Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Белсенділік, хабардарлық науқандарын қолданатын
Activism which use awareness campaigns
Хабардарлықты арттыру (кейде "аң-сезімді арттыру" деп те аталады) – 1960 жылдардың соңында АҚШ феминистері арасында кеңінен танымал болған белсенділіктің бір түрі. Ол көбінесе адамдар тобының кеңірек аудиторияның назарын белгілі бір мәселеге немесе жағдайға аударуға бағытталған әрекеттерді қамтиды. Көбінесе талқыланатын мәселелерге аурулар (мысалы, сүт безі қатерлі ісігі, ЖИТС), қақтығыстар (мысалы, Дарфур геноциді, жаһандық жылыну), әлеуметтік қозғалыстар (мысалы, Greenpeace, PETA, Жер сағаты) және саяси партиялар немесе саясаткерлер жатады. Қоғамдық мәселелер туралы халықты хабардар ету институттардың осы мәселелерді шешу әдісін өзгертудің алғашқы қадамы ретінде қарастырылатындықтан, хабардарлықты арттыру көбінесе әртүрлі қоғамдық ұйымдардың бастапқы қызметі болып табылады. Дегенмен, практикада хабардарлықты арттыру жинау, жаңа мүшелерді тарту немесе мәселені жария ету сияқты басқа да шаралармен біріктіріледі, бұл жаңа қолдаушылардың ынтасын пайдалануға және/немесе сақтауға мүмкіндік береді, олар жаңа ақпаратты алғаннан кейін ең белсенді болады. "Хабардарлықты арттыру" термині ЛГБТ стереотиптері мен кемсітуші көзқарастарға қарсы Йогьякарта қағидаларында, сондай-ақ мүгедектердің құқықтары туралы конвенцияда мүгедектерге қатысты стереотиптерге, жатқылықтарға және зиянды әдеттерге қарсы күресу үшін қолданылады.
Consciousness raising (also called awareness raising) is a form of activism popularized by United States feminists in the late 1960s. It often takes the form of a group of people attempting to focus the attention of a wider group on some cause or condition. Common issues include diseases (e. g. breast cancer, AIDS), conflicts (e. g. the Darfur genocide, global warming), movements (e. g. Greenpeace, PETA, Earth Hour) and political parties or politicians. Since informing the populace of a public concern is often regarded as the first step to changing how the institutions handle it, raising awareness is often the first activity in which any advocacy group engages. However, in practice, raising awareness is often combined with other activities, such as fundraising, membership drives or advocacy, in order to harness and/or sustain the motivation of new supporters which may be at its highest just after they have learned and digested the new information. The term awareness raising is used in the Yogyakarta Principles against discriminatory attitudes and LGBT stereotypes as well as the Convention on the Rights of Persons with Disabilities to combat stereotypes, prejudices and harmful practices toward people with disabilities.
Терминология
17 ғасырдың басына дейін ағылшын тілінде "consciousness" сөзі "дұрыс пен бұрыс туралы моральдық білім" мағынасында қолданылған – бүгінде "conscience" деп аталатын ұғым.
Until the early 17th century, English speakers used the word "consciousness" in the sense of "moral knowledge of right or wrong"—a concept today referred to as "conscience".
