Кіріспе
Латвиялық экономист және саясаткер Робертс Зиле (20 маусым 1958 жылы туған) – Латвиялық экономист және саясаткер, Латвиядағы еркін нарықтық ұлттық консервативті оңшыл популистік саяси партиясы «Ұлттық Альянс» үшін Еуропалық парламенттің вице-президенті. Еуропалық парламенттің жетінші шақырылымында ол Еуропалық консерваторлар мен реформаторлар тобында жұмыс істейді; ол Еуропалық консерваторлар мен реформаторлар тобының атқару комитетінің және бюроның мүшесі. Бұрын ол құрамы тоқтатылған «Еуропа ұлттары одағы» тобының вице-президенті болған.
Roberts Zīle (born 20 June 1958) is a Latvian economist and politician and Vice President of the European Parliament for the National Alliance, a free market national conservative right wing populist political party in Latvia. In the seventh term of the European Parliament, he works in the European Conservatives and Reformists group; he is a member of European Conservatives and Reformists Group Executive and a member of the group Bureau. He was formerly vice president of the now defunct Union for a Europe of Nations group.
Өмірбаян
Зиле 1958 жылғы 20 маусымда Ригада дүниеге келді және алғашқы білімін Риганың 25-ші мектебінде алды. 1976 жылы бітіргеннен кейін Зиле Латвия университетінің экономика факультетінде оқуын жалғастырып, 1981 жылы экономика саласында бакалавр дәрежесін алды. 1983 жылы Зиле Латвия ауыл шаруашылығы және ауыл шаруашылығы экономика институтында сырттай оқуды бастады. 1992-1994 жылдар аралығында Зиле АҚШ-тағы Айова штаты университетінде, Канададағы Брэндон университетінде және Австралиядағы Ла Тробе университетінде тағылымдамадан өтті. Соңында, 1997 жылы Зиле Латвия ауыл шаруашылығы университетінде экономика ғылымының докторы ғылыми дәрежесін алды.
Ерте мансап
Зіле 1980 жылы "Авотс" баспасында редактор болып еңбек жолын бастады. 1982 жылдан 1986 жылға дейін Зіле Латвия мемлекеттік аграрлық экономика институтында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді, кейіннен бөлім жетекшісі болып тағайындалды. 1989 жылдан 1993 жылға дейін Зіле Латвия Республикасы Азаматтар Конгресінің "Азамат" ("Pilsonis") газетінің және ЛННК газетінің "Ұлттық тәуелсіздік" ("Nacionālā Neatkarība") экономика бөлімін басқарды.
Латвиядағы саяси мансап
Зиле саяси мансабын 1990 жылы Латвия Азаматтар Конгресінің атқарушы органының мүшесі болып сайланғаннан бастады. 1994 жылы Зиле "Отан және бостандық үшін" партиясының тізімі бойынша Рига қалалық кеңесіне сайлауға түсті. Рига қалалық кеңесінің депутаты болғаннан кейін, ол 5-ші Сеймнің (Латвия Парламенті) депутаты Илмарс Далинстің көмекшісі болды. 1995 жылы Зиле "Отан және бостандық үшін" партиясының тізімі бойынша 6-шы Сеймге сайланды. Ол Еуропалық істер комитеті мен Бюджет және қаржы комитетінің мүшесі ретінде жұмыс істеді. Кейіннен Зиле Бюджет және қаржы комитетінің төрағасы болды. 1997 жылдың ақпанында Зиле Премьер-министр Андрис Шкеле басқаратын үкіметте Латвияның қаржы министрі болды. Бұл лауазым 1997 жылдың шілдесінен 1998 жылдың қарашасына дейін Гунтарс Крастс үкіметінде сақталды. 1998 жылдың қазанында Зиле жаңа құрылған саяси одақтың "Отан және бостандық үшін"/ЛННК (ТБ/ЛННК) тізімі бойынша 7-ші Сеймге сайланды. 