Кіріспе

Гуантанамо шығанағындағы тұтқын лагері

Дельта лагері – Гуантанамо шығанағындағы уақытша лагерьтің орнын алған тұрақты американдық тұтқын лагері. Оның алғашқы құрылыстары 2002 жылдың 27 ақпаны мен сәуірдің ортасы аралығында Navy Seabees, Marine Engineers және Halliburton еншілес компаниясы Kellogg, Brown and Root қызметкерлерімен салынды. Ол 1-ден 6-ға дейінгі тұтқын лагерьлерінен, Платина, Игуана, Гуантанамо психиатриялық бөлімшесі, Эхо және No лагерьлерінен тұрады. Тұтқындар деп аталатын адамдардың құқықтары, олардың Америка жерінде емес, басқа жерде орналасқандықтан, белгісіз. Тұтқындарды азаптау және зорлық-зомбылыққа салу туралы айыптаулар бар. Қауіпсіздікті қамтамасыз етуші күштердің көп бөлігі АҚШ әскери полициясы және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қару-жарақ шеберлерінен тұрады. Лагерьлерде әртүрлі жайлылық деңгейлері мен ыңғайлылықтар бар. Тұтқындар күзетшілермен және тергеушілермен ынтымақтастық көрсету деңгейіне қарай Дельта лагерінің әртүрлі бөлімдеріне орналастырылады, бірақ жаңа келгендер әрқашан 3-ші лагерьдегі ең жоғары қауіпсіздік шараларымен қамтамасыз етіледі. Кейін, ынтымақтастық танытқан тұтқындар 2-ші лагерьге, содан кейін 1-ші лагерьге көшіріледі. Егер тұтқындар ынтымақтастық көрсетсе және қауіпсіздікке қатер төндірмейтіні анықталса, оларды 4-ші лагерьдің ғимараттарына көшіруге болады, онда душ, дәретхана және әрқайсысы 10 тұтқынға арналған төрт жалпы ортақ бөлме бар. 4-ші лагерьде әр тұтқынның төсегі мен жеке шкафы бар. 4-ші лагерьдегі тұтқындар басқа лагерьлердегідей өздерінің жеке камераларында емес, бірге тамақтана алады, сондай-ақ 4-ші лагерьдегі тұтқындар басқа лагерьлердегілер киетін қызыл-апельсин түсті киімдерден өзгеше, ақ түсті комбинезон киеді. Бұл артықшылықтарға қоса, тұтқындарға диеталарына қосымша тағамдар, сондай-ақ ұзақ душ қабылдауға және жаттығу жасауға рұқсат етіледі.

Бірінші лагерь

Бірінші лагерь – АҚШ-тың "жау ретінде қарастырылатын және соттан тыс қамауда ұсталған күресшілерді" ұстаған лагерьлерінің бірі. Лагерь жабылды деген хабар болғанмен, 2008 жылдың маусым айында Human Rights Watch ұйымы бұл лагерьде тәртіпке бағынбайтын тұтқындардың әлі де бар екенін мәлімдеді. Олар сол кезде лагерьде 25 тұтқынның жанындағы камераларда ұсталғанын хабарлады.

Үшінші лагерь

Үшінші лагерь "соттан тыс қамауда ұсталған жауласып соғысқандар" деп жіктелінген тұтқындарды ұстаған лагерьлердің бірі болды. Лагерь 2006 жылы жабылғанымен, 2008 жылдың маусым айында Human Rights Watch ұйымы оның изоляцияда ұсталатын, тәртіпке бағынбаған шамамен алты тұтқынды орналастыру үшін пайдаланылғанын хабарлады. Қарауыл күштерінің командирінің орынбасары Джефф Хейхерсттің айтуынша, "лагерь 2004 жылы ашылды, құны 17,5 миллион долларға бағаланды. Ол Индиана штатының Терре-Хоуте қаласындағы максималды қауіпсіздік мекемесінің үлгісі бойынша салынды". Лагерьді Kellogg, Brown and Root компаниясы салған. Хейхерст лагерьдегі ең тәртіпсіз тұтқындардың ұсталғанын айтты. 2006 жылдың қыркүйегінде Ұлттық қоғамдық радио лагерь 100 тұтқынға арналғанын және шамамен жартысы толып кеткенін хабарлады. Бастапқыда баспасөзге 2006 жылдың 5 қыркүйегінде ЦРУ-дан ауыстырылған он төрт "жоғары құнды тұтқын" бесінші лагерьде ұсталғаны айтылды. Бірақ шындығында олар кішкентай, құпия, жоғары қауіпсіздік деңгейімен қамтамасыз етілген жетінші лагерьде ұсталды.