Феминизмде
Аң-сезімді арттыру топтары Нью-Йорк радикалды әйелдерімен, Нью-Йорктегі ертедегі әйелдер бостандық қозғалысының бір бөлігі болған ұйыммен құрылды және АҚШ-тың бүкіл аумағына жылдам тарады. 1967 жылдың қарашасында Шуламит Файрстоун, Энн Коэдт, Кэти Сарачайлд (бұрынғысы Кэти Аматниек) және Кэрол Ханиш кіретін топ Коэдттің пәтерінде жинала бастады. Кездесулерде көбінесе өз өміріндегі мәселелер туралы "айналып сөйлесіп, пікір алмасу" болып өтетін. "Аң-сезімді арттыру" деген сөз тіркесі Кэти Сарачайлд Анн Форердің сөзін қабылдағанда пайда болды:
Consciousness raising groups were formed by New York Radical Women, an early Women's Liberation group in New York City, and quickly spread throughout the United States. In November 1967, a group including Shulamith Firestone, Anne Koedt, Kathie Sarachild (originally Kathie Amatniek), and Carol Hanisch began meeting in Koedt's apartment. Meetings often involved "going around the room and talking" about issues in their own lives. The phrase "consciousness raising" was coined to describe the process when Kathie Sarachild took up the phrase from Anne Forer:
1968 жылғы Алғыс айту күнінде Кэти Сарачайлд Чикаго маңында өткен Бірінші Ұлттық әйелдер азаттық конференциясында "Феминистік аң-сезімді арттыру бағдарламасын" ұсынды, онда ол аң-сезімді арттырудың принциптерін түсіндірді және Нью-Йорк топтарының соңғы жыл ішінде әзірлеген процесінің бағдарламасын сипаттады. Нью-Йорк радикалды әйелдерінің бұрынғы мүшелері – әсіресе 1969 жылы NYRW-нің тарауынан құрылған Redstockings және Нью-Йорк радикалды феминисттері – аң-сезімді арттыруды қолдады және аң-сезімді арттыру топтарының кездесулері үшін тақырыптарды ұсынатын мимеографиялық парақтарды таратты. Нью-Йорк радикалды феминисттері Манхэттен, Бруклин және Куинстегі аудандық аң-сезімді арттыру топтарын ұйымдастырды, олардың ең жақсы кезеңінде 400-ге жуық әйел қатысты. Келесі бірнеше жылда шағын топтардағы аң-сезімді арттыру АҚШ-тың қалалары мен қала маңындағы аудандарда тез тарады. 1971 жылы Чикаго әйелдерінің азаттық одағы, ол Чикагода бірнеше аң-сезімді арттыру тобын ұйымдастырған болатын, шағын аң-сезімді арттыру топтарын "Әйелдер азаттық қозғалысының тірегі" деп сипаттады. Кейінірек Вест-Виллидж мүшесі Сьюзан Браунмиллер кіші топтардағы аң-сезімді арттырудың "қозғалыстың әйелдер арасындағы байланыстың ең табысты түрі және оның шығармашылық ойлауының көзі болды. Кейбір шағын топтар он жылдан астам уақыт бойы бірге болды" деп жазды. "1973 жылы, шамасы CR-дің шыңында, АҚШ-та 100 000 әйел CR топтарына мүше болды". Ерте орта ғасыр феминисттері әйелдер бір-бірінен оқшауланған деп, нәтижесінде әйелдердің өміріндегі көптеген проблемалар "жеке" деп қате түсінілді немесе жүйелі түрде қанаудың түрлерінен гөрі жеке ерлер мен әйелдердің тұлғалары арасындағы қақтығыстардың нәтижесі ретінде түсіндірілді. Аң-сезімді арттыру дегеніміз, өзімізге және басқаларға саяси сананы қалыптастыруға көмектесу. Аң-сезімді арттыру топтары әйелдерді ер адамдардың қатысуына араласпай, өз өмірлерін талқылау және талдау үшін біріктіру арқылы әйелдердің қанауын жақсырақ түсінуді мақсат етті. 1973 жылы Кэти Сарачайлд аң-сезімді арттырудың теориясын түсіндіріп жатып, "Аң-сезімді арттырудың басынан бері сананы арттырудың бір ғана әдісі болған жоқ. Аң-сезімді арттыруда маңыздысы – әдістер емес, нәтижелер. Аң-сезімді арттырудың жалғыз "әдістері" – принциптер. Олар – тарихи және жеке дереккөздерге, адамдардың өздеріне, тәжірибеге, теория мен стратегияға жүгінудің негізгі саяси қағидалары" деді. Алайда, аң-сезімді арттыру топтарының көпшілігі кездесу мен талқылаудың ұқсас үлгісін ұстанды. Жиналыстар әдетте аптасына бір рет өткізілетін, әйелдер тобымен, көбінесе мүшелерінің бірінің қонақ бөлмесінде. Кездесулер тек әйелдер үшін ғана болатын, әр әйел бөлмеде белгілі бір тақырып туралы сөйлесу үшін айналып жүретін. Мысалы, "Балалы болуды ойлағанда, ұл немесе қыз боласың ба?" – ол өзінің жеке тәжірибесі бойынша, талқылау үшін ресми жетекші жоқ және талқылауды басқару немесе шектеу үшін бірнеше ереже бар. (Кейбір аң-сезімді арттыру топтары әр әйелге сөйлеуге мүмкіндік беру, үзілістерді болдырмау және т.б. үшін ережелерді енгізді.) Жеке тәжірибеден сөйлеу, талқылау және талдау үшін негіз ретінде пайдаланылды. Кейбір феминисттер аң-сезімді арттыруды жақтаған әйелдер бұл процеске әйелдерге өз өмірлерінің жағдайын талдауға және оқшауланған, жеке проблемалар сияқты көрінетін (аборт жасау, зорлаудан аман қалу, ерлер мен әйелдер арасындағы үй шаруасы туралы жанжалдар және т.