Алжир саяхатшысы және феминисті Халида Туми

Кіріспе

Алжирлік саясаткер және феминист Халида Туми (خليدة تومي) (1958 жылдың 13 наурызында туған), сондай-ақ Халида Мессауди (خليدة مسعودي) – алжирлік саясаткер. Ол 2014 жылдың сәуір айына дейін байланыс және мәдениет министрі болды. Ол феминист-белсенді де. 2022 жылы ол сыбайлас жемқорлық қылмысы үшін сотталды және алты жылға бас бостандығынан айырылды.

Өмірбаян

Халида Туми өзінің бойжеткен қыз есімін қайта алғанға дейін Халида Мессауди, немесе ла Суфаджа деген атпен танымал болды. Ол 1958 жылы Алжирдің солтүстігіндегі Айн-Бессем, Буйра қаласында дүниеге келді және 1977 жылы Алжир университетіне математика мамандығы бойынша оқуға түсті. École Normale Supérieure-ді бітіргеннен кейін 1993 жылға дейін математика пәнін оқытты. Феминист-белсенді ретінде 1981 жылы Collectif féminin (Әйелдер тобын) құрды. Бұл топ алжирлік әйелдердің елден шығуын еркек туысының сүйемелдеуі болмаса министрлік тарапынан тыйым салуға қарсы тұрумен қатар, Алжирдің кемсітуші (оның пікірінше) Отбасы кодексіне мемлекеттік қолдау көрсетуіне де қарсылық білдірді. Аталған кодекс қабылданғаннан кейін Туми троцкишіл белсенділер тобы құрған Ерлер мен әйелдер арасындағы теңдік қауымдастығының төрағасы болды. 1985 жылы Туми Алжир Адам құқықтары лигасының атқару комитетіне мүше болып сайланды. Кейін ол троцкишілдерден алшақтап, 1990 жылы Әйелдер құқығының жеңісі үшін тәуелсіз қауымдастықты құрды. Туми исламист идеологиясына қатаң қарсы болды және 1992 жылғы қаңтардағы заң шығарушы сайлауды тоқтатуды қолдады, себебі Ислам құтқару майданы (FIS) осы сайлауда жеңіске жете алатын жағдайда болды. Ол FIS-тің "тоталитарлық популистік қозғалыстардың толыққанды классикалық белгілеріне" ие екенін айтты. Батыс елдеріне сапар шегіп, исламизм мен терроризмге қарсы тұжырымдамаларын жеткізді. Rassemblement pour la Culture et la Démocratie (RCD) партиясының мүшесі ретінде Ұлттық Ассамблеяға депутат болып сайланды және RCD-нің адам құқықтары және әйелдер мәселелері жөніндегі ұлттық вице-президенті қызметін атқарды. RCD президенті Саид Садимен туындаған терең келіспеушіліктерге байланысты 2001 жылғы қаңтарда, туған жері Кабилидегі дағдарыстың ең жоғары нүктесінде RCD-мен қарым-қатынасын тоқтатты; одан кейін RCD-ден қуылды. 2002 жылғы мамыр айында ол мәдениет және коммуникация министрі, сондай-ақ үкімет өкілі болды – бұл лауазымға тағайындалған алғашқы әйел. Ол 2014 жылға дейін әртүрлі кезеңдерде министрлік қызметін атқарды.

Khalida Toumi was known as Khalida Messaoudi ou la soufadja before she reclaimed her maiden name. She was born in 1958 in Ain Bessem, Bouira, in the north of Algeria and entered the University of Algiers in 1977 to pursue a degree in mathematics. After graduating from the École Normale Supérieure, she taught mathematics until 1993. As a feminist activist, in 1981, she founded the Collectif féminin (Women's Grouping) not only to oppose the ministerial interdiction on Algerian women leaving the country unless accompanied by a male family member, but also to oppose state endorsement of the discriminatory (seen by her) Algerian Family Code, which the National Assembly eventually adopted in 1984. Following the adoption of this code, Toumi presided over the Association for Equality between Men and Women, founded by a group of Trotskyite militants. In 1985, Toumi co founded and became a member of the executive committee of the Algerian League of Human Rights. She later distanced herself from the Trotskyite militants and in 1990 founded the Independent Association for the Triumph of Women's Rights. Toumi staunchly opposed Islamist ideology and endorsed cancellation of the January 1992 legislative elections, which the Islamic Salvation Front (FIS) was poised to win. She considered the FIS to display "absolutely all the classic ingredients of totalitarian populist movements." She traveled to Western countries to provide an anti Islamist and anti terrorist perspective. A member of the Rassemblement pour la Culture et la Démocratie (RCD), she won a seat in the National Assembly and served as the RCD's national vice president for human rights and women's issues. After profound disagreements with the RCD's president Saïd Sadi, she severed relations with the RCD in January 2001, at the peak of the crisis in her native Kabylie; she was subsequently expelled from the RCD. In May 2002, she became minister of culture and communication, as well as the government's spokesperson, the first woman ever to hold that job. She held that ministerial post in various terms until 2014.