Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әзірбайжан ауданы
District of Azerbaijan
Самух ауданы – Әзірбайжанның 66 ауданының бірі. Ол елдің солтүстік-батысында орналасқан және Гянджа-Дашкесан экономикалық аймағына жатады. Аудан Горанбой, Гойгол, Шамкир, Товуз, Қах, Евлах аудандарымен, Гянджа қаласымен және Грузияның Кахетия аймағымен шекаралас. Оның орталығы және ең ірі қаласы – Самух. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, аудан халқы 58 800 адамды құрайды. Осы аймақ Птолемейдің б.з.д. II ғасырындағы Кавказ картасында Самунис деп белгіленген. Самух қаласының маңында қола дәуіріне жататын обалар табылды. 1930 жылы әкімшілік бірлік ретінде Гарачайлы поселкесіне орталықтанған Самух ауданы құрылды. Бірақ 1954 жылы Мингечевир су электр стансасының салынуы осы аймақты әкімшілік бірлік ретінде тиімсіз етіп көрсетті, соның салдарынан Самух ауданы таратылды және оның аумағы кеңейтілген Сафаралиев ауданының құрамына кірді. Сафаралиев ауданы 1940 жылдың 24 қаңтарында Әзірбайжан КСР Жоғарғы Кеңесінің №11 Жарлығымен Ганжабасардан бөлініп шықты. 1959 жылы Сафаралиев ауданы таратылды. Алайда, Әзірбайжан тәуелсіздік алғаннан кейін, 1992 жылдың 18 ақпанында Әзірбайжан Жоғарғы Кеңесінің Ұлттық Кеңесінің №72 Жарлығына сәйкес бұл аудан Самух ауданы деген атпен қайта құрылды. Оның әкімшілік орталығы – Сафаралиев поселкесі 1992 жылдың 31 желтоқсанында Нәбиағалы деп, ал 2008 жылы қайтадан Самух деп аталды.
Samukh District is one of the 66 districts of Azerbaijan. It is located in the north west of the country and belongs to the Ganja Dashkasan Economic Region. The district borders the districts of Goranboy, Goygol, Shamkir, Tovuz, Qakh, Yevlakh, city of Ganja and the Kakheti region of Georgia. Its capital and largest city is Samukh. As of 2020, the district had a population of 58,800. A related term, Samonis, is used to mark this area on Ptolemy's 2nd century BC map of the Caucasus. There are Bronze Age burial mounds around Samux Town. As an administrative unit, an entity known as Samukh Rayon was formed in 1930, centred on Garachayly settlement. However, in 1954, the construction of Mingechevir Hydro Power Plant rendered the region impractical as an administrative unit and Samukh Rayon was abolished, its territory thereafter falling within an expanded Safaraliyev Rayon. Safaraliyev Rayon had itself been detached from the Ganjabasar on January 24, 1940, by Decree No.11 of the Supreme Soviet of the Azerbaijan SSR. In 1959, Safaraliyev Rayon was itself abolished. However, after Azerbaijan's independence, the entity was recreated albeit under the name Samukh Rayon according to Decree No.72 of National Soviet of the Supreme Soviet of Azerbaijan on February 18, 1992. Its administrative center, Safaraliyev settlement, was renamed Nəbiağalı on December 31, 1992, then renamed again as Samux during 2008.
Тарихи ескерткіштер мен мұра
Самухта көптеген атақты қорғандар табылады. Олар қола және тас дәуірлеріне жатады. Сонымен қатар, өте ежелгі, мың жылдан астам ғұмырлы табиғи ескерткіштер – ескі ағаштар да бар. Олардың біріне Имам Әлидің атымен Дүлдүл деген есім берілген. Аймақтың тарихи көрікті жерлерінің қатарында 8 ғасырда салынған Имамзада мазары бар, оның биіктігі 12 метрге жетеді, сондай-ақ "Короглу мұнарасы" да бар. 2007 жылы салынған Гейдар Әлиев орталығында тағы да көптеген экспонаттарды көруге болады. Орталыққа 12 мәдени үй, 14 клуб, 34 кітапхана және 3 балалар музыка мектебі кіреді.
Many famous kurgans are found in Samukh. They belong to Bronze/Stone ages. Also, there is a famous natural monuments old trees the age of which can be more than a millennium (1000 years). One of the trees has been named as Düldül, in honor of Imam Ali's horse. One of the historical sightseeing of the region includes the Imamzadeh Tomb (8th century), the height of this tower reaches 12m and “Koroglu Tower”. Other exhibits can be found in the Heydar Aliev Center built in 2007. Center consists of 12 cultural houses, 14 clubs, 34 libraries, and 3 children's music schools.
Ұлттық резерв
"Елдар шамы" қорығы сирек кездесетін Елдар қарағайларының бірегей және эндемикалық популяциясын қорғау мақсатында құрылған. Аталған аймақта сондай-ақ зауыттар мен агрокешендер де салынып жатыр. Мысалы: "AQRO DAIRY" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі, "Боз тауы" мал шаруашылығы кешені, "Ulduz 2011" ЖШС, "Қарабах аймағы МКТ" ЖШС, "Region Agro" ЖШС.
Reservation named “Eldar Shamy” is created to protect the unique and endemic population of rare Eldar Pine trees. Also, factories and agro entities are built in this area. Such as: "AQRO DAIRY" Limited Liability Company, "Boz mountain" livestock complex, "Ulduz 2011" LLC, "Garabagh Region MKT" LLC, "Region Agro" LLC.