай ережелер сақталды. Бұрынғы штаттық банк қағаздарына салынған ауыр салық оларды айналымнан шығарды, соның нәтижесінде жабайы банктік құбылысқа нүкте қойылды.
The 1850s saw a new wave of free banking laws and outbreaks of wildcat banking in Tennessee, Indiana, Wisconsin and the Nebraska Territory. The laws of Indiana and Wisconsin allowed bankers to start business with minimal capital and accepted discounted state bonds at their face value as a security deposit. A "banker" might even pay for the discounted bonds with the same notes that they backed, draw the interest on the bonds, and circulate the surplus notes as he chose. Nebraska declared bank issues a crime in its first legislative session of 1855, but the following year it granted several banking charters, including that of the Bank of Florence. The third year, a new criminal code omitted the banking provision, allowing banks to organize under general business law. The Panic of 1857 wiped out all of the territory's banks, and only one paid all of its notes. In 1863 the federal government passed a National Bank Act that created a national currency based on federal debt. This was not another centralized system. Local private banks issued the new currency, but under uniform rules that prevented confusion about the value of each bank's notes. A heavy tax on the former state bank notes removed them from circulation, bringing the wildcat phenomenon to an end.
Танымал мәдениетте
Швед фильмі «Жаңа жер» (1972) фильмінде Роберт кейіпкері қолмен жазылған қағаздармен (wildcat notes) төленеді, бұл ағасы Карл Оскарға кейіннен белгілі болады.
In the Swedish movie The New Land (1972), the character Robert is paid in wildcat notes, which is later discovered by his brother Karl Oskar.