Кіріспе

Италиялық австриялық қаржыгер Камилло Кастильони (22 қазан 1879 – 18 желтоқсан 1957) – итальяндық-австриялық еврей қаржыгері және банкир, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Орталық Еуропадағы ең бай адам болған. "Австриялық Стиннес" деген лақап атымен белгілі болған ол, авиацияның даму кезеңінде белсенділік танытып, өнер саласына инвестиция жасаған. Кастильони кейіннен BMW AG болып құрылған компанияның іргесін қалауға зор үлес қосты.

Ерте өмір

Кастильони сол кезде Австрия-Мажарстанның бір бөлігі болған Триест қаласында бас раввиннің отбасында дүниеге келді. Оның ағасы Артуро Кастильони болды. Камилло авиацияға қашан қызығушылық танытқаны белгісіз, бірақ ұшуды өте жақсы көргені мәлім. Камиллоның білімі негізінен құқық саласында болды, ол Падуадағы банктің адвокаты және заң қызметкері болып жұмысқа орналасып, халықаралық қаржыны және капиталды басқаруды тез үйренді. Ол резеңке жасаушының ұлы болғандықтан, Камильо Венадағы Austro American Gummiwarenfabrik AG (резеңке өнімдері) компаниясында Константинопольдегі Kaufmann автомобильдік дөңгелек бөлімінің агенті ретінде жұмысқа орналасты. Камилло осы қызметте үлкен жетістікке жетіп, қаржылық келісімдерді келіссөздер арқылы жүргізу және құрылымдау қабілетін көрсетті. Шындығында, Камиллоның жетістіктері соншалық, ол Венадағы бас компанияның экспорт бөлімінің директоры болып тағайындалды. 1901 жыл шамасында Виктор Сильберер және Франц Хинтерстойссермен бірге Камилло Вена аэроклубын (кейіннен Австрия аэроклубы) құруға көмектесті. Кейін ол директордың орынбасары болды, ал 1904 жылы компанияның бас директоры болып тағайындалды. Резеңке және шина өндірісіндегі тәжірибесі арқасында Камилло авиацияның индустрия ретінде пайда болуын көрді – бұл әуе шарымен ұшудан бастап, шиналар қажет ететін қарапайым планерлерге, содан кейін қозғалтқыштармен жұмыс істейтін толыққанды ұшақтарға дейін жетті. Бизнесі барысында ол көптеген ықпалды адамдармен танысты және авиация оның ұшуға деген құштарлығын ғана емес, сонымен қатар индустрия ретіндегі әлеуетінің зор қаржылық мүмкіндіктерін де түсінді. Жаңадан пайда болған ұшақтар мен әуе шарына деген қызығушылықты пайдаланып, сондай-ақ хоббиден түсетін табысты бизнеске қол жеткізу үшін Камилло 1907 жылы өзінің алғашқы компанияларының бірі – Luftfahrzeug Gesellschaft компаниясын құрды. Бұл таза коммерциялық фирма болды – ол Этрихтың әуе шарының патенттерін сатып алып, Австрия-Мажарстанда әуе шарларын сатты. Осы патенттер шабыттандырған ұшқыштар көптеген жарыстарға қатысты, Камилло да олардан ерекшеленбеді – ол өзінің әуе шарын сатып алып, 1909 жылдың 24 тамызында әуе шарларын басқару емтиханын сәтті тапсырды.

Әуе қатынасын қаржыландыру

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Орталық Еуропадағы ең бай және ықпалды қаржыгерлердің бірі болды. Ұшақтарды сериялық өндіріске алғаш инвестиция салған ірі инвестор. 1914 жылы ол неміс авиакомпаниясы Hansa und Brandenburgische Flugzeugwerke-ні сатып алды, ол Эрнст Хайнкельді бас дизайнер ретінде жұмысқа алды. Austro Daimler компаниясының көпшілік үлесін Puch және Porsche бас дизайнерлерімен бірге иеленді. Баспасөз "сарайы" және өнерді қолдаушы (Макс Рейнхардты қаржыландырып, оған Зальцбург фестивалін ұйымдастыруға көмектесті). Бірқатар сәтсіздіктерден кейін оның қаржы империясы 1926 жылы құлап кетті. Ол Швейцарияға, содан кейін Миланға зейнетке шықты, онда жеке банк ашып, қайтадан көп байлық жинады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Югославиядағы досы Иосип Броз Тито үшін АҚШ-тан ірі қарыз алуға келісім жасады. Тито оның комиссиясын төлеуден бас тартқанда, Кастильони Италиядағы миллиондаған югослав активтерін тоқтата алуға қол жеткізді. 1916 жылы авиацияға қосқан үлесі үшін Франц-Иосиф орденімен, ал 1918 жылы әскери өнімдерді өндірудегі жетістіктері үшін Санкт-Жорж орденімен марапатталды, әскери қызмет медаліне лента қосылды. Кастильони инфляция кезеңіндегі кәсіптері арқылы байыды, Alpine Montan AG компаниясының көпшілік үлесін сатып алды. Ол Австрияның Österreichische Luftfahrtsgesellschaft авиакомпаниясын құрды.

