Ишая кітабындағы "Құдай бізбен" аты

Кіріспе

Ишая кітабында кездесетін еврей аты – Иммануил немесе Эммануил (עִמָּנוּאֵל, «Құдай бізбен бірге» немесе «Құдай бізбен» деген мағынада; сондай-ақ, Жаңа өсиеттегі койне грек тілінде Ἐμμανουήλ деп жазылады) – Ишая кітабында (7:14) Құдайдың Дәуіт әулетін қорғайтынының белгісі ретінде кездеседі. Матай ішіндегі жақсы жаңалық (Матай 1:22–23) мұны Мәсіхтің тууы және Исаның тұлғасындағы Киелі кітаптың орындалуы туралы болжам ретінде түсіндіреді. «Құдай (Ел) бізбен» деген мағынаны білдіретін Иммануил – Ишая қолданған «символикалық есімдердің» бірі, Шеаржашұб, Махер-шалал-хаш-баз немесе Пеле-Жоез-ел-Гиббор аби-ад-сар-шалом сияқты. Бұл есім еврей мессианизмінде ерекше мағынаға ие емес. Алайда, христиан дінтануында, Ишая 7:14-те қолданылуына байланысты, бұл есім Мәсіх туралы болжам ретінде қарастырылады, Матай 1:23-те Иммануил (Ἐμμανουὴλ) «μεθ ἡμῶν ὁ Θεός» (Көне өсиет: «Құдай бізбен бірге») деп аударылған, сондай-ақ, Лұқа 7:14–16-да Наинде өлген адамды қайта тірілткеннен кейін, бүкіл Яһудеяда «Құдай халқына келді» (Көне өсиет) деген қауесет тарады.

Қорытынды

Оқиға Сиро-Ефрем соғысы кезінде, б.з.д. 735-734 жылдары болды, онда Яһуда патшалығы екі солтүстік көршісі – Израиль патшалығы (нақылыста Ефрем деп аталады) және Сирия (Арам, Арам Дамаск немесе Сирия Дамаск деп те аталады) мемлекеттеріне қарсы тұрды. Ефрем мен Сирия патшалары Ахаз олардың Ассирияға қарсы одағына қосылудан бас тартқанда Иерусалимге шабуыл жасайды. Ахаз Ассириядан көмек сұрағысы келеді, бірақ Ишая, Құдайдың бұйрығымен, ұлы Шеар-Яшубты (символдық есімі "қалдық қайта оралады" деген мағынаны білдіреді) алып, Ахазға екі жау патшаның жеңіске жете алмайтынына сендіреді. Ишая Ахазға осы пайғамбарлықтың рас екенін білдіретін белгіні айтады: жас әйел бала туып, оған Имманнуил (тағы бір символдық есім, "Құдай бізбен бірге" деген мағынаны білдіреді) деп ат қояды, ал бала "жамандықтан бас тартып, жақсылықты таңдауға" жеткілікті жасқа жетпей, "сен қорқатын екі патшаның" жері қиратылады. Сонда бір адам жас сиыр мен екі қойды сақтап қалады. Сол күні, бұрын мың жүзімдіктің болған жері тікенді бұталар мен қырық жапыраққа айналады" (Аян 18:7-9). Бұдан әрі пайғамбарлықта Ефрем мен Сирия жойылғаннан кейін Ассириялықтар "Имманнуил", өзендей ағып, "жеріңнің барлық кеңістігін жауып тастайтыны" айтылады. Бұл сөз әдетте ағылшын тіліндегі Киелі кітап аудармаларында толыққанды түрде аударылады, мысалы, "Оның есімі Ғажайып, Кеңесші, Құдіретті Құдай, Мәңгілік Әке, Бейбітшілік Патшасы деп аталады" (KJV).

The setting is the Syro Ephraimite War, 735 734 BCE, which saw the Kingdom of Judah pitted against two northern neighbors, the kingdoms of Israel (called Ephraim in the prophecy) and Syria (also known as Aram or Aram Damascus or Syria Damascus). tells how the kings of Ephraim and Syria attack Jerusalem when Ahaz refuses to join them in their anti Assyrian alliance. Ahaz wishes to ask Assyria for help, but Isaiah, at God's command, takes his son Shear jashub (a symbolic name meaning "a remnant shall return") and assures Ahaz that the two enemy kings will not succeed Isaiah tells Ahaz of the apparent sign by which he will know that this is a true prophecy: a young woman will give birth to a child whom she will name Immanuel (another symbolic name, meaning "God with us"), and the lands of the "two kings you dread" will be laid waste before the child is old enough to "reject the wrong and choose the right"

follows with a further prophecy that at some unspecified future date God will call up Assyria against Judah: "The Lord will cause to come upon you and your people and your ancestral house such days as have not been seen since Ephraim broke away from Judah—the king of Assyria" (verse ). Verses describe the desolation that will result: "In that day a man will save alive a young cow and two sheep in that day every place where there used to be a thousand vines will be turned over to thorns and briars" (verses ). continues the previous chapter: the prophet tells of the birth of another child, his own son named Maher shalal hash baz (a third symbolic name), then predicts that after Ephraim and Syria are destroyed the Assyrians will come like a river in flood to "cover the breadth of your land, Immanuel"
A fourth, even longer, prophetic "name", is found in Isaiah 9:6 with "Pele joez el gibbor abi ad sar shalom". This is generally translated fully in English Bible versions such as "his name shall be called Wonderful, Counsellor, The mighty God, The everlasting Father, The Prince of Peace" (KJV).

