Кіріспе

Матай 1:11 – Жаңа Өсиеттегі Матай Ізгі хабарының бірінші тарауының он бірінші аяты. Бұл аят Исаның әкесі Жүсіптің руының тізімі келтірілген бөлімнің бір бөлігі. Бұл тізімнің ортаңғы үштен бірінің соңғы аяты болып табылады.

Мәтіндік нұсқалар

Кейбір қолжазбаларда осы тармақта қосымша мәтін кездеседі — τον Ιωακιμ, Ιωακιμ δε εγεννησεν (Йоаким, Йоаким тудырды) — M U Θ Σ f1 33 258 478 661 954 1216 1230 1354 1604 ℓ54 syr geo.

Талдау

Бұл бөлім Яһуда патшалары тізімінің бір бөлігі болып табылады және б.з.д. VII ғасырдың ортасынан бастап Бабыл тұтқынының басталуына дейінгі кезеңді қамтиды. Жосия – б.з.д. 641 немесе 640 жылдан б.з.д. 609 жылға дейін билік құрған көрнекті монарх. Екония екі патшадан кейін келді және жеңіліп, халқымен бірге шамамен б.з.д. 598 жылы Бабылға тұтқынға алынуымен ең белгілі. Осы үзіндідегі басты мәселе – «бауырлар» деген сөздің мағынасы. «Шежірелер» кітабында Еконияның тек бір бауыры болған, сондықтан көпше сан қолданылуы түсініксіз. Көптеген адамдар осы бөлімдегі Екония атының қате деп санайды. Матай 1:12-де Еконияның аты Жохаин деп жазылған, бұл Матайдың авторы немесе кейінірек жазған кісінің оны әкесі Жоакиммен шатастырғанын көрсетеді. Иринейдің латын тіліндегі нұсқасында осы мәтінде Жоакимнің аты кездеседі, бірақ бұл теорияны қолдайтын жалғыз мәтіндік дәлел. Басқа көне нұсқаларда ол жоқ. Иринейде де бауырлар Екониямен байланысты. Бұл теория басқа да бірнеше мәселені шешуге көмектеседі. Жосияның Еконияның әкесі емес, атасы деп есептеледі, ал Еконияның екі жеке тұлға ретінде тізімделуі Матай 1:17-дегі көрінетін қателікті түзетеді. Жоакимнің бірнеше бауырлары болған және олар туралы Уильям Ф. Олбрайт пен К. С. Манн пікір білдіргендей, Матайдың авторы Исаның шежіресіне қатысы болмаса да, оларды атаған, себебі олар «Шежірелер» кітабында айқын айтылған. Роберт Г. Гандри бұл пікірмен келіспейді. Матай нұсқасын алған Септуагинтада Екония деп жазылған, сондықтан оның атын Жоакиммен шатастыру ықтимал емес. Сонымен қатар, келесі тармақтағы Екония атының қайталануы шежіредегі есімдердің қайталануымен үйлеседі. Гандри «бауырлар» сөзінің Еконияның туған бауырларына емес, оныңмен бірге Бабылға әкелінген яһуди халқына қатысты деп санайды. Харольд Фаулер «бауырлар» сөзі отбасы мүшелерін білдіруі мүмкін екенін және бұл сөз Еконияның отбасы Ескі өсиетте маңызды рөл атқарғандықтан қосылған деп болжайды. Фаулер бұл сөзді жасаудың мақсатты болғанына сендіреді. Ол «Бабылға жер аударылған кезде» деген сөздің бұл тек шежіре емес, сонымен қатар яһуди тарихының қысқаша шолуы екенін көрсетеді. Сондықтан, есімдерді жіберу мыңдаған жылдық тарихты он жеті тармаққа сығымдау әрекетінің бір бөлігі болуы мүмкін. Бабыл тұтқынының тарихы ұзақ және күрделі, онда көптеген тұлғалар қатысқан. Фаулер «бауырлар» сөзі Матайға осы күрделі кезеңді нақты есімдерді атамай, өз міндетінен ауытқусыз асығыс өтуге мүмкіндік беру үшін қосылған деп санайды.