BMW әсері

Кастильони BMW AG-нің алғашқы жылдарындағы дамуына маңызды үлес қосты. 1917 жылы Austro Daimler компаниясының Rapp Werke компаниясына лицензиялық келісім беруіне Кастильони де ықпал етті. 1918 жылы Кастильонидің талабымен Wiener Bankverein BMW акционерлік капиталының басым бөлігін сатып алды. 1922 жылы Castiglioni қозғалтқыш құрастырумен байланысты барлық жабдықтарды, тиісті тәжірибені және "Bayerische Motoren Werke AG" атауына құқықты BMW AG-ден сатып алды, ол Süddeutsche Bremse AG деп қайта аталды. Castiglioni өз кезегінде Bayerische Flugzeugwerke компаниясын BMW AG деп атады және қайта аталған компанияға BFW зауытында өндірісті жалғастыруға мүмкіндік берді. BMW AG құрылғаннан бастап 1922 жылдың 9 қарашасына дейін, содан кейін 1924 жылдан 1929 жылға дейін ол BMW AG қадағалау кеңесінің мүшесі және президенті болды. 1928 жылы қадағалау кеңесі төрағасының орынбасары. 1928 жылы BMW компаниясын Eisenach Automobilwerke компаниясын сатып алуға шақырғандардың бірі ол болды. 1929 жылы қаржылық қиындықтарға байланысты ол BMW акцияларына иелігін банктер консорциумына (Deutsche Bank, Disconto, Bankhaus Hagen және т.б.) беруге мәжбүр болды. Deutsche Bank және Diskonto Gesellschaft басқаратын консорциум бұрын Камилло Кастильониге тиесілі болған BMW акцияларын сатып алды, ол өтімділік мәселелерімен күресіп жатқан болатын.

Жетіспеген спекуляция және банкроттық

1924 жылдың ақпан айында Кастильони Фриц Маннхаймермен және кейін басқа да ықпалды банкирлермен бірігіп, француз франкінің құнсыздануына қатысты спекуляция жасады. Олар жүздеген миллион франк саудасында қысқа позиция алып, нәтижесінде бір айдан кем уақыт ішінде франк құны шамамен 40%-ға төмендеді. 1924 жылдың наурыз айының басында бір АҚШ доллары 28 франкқа бағаланды. Бірақ, кейін Банк де Франс атынан және J.P. Morgan & Co. компаниясының қолдауымен, Lazard инвестициялық банкі көп мөлшерде франк сатып алып, франк құнын қайтадан 1 долларға 15 франк деңгейіне көтерді. Кастильони, Маннхаймер және олардың серіктестері миллиондаған доллар ұтырып қалды. 1924 жылдың қыркүйегінде Кастильони президенті болған Австриялық сақтау банкі (Depositenbank) банкротқа ұшырады. Оның алаяқтық жасады деген айыппен тұтқындалу ордері шығарылды, бірақ Кастильони банкроттық оқиғасы болған кезде Италияда болуға күтім жасаған. Австрия мемлекеті, егер ол 4,2 миллион доллар (1924 жылғы 4,2 миллион доллардың қазіргі шамамен құны <есептелген сомаға> тең) сақса, ол ешқандай кедергісіз елге орала алатынын мәлімдеді.

Қайырымдылық

Кастильони үлкен өнер жинағын құрды және Венада театр салды. Ол Орталық Еуропадағы ең бай адам болды және вендіктердің сүйіктісі еді, оларға ол жексенбі күндері және басқа да жағдайларда қаржылай көмек көрсетті. Ол сонымен қатар өнерді қолдаушы болды және бір кезде әйгілі продюсер Макс Рейнхардты қолдады, оның үшін ол театр салдырды. Ол көпшілік назарында болуды осылай ұнатқандықтан, патшалар сияқты салтанатты түрде өмір сүрді, тіпті император Карлдың жеке вагонында саяхаттайтын, оны өзі сатып алған. Оның танымал банк ісіне байланысты, оның өмірі 1988 жылы Питер Патзак режиссерлік еткен «Камилло Кастильони немесе Жыртқыштардың моралі» (Camillo Castiglioni oder die Moral der Haifische) атты телефильмде бейнеленді.