7-ші Сеймде Зиле Еуропалық істер және Бюджет және қаржы комитеттеріндегі жұмысын жалғастырды. Зиле 1998 жылдың қарашасынан 1999 жылдың шілдесіне дейін Вилис Криштопанс үкіметінде, 1999 жылдың шілдесінен 2000 жылдың мамырына дейін Андрис Шкеле үкіметінде және 2000 жылдың мамырынан 2002 жылдың шілдесіне дейін Андрис Берзиньш үкіметінде халықаралық қаржы институттарымен ынтымақтастық жөніндегі арнайы істер министрі болып қызмет етті. 2000 жылдың қаңтарында Зиле министрлік лауазымды және Сейм депутаты болуға тыйым салатын жаңа заңнамаға байланысты Сеймдегі өкілдігінен бас тартты. 2002 жылы Зиле ТБ/ЛННК тізімі бойынша 8-ші Сеймге сайланды. 2002 жылдың қарашасында Зиле Енарс Репше үкіметінде көлік министрі болып тағайындалғандықтан Парламентке отставка берді. Зиле бұл лауазымды 2004 жылдың наурызына дейін атқарды. 2006 жылдың шілдесінде ТБ/ЛННК Зилені Премьер-министр лауазымына кандидат ретінде ұсынды. 2006 жылдың желтоқсанында ол ТБ/ЛННК төрағасы болып сайланды. 2011 жылдың шілдесінде "Барлық Латвия үшін!" ұлттық альянсы саяси партиялардың жаңа бірлестігі құрылған кезде, Зиле ТБ/ЛННК атынан бірлестіктің тең төрағасы болды. 2011 жылдың тамызында ол тең төрағалық лауазымынан кетіп, назарын Еуропалық Парламенттегі оқиғаларға шоғырландырғысы келетінін және Ұлттық альянстың жетекшілері Латвияда болуы керек деп санайтынын мәлімдеді.
Еуропалық парламенттегі саяси мансап
Еуропа Парламентінің алтыншы шақырылымында Зіле 2004 жылғы Еуропа Парламенті сайлауында ТБ/ЛННК өкілі ретінде қатысты. Нәтижесінде, 2004 жылғы маусымда ол Еуропа Парламентінің депутаты (ЕОП депутаты) болып сайланды. ЕОП депутаты ретінде Зіле ұлттық консервативті «Ұлттардың Еуропасы үшін» саяси тобына қосылды, онда вице-президент қызметін атқарды. Зіле Көлік және туризм комитетінде, Индустрия, ғылыми зерттеулер және энергетика комитетінде, сондай-ақ Австралиямен қарым-қатынастар жөніндегі делегацияда жұмыс істеді. 2009 жылғы Еуропа Парламенті сайлауында Зіле «Отан және бостандық үшін»/ЛННК тізімі бойынша жетекші кандидат болды. Ол 2009 жылғы маусымда ЕОП депутаты болып қайта сайланды. Бірнеше партияның шығуына байланысты «Ұлттардың Еуропасы үшін» тобы таратылды. Содан кейін Зіле британдық консерваторлық партияның бастамасымен құрылған Еуропалық консерваторлар және реформаторлар тобына (ECR) қосылды, оның ірі мүшелеріне британдық консерваторлық партия, Чехияның азаматтық демократиялық партиясы және Польшаның «Заң және әділет» партиясы кіреді. Ол Еуропалық консерваторлар және реформаторлар тобының басқарушы органының мүшесі. Қазіргі уақытта Зіле ЕО-ның Көлік және туризм комитетінде, Қытай Халық Республикасымен қарым-қатынастар жөніндегі делегациясында және Экономикалық және валюталық мәселелер комитетінде ауыстырушы ретінде жұмыс істейді. Сондай-ақ, ол 2009 жылы құрылған қаржы және экономикалық дағдарыс жөніндегі арнайы уақытша комитетте белсенді қатысты. Жауап ретінде, көлеңкелі Сыртқы істер министрі Уильям Хейг Милибандтан ТБ/ЛННК және латывиялық үкіметтен кешірім сұрауды талап етті, оның сөздерін «жалған кеңестік пропаганданы» қайта өңдеу деп сипаттап, «Латвияның қазіргі үкіметін құрайтын көптеген партиялар, оның ішінде премьер-министрдің партиясы, Екінші дүниежүзілік соғыста шайқасқан латыштарды еске алу шараларына қатысқан» деп атап өтті. Зіле өзі солшыл «Гардиан» газетінде былай деп жазды: «Еуропа Парламентінде құрған жаңа Еуропалық консерваторлар және реформаторлар тобымен мақтанамын. Оның негізі мықты, солшыл баспасөз бен отандық қарсыластар бізді қаншалықты сынаса, біз соншалықты бірігіп, нығая түсеміз».
