Кіріспе

Матай 1:10 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының бірінші тарауындағы оныншы аят. Бұл аят Иса Мәсіхтің әкесі Жүсіптің әулетін тізімдейтін бөлімге кіреді.

Талдау

Бұл тізімнің бөлігі Киелі кітаптың басқа бөлімдеріндегі Яһуда патшаларының тізімімен сәйкес келеді. Матайдың басқа шежірелерінен өзгеше, бұл тізім басқа дереккөздермен толық үйлеседі. Уильям Ф. Олбрайттың сөзіне қарағанда, Езекия б.з.д. 715 жылдан 687 жылға дейін билік еткен. Оның ұлы Манаса әкесінің қайтысынан бастап б.з.д. 642 жылға дейін билік етті, ал Манасаның ұлы Амон б.з.д. 642 жылдан 640 жылға дейін билік етті. Жосия б.з.д. 640 жылдан 609 жылға дейін билік еткен. Манаса Яһуданың ең жаман патшасы ретінде танымал болғандықтан, басқа жағымсыз ата-аналары алынып тасталғанда оның осы шежіреде неге пайда болғаны маңызды сұрақ. У. Д. Дэвис және Дейл Эллисон сол дәуірдегі әдебиетте Манасаның бейнесі екіұшты болғанын атап көрсетеді. Кейбір дереккөздер оны толығымен жаман адам ретінде бейнелесе, ал басқалары оны істеріне өкініп, тәубеге келген адам ретінде көрсеткен. Матайдың авторы кейінгі бағытты жақсы білгендіктен, оны тізімде қалдырған болуы мүмкін. Киелі кітап зерттеушісі Роберт Гандри Матай авторы Амон емес, Амос деп жазғанын көрсетеді. Ол бұл есімнің Мессия туралы болжамдар жасаған кіші пайғамбар Амоспен байланыстыру үшін өзгертілген болуы мүмкін дейді.

Басқа әдебиеттерде

Раввиндік әдебиеттер мен христиандық псевдоэпиграфтарда Манаса пайғамбар Ишаяны өлімге кесіп тастады деген айыптау бар; раввиндік әдебиеттерде Ишая Манасаның анасының әкесі, яғни атасы болғандығы айтылады. Манасаның дұғасы, Манасаға жатқызылған тәубе дұғасы, кейбір христиандық Киелі кітаптарда кездеседі, бірақ яһудилер, римдік католиктер және протестанттар оны апокрифтік деп есептейді.