Кіріспе

Америкалық кәсіпкер (1877–1947)

Амедео Обичи (15 шілде 1877 – 22 мамыр 1947) – Италияда туған американдық кәсіпкер және қайырымдылық жасаушы, ол "Плантерс" компаниясын құрған.

Ерте өмір

Обичи Италияның Венето аймағындағы Одерцо қаласында Пьетро Людовико Обичи мен Луигия Каролина Сартори отбасында дүниеге келді. Әкесі Амедео жеті жасқа толғанда қайтыс болды, соңынан жесір, жас Амедео, тағы бір ұлы Франк және екі қызы қалды. 1889 жылы анасының ағасы Витторио Сартори оны Америка Құрама Штаттарына шақырды. Оның ағасы, әйелі және екі баласы бұрын көшіп, Пенсильвания штатындағы Скрантон қаласында тұрып жатқан. Амедео сол кезде ағылшын тілін білмеген. 1889 жылдың наурыз айында Францияның Ле-Хавр портынан Атлант мұхиты арқылы сапарға шықты. Бруклинге (Нью-Йорк штаты) келген соң, Скрантонға пойызбен жол тартты. Бірақ жолда адасып, Пенсильвания штатындағы Вилкс-Барреде түсіп қалды. Пойыз стансасындағы адамдар оны Энрико Музанте мен Энриконың қызы Луизаның (соңынан 1916 жылы үйленген) жеміс дүкеніне алып барды, себебі олар да итальяндықтар еді, аударма жасап, көмектесе алатын. Музанталар Скрантондағы Амедеоның ағасымен байланыс орнатуға тырысқанда, Амедео Вилкс-Барреде Музанталармен бірге болды. Біраз уақыт ағасымен бірге тұрғаннан кейін, ол қайтадан Вилкс-Барреге оралды, онда ағылшын тілін үйрену үшін кешкі сабақтарға қатысып, Музанталардың жеміс дүкенінде жұмыс істеді.

Тазаланған жержаңғақ тағам ретінде

Амедео Уилкс-Барреге оралып, Мусанте жеміс дүкенінде жұмыс істегенде, олардың арахис қуыру машинасы және қуырылған арахистің иісін көшеге таратып, клиенттерді жеміс-жидек пен арахис сатып алуға тартатын желдеткіші болған. Осыдан Амедео өзіне арахис арбасын алуға шабыттанды. Қуыру пештері қымбат болғандықтан, Амедео жергілікті металл жинау орынынан алған бөлшектерден қарапайым қуыру машинасы жасады. Амедео арахис сатуын жандандыру үшін бір акция ойлап тапты. Ол әрбір арахис қапшығына өзінің тегінің бір әрпін – О, В, И, немесе С салды. Әрбір елу қапшыққа бір ғана "О" әрпін салып, "О" әрпі бар қапшықты алғандар алтын сағатқа ие болды. Сағат – бір долларға сатып алынған алтын түсті "Ингерсолл" сағаты еді. Амедео ақша жинап, 1895 жылы қалған отбасын Италиядан Америка Құрама Штаттарына әкелді. Қалған ақшасымен ол өзінің жеміс-жидек дүкенін ашып, сондай-ақ тиісті арахис қуыру машинасына ие болды.

Марио Перуццимен бірлесе отырып

Ол Уилкс-Барре қаласының орталығында орналасқан ғимаратта устрица сорпасы мен қуырылған жержаңғақтарды ұсынатын тамақ орнын басқарды. 1897 жылы ол Марио Перуццимен бірікті, ол да итальяндық-американ иммигранты және көтерме азық-түлік дүкенінде жұмыс істеді. Перуццидің бірінші әйелі 1910 жылы қайтыс болғаннан кейін (екі баласы қалдырып), ол Обичидің әпкесі "Лиззиге" үйленді.

Астық тұқымдас жержаңғақ

Обичи мен Перуцци 1906 жылы "Плантерс арақашық компаниясын" (құрылмаған) құрды және 1908 жылы оны "Плантерс жаңғақ және шоколад компаниясы" деп тіркеді. 1930 жылға қарай "Плантерс" төрт зауытқа ие болды. Обичи арақашықтың қабығын сыпырып, ақтартудың жаңа әдісін ойлап тапты, соның арқасында қуырылған арақашық таза болып шықты. 1913 жылы олар Вирджиния штатының Саффолк қаласында арақашық өсірілетін аймақтың ортасында жаңа өңдеу орнын салды. Обичидің табысының бір бөлігі – маркетинг және "Плантерс" тауарын көбейту үшін жаңа өнімдерді табу болды.