Бесінші лагерь Эхо

"Бесінші Эхо" лагері – "талаптарға бағынбаған" тұтқындарға арналған "тәртіптік блок". Әділетгерлер камералардың адамгершілікке сай емес тым кішкентай екенін, дәретханаларының жеткіліксіз екенін, жарықтардың тым күшті екенін және камералардағы ауаның нашар екенін мәлімдейді. Бұл камералар Бесінші лагердегі камералардың жартысына ғана тең, және оларда стандартты түрме дәретханаларының орнына еденге орнатылған дәретханалар бар. Дэвид Ремес 2011 жылы "Бесінші Эхо" лагерін Женева конвенциясын бұзу деп сипаттап, оны "Гуантанамодағы өткен жаман дәуірге оралу" деп атады.

Алтыншы лагерь

Алтыінші лагерь, "Халибуртон" компаниясымен салынған, АҚШ Федералдық орташа қауіпсіздіктегі түрмелердің үлгісімен жасалған. Ол жеке камералардан тұрды, олар ортақ асхананы қоршап тұрып, ішке қарады, мұнда тәртіпті ұсталатын адамдар күнінің бір бөлігінде бір-бірімен қарым-қатынас жасай алатын болды. Бірақ, ғимарат салынып бітуге айналмас бұрын, барлық ұсталғандарды, оларды жуындыруға, жеке жаттығуларға немесе ресми істерге алып кетпеген жағдайда, камераларында ұстау туралы шешім қабылданды. Ортақ аймақтар пайдаланылмады. Осылайша, бұл нысан жоғары қауіпсіздікпен қамтамасыз етілген нысанға айналды. 2010 жылдың сәуір айында The Guardian газеті ортақ аймақтарға теледидар орнатылғандығын көрсететін фотосуреттерді жариялады. Ұсталғандар теледидар көру кезінде еденге тізбектеліп байланды.

Жетіінші лагерь

Camp Seven, сонымен қатар Camp Platinum деп те аталады, Пентагонның медиа-турына қатаң түрде тыйым салынған оқшауланған бекет. 2012 жылдың ақпан айында Camp Seven-дегі тұтқындарды өкілдік ететін, көбінесе әскери юристтерден тұратын алты адамнан құралған топ, лагерьдегі жағдайлар Женева конвенцияларындағы қарастырылған адамдық қарым-қатынастың минималды кепілдіктеріне жетпейтінін мәлімдеді.

Тұтқынға азаптау

2005 жылы араб тілінен аудармашы Эрик Саар берген сұхбатында, Дельта лагеріндегі тұтқындарға сексуалдық сипаттағы сұрақтар қойылып, "жұмбақшылар" тобы тарапынан физикалық зорлық-зомбылық көрсетілгенін, бір тұтқынның қолы сынғанын айтты. Оның сөзіне қарағанда, бастапқы әрекет ету күштерінің жаттығуы барысында, тұтқын рөліндегі бір АҚШ әскери қызметкері миына зақым келгенше сапырылып соққыға ұшыраған. Саар сондай-ақ, Дельта лагерінің қызметкерлері Женева конвенциясын қасақана елемегенін мәлімдеді. 2007 жылдың қараша айында WikiLeaks "Camp Delta Standard Operating Procedures" деп аталатын құжатты жариялады. 238 беттік құжатта аштық жариялаумен күресу ережелері, сондай-ақ тұтқындарды психологиялық тұрғыдан манипуляциялау, әскери иттерді пайдалану арқылы қорқыту туралы нұсқаулар бар. Америкалық азаматтық бостандықтар одағының адвокаты Джамил Даквар, кейбір тұтқындардың Халықаралық Қызыл Крест комитетінің өкілдерінен жасырылғанына қатысты алаңдаушылық білдірді.