Интерпретация

, Ахаз патшаның тұсында орын алып, Ахаздың қорқатын екі патша – Пеках пен Резин туралы пайғамбарлық жазылған. Бұл екі патшаның шамамен 732 ж.б.д. ассириялықтар қолынан жеңіліп, қаза тапқандығы мәлім. Ғалымдар осы оқиғалардың жазба түрі Ахаздың ұлы Езекияның билігі кезінде, шамамен отыз жылдан кейін жазылғанын айтады. Мақсаты – Езекияны Ассирияны бірлескен билеушісі деп мойындаған басқа патшалармен бірігуден бас тартуға көндіру. Ишая Яһуданың солтүстік көршілері – Израиль патшалығы мен Арам Дамаскінің (Сирияның) Ахаз тұсында көтеріліс шығарып, ассириялықтарды өздеріне шақырған қорқынышты салдарына назар салады. Нәтижесінде Езекия Ишаяның ескертуін елемей, көтерілісшілерге қосылды, ал пайғамбардың болжамы орындалды: ассириялықтар Яһуданы шапты, ал Езекия мүліктерінен айырылып қалды. Бір ғасырдан кейін, Жосия тұсында пайғамбарлық қайта қаралып, Ахаз – Иерусалим мен Дәуіт әулетін қорғауға берген Құдайдың уәдесін қабылдамаған сенімсіз патша ретінде бейнеленді. Соның салдарынан Құдай Ассирияны елді қирату үшін жіберді, жаңа және адал патша (демек, Жосия) пайда болғанша. Ишая 7–8-тарауларында үш баланың символдық есімдері айтылады: Шеар-яшуб – «қалдық оралады»; Иммануил – «Құдай бізбен»; Махер-шалал-хаш-баз – «тоналған олжа жылдамдап келеді». оқырманға Ишая мен оның балалары белгі екенін хабарлайды («Міне, мен және Раббым маған берген балалар. Біз Израильде, Әлемнің Иесінің белгісі және нышанымыз, Ол Сион тауында қоныстанған»). Бұл есімдердің мағынасы нақты емес: Шеар-яшубтің мағынасы – ассириялықтардың шапқынынан тек Ефрем мен Сирияның қалдығы ғана аман қалады, немесе Яһуданың қалдығы тәубеге келіп, Құдайға қайта оралады; ал бұл – Израильдің қалдығы Дәуіт монархиясына оралады дегенді білдіреді. Махер-шалал-хаш-баз Ефрем мен Сирияның күтілетін құлауымен байланысты. Ал Иммануилге келетін болсақ, «Құдай бізбен», Ишая, мүмкін, 734 ж.б.д. кез келген жүкті әйел баласына «Құдай бізбен» деп ат қоя алатынын айтқысы келген шығар; бірақ егер нақты бала туралы сөз болса, онда ол Ахаздың ұлы, мүмкін, оның мұрагері Езекия болуы мүмкін (бұл – дәстүрлі еврей түсінігі); немесе, егер басқа символдық балалар Ишаяның болса, Иммануил – пайғамбардың өзінің ұлы болуы мүмкін. Қалай болғанда да, белгінің мағынасы өзгереді: Ишая 7-тарауда Иммануил Сирия мен Ефремнің жеңіліске ұшырауына деген үмітті бейнелейді, ал Ишая 8:8-де Иммануил ассириялықтар басып алмақшы болған халық ретінде аталады.

, is on the surface set in the time of king Ahaz, and a prophecy concerning the two kings whom Ahaz dreads, namely Pekah and Rezin. The defeat and death of both these kings at the hands of the Assyrians is dated around 732 BCE, placing the birth of the Immanuel child late in the reign of Ahaz. Scholars generally date the written version of these events from the reign of Ahaz's son Hezekiah some thirty years later, the purpose being to persuade Hezekiah not to join with other kings who intended to rebel against their joint overlord, Assyria. Isaiah points to the dreadful consequences that followed for Judah's northern neighbours, the kingdom of Israel and Aram Damascus (Syria) when they rebelled in the days of Ahaz and brought the Assyrians down on themselves. In the event, Hezekiah ignored Isaiah and joined the rebels, and the prophet's warning came true: the Assyrians ravaged Judah and Hezekiah barely escaped with his throne. A century later, in the time of Josiah, the prophecy was revised to present Ahaz as the faithless king who rejected God's promise of protection for Jerusalem and the house of David, with the result that God brought Assyria to devastate the land until a new and faithful king (presumably Josiah) would arise. Isaiah 7–8 mentions three children with symbolic names: Shear jashub, meaning "a remnant shall return"; Immanuel, "God is with us"; and Maher shalal hash baz, "the spoil speeds, the prey hastens". informs the reader that Isaiah and his children are signs ("Here am I, and the children the Lord has given me. We are signs and symbols in Israel from the Lord Almighty, who dwells on Mount Zion"). The meaning of these name signs is not clear: Shear jashub has been variously interpreted to mean that only a remnant of Ephraim and Syria will survive the Assyrian invasion, or that a remnant of Judah will repent and turn to God, while in it seems to mean that a remnant of Israel will return to the Davidic monarchy. Maher shalal hash baz is more clearly related to the expected destruction of Ephraim and Syria. As for Immanuel, "God is with us", Isaiah might mean simply that any young pregnant woman in 734 BCE would be able to name her child "God is with us" by the time he is born; but if a specific child is meant, then it might be a son of Ahaz, possibly his successor Hezekiah (which is the traditional Jewish understanding); or, since the other symbolic children are Isaiah's, Immanuel might be the prophet's own son. However this may be, the significance of the sign changes, from Isaiah 7, where Immanuel symbolises the hope of imminent defeat for Syria and Ephraim, to Isaiah 8:8, where Immanuel is addressed as the people whose land is about to be overrun by the Assyrians.