Бей Пойнт фермасы, Обиси ауруханасы

1924 жылы Амедео мен Луиза Обичи Скрантоннан Вирджинияға көшіп келіп, Нансемонд өзеніне қарайтын жартаста орналасқан 253 акр (1 км²) жерді алып жатқан Бей Пойнт фермасын сатып алды. Луиза мен Амедео Обичидің өз балалары болмады, бірақ олар Бей Пойнт фермасында жергілікті балалар үшін жиі шаралар ұйымдастырды. Луизаның қызы, Луиза Мусанте де 1927 жылдан 1930 жылға дейін Обичилермен бірге тұрды. Амедео сүт шаруашылығымен әуесқой болды. Ол құнды Гернси сиырларын өсірді және Саффолк қаласында Бей Пойнт сүт фермасының сүтін сатты. Луиза Обичи 1938 жылы қайтыс болды. Амедео оның естелігін мәңгі сақтау үшін ескерткіш құруды қалап, 1941 жылы аурухана салуға бекітті. 1942 жылы ол өзінің қайтысынан кейін үлкен қаржылай көмекпен құрылған корпорацияны құрды. Амедео 69 жасқа толғанға дейін Бей Пойнт фермасында өмір сүрді. Жер аумағы сатылғандықтан азайғанмен, Бей Пойнт фермасы әлі де Нансемонд өзеніне қарап тұрған Обичилердің үйі мен шаруашылық ғимараттарын қамтиды және қазір Саффолк қаласының меншігінде. Бұл аймақ қазір Sleepy Hole Golf Course деп аталады, ал Обичи үйі жақында қайта жөнделді. Бей Пойнт фермасы Вирджинияның тарихи ескерткіштерінің тізілімінде және Ұлттық тарихи орындар тізілімінде тіркелген.

Өлім

1947 жылы Обиси Саффолк округіндегі Бей Пойнт фермасында дүниеден өтті. Луиза мен Амедео Обичидің өзі қабылдаған қоғам мен жұмысшыларына көрсеткен жомарттығы Саффолк және айналасындағы аймақтарда терең із қалдырды.

Мұра

Амедео Обичидің Саффолк және айналасындағы қоғамдастықтағы мұрасының бірі – АҚШ 460 тас жолындағы алғашқы Луиза Обичи ескерткіш ауруханасы болды. Аурухананы Обичи қайтыс болғаннан кейін, оның жекжаттысы Марио Перуцци, Обичи осы мақсатқа арнап қалдырған қаражатты пайдаланып құрды. Амедеоның әйелі Луизаға арналған қоғамдық ескерткіш 1951 жылы ашылды. Обичи өсиеті арқылы Италиядағы туған қаласы Одерзода тағы бір аурухана салуды жоспарлап, қаржыландырды. 2002 жылы Годвин бульвары, 10-шы мемлекеттік тас жолындағы үлкен аумақта 1951 жылғы Луиза Обичи ескерткіш ауруханасының орнына жаңа нысан салынды. Obici ауруханасы қазір Вирджинияның оңтүстік-шығысында көптеген денсаулық сақтау мекемелерін басқаратын Sentara Healthcare компаниясымен байланысты. 2011 жылы оңтүстік Вирджинияда Obici атымен тағы бір аурухана ашылды. Ескі аурухана орны қайта жаңартылып, кондоминиумдар мен бөлшек сауда дүкендері бар көп мақсатты кешенге айналды, көше мен жер әлі де Луизаның есімін сақтайды. Гүлзарлар мен жержаңғақ өнеркәсібі бұрынғыдай Саффолктің басты саласы болмаса да, Мистер Пиннот кейіпкері кеңінен танымал. Маскоттың мүсіні Саффолк қаласының орталық алаңында орналасқан. Тағы біреуі – Суффолктің бауырлас қаласы Одерзоға сыйлық ретінде табыс етілді. Planters Nut and Chocolate Company, қазір жай ғана Planters деп аталады, 2021 жылдың маусымынан бері Hormel компаниясына тиесілі. Бұл Саффолк аймағындағы 11-ші ірі жұмыс беруші.