Академиялық қызмет
Өзінің мансабында Зиле Латвияны түрлі халықаралық ғылыми жобаларда, оның ішінде БҰҰ Тамақ және ауыл шаруашылығы ұйымының (FAO), Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (OECD) және Еуропалық комиссияның ACE бағдарламасында өкілдік етті. Ол Америка Құрама Штаттарында, Австралияда, Норвегияда, Финляндияда, Венгрияда, Словакияда және Германияда меншік құқығы және ауыл шаруашылығы саясаты мәселелері бойынша мақалалар мен ғылыми еңбектер жариялаған.
Саяси және әлеуметтік қызмет
Зиле өзінің саяси қызметін 18 қараша қауымдастығының, Латвия азаматтарының конгресінің және "Отан мен бостандық үшін" одағының мүшесі ретінде бастады. Сонымен қатар, ол Латвия Халық фронтында да белсенді болды. Ол 1994 жылы құрылған "Экономистер қауымдастығы-2010" ұйымының негізін қалаушылардың бірі. Қауымдастық ұлттық экономиканың экономикалық өсуін ынталандыру және халықты экономика мәселелері бойынша білім беру үшін құрылды. Бұл қауымдастық "Spīdola balva" сыйлығымен байланысы арқылы кеңінен танымал. Қазіргі уақытта Зиле қауымдастықтың басқарма мүшесі болып табылады. Зиле 2012 жылдан бері "Қоғамдық идеяларды дамыту қоры – Ойла!" ("Domā!") басқармасының мүшесі. Қордың мақсаты – ұлттық консервативті құндылықтарға негізделген Латвия мен ЕО-ның саяси, экономикалық және әлеуметтік өміріне жаңа идеяларды ұсыну және енгізу. Зиле қор ұйымдастырған үш конференцияны басқарды немесе ішінара басқарды: 2012 жылдың мамырында латвиялық жастардың жұмыссыздығы мен өмір сүру сапасы туралы, 2012 жылдың қазанында қазіргі әлемдегі консервативті құндылықтар туралы және Балтық елдерінің энергетика саласын дамытушы факторлары туралы. Зиле Латвия университеттерінде Еуропалық Одақтың экономикасы мен саясатына қатысты тақырыптар бойынша көптеген қонақ лекциялар оқыды, сондай-ақ Еуропалық Парламентте макроэкономикалық және энергетикалық мәселелер бойынша түрлі конференцияларға қатысты. 9-шы Сейм сайлауына дейін Зиле кең көлемді экономикалық реформалар бағдарламасын (кейде "Зиле бағдарламасы" деп аталады) әзірледі, ол жылжымайтын мүлік дағдарысының алдын алу және Латвияда әлеуметтік теңдікке негізделген салық жүйесін құру үшін жасалды, бұл жүйе өнімді инвестицияларға бағытталған. Еуропалық Парламентте Зиленің қазіргі күн тәртібінде ЕО көлік саясатына, әсіресе "Rail Baltica" темір жол жобасына; экономикалық дағдарысты жеңуге; ЕО-ның экономикалық басқаруына және банк мәселелерін шешуге; энергетикаға, әсіресе Балтық елдерінің Ресейден энергетикалық тәуелсіздігін қамтамасыз етуге қатысты мәселелер қарастырылуда. Латвияның ішкі саясатында Зиле ұзақ мерзімді макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етуге және салық жүйесін қайта құруға бағытталған шараларды жалғастыруда. Оның мақсаты – резидент емес қызметке негізделген жаңа банк және жылжымайтын мүлік көпіршігінің пайда болуын болдырмау, сондай-ақ еңбекке, әсіресе төмен кірісті отбасыларға және балалы отбасыларға салық жүктемесін азайту. Ол сонымен қатар капиталдан түскен табысқа және жылжымайтын мүлікпен жасалған шабуылдық операциялардан түскен табысқа салықты арттыруды ұсынады, сондай-ақ жаңа отбасыларға тұрғын үй сатып алу үшін мемлекеттік көмек көрсетуді қолдайды.