б.) Бұл барлық әйелдер кездесетін ортақ жағдайларды көрсетеді. Сарачайлд 1969 жылы жазғандай, "Біз сезімдеріміз бізге бірдеңе айтып тұр деп ойлаймыз, одан біз сезімдеріміздің талдау жасауға тұрарлық нәрсені білдіретінін білеміз, сезімдеріміз саяси нәрсені айтады, бізге бір жаман нәрсе болады деп қорқатын нәрсе немесе үміт, тілек, біліміміз бар, бізге жақсы нәрсе болады. Топтарымызда сезімдерімізді ортаға салып, бөлісейік. Бізге өз сезімімізге еріп, қайда жетелейтінін көрейік. Сезімдеріміз ойларға, содан кейін іс-әрекетке жетелейді". Элен Уиллис 1984 жылы аң-сезімді арттырудың көбінесе "терапияның бір түрі ретінде түсінілмеген және кемсіткенін" айтты, бірақ ол өз уақыты мен контексінде "әйелдердің жағдайының түсінігінің негізгі әдісі" болды және "қозғалыстың ең табысты ұйымдастыру құралы" болды. Сонымен қатар, ол теорияның жетіспеуі мен жеке тәжірибеге баса назар аудару "алдын ала саяси және философиялық болжамдарды" жасыратынын көрді. Алайда, феминистік қозғалыстағы кейбір адамдар аң-сезімді арттыру топтарын "тривиальды" және саяси емес деп сынады.
On Thanksgiving 1968, Kathie Sarachild presented A Program for Feminist Consciousness Raising, at the First National Women's Liberation Conference near Chicago, Illinois, in which she explained the principles behind consciousness raising and outlined a program for the process that the New York groups had developed over the past year. Groups founded by former members of New York Radical Women—in particular Redstockings, founded out of the breakup of the NYRW in 1969, and New York Radical Feminists—promoted consciousness raising and distributed mimeographed sheets of suggesting topics for consciousness raising group meetings. New York Radical Feminists organized neighborhood based c. r. groups in Manhattan, Brooklyn, and Queens, involving as many as four hundred women in c. r. groups at its peak. Over the next few years, small group consciousness raising spread rapidly in cities and suburbs throughout the United States. By 1971, the Chicago Women's Liberation Union, which had already organized several consciousness raising groups in Chicago, described small consciousness raising groups as "the backbone of the Women's Liberation Movement". Susan Brownmiller, a member of the West Village would later write that small group consciousness raising "was the movement's most successful form of female bonding, and the source of most of its creative thinking. Some of the small groups stayed together for more than a decade". "In 1973, probably the height of CR, 100,000 women in the United States belonged to CR groups." Early mid century feminists argued that women were isolated from each other, and as a result many problems in women's lives were misunderstood as "personal," or as the results of conflicts between the personalities of individual men and women, rather than systematic forms of oppression. Raising consciousness meant helping oneself and helping others to become politically conscious. Consciousness raising groups aimed to get a better understanding of women's oppression by bringing women together to discuss and analyze their lives, without interference from the presence of men. While explaining the theory behind consciousness raising in a 1973 talk, Kathie Sarachild remarked that "From the beginning of consciousness raising there has been no one method of raising consciousness. What really counts in consciousness raising are not methods, but results. The only 'methods' of consciousness raising are essentially principles. They are the basic radical political principles of going to the original sources, both historic and personal, going to people—women themselves, and going to experience for theory and strategy". However, most consciousness raising groups did follow a similar pattern for meeting and discussion. Meetings would usually be held about once a week, with a small group of women, often in the living room of one of the members. Meetings were women only, and usually involved going around the room for each woman to talk about a predetermined subject—for example, "When you think about having a child, would you rather have a boy or a girl? "—speaking from her own experience, with no formal leader for the discussion and few rules for directing or limiting discussion. (Some c. r. groups did implement rules designed to give every woman a chance to speak, to prevent interruptions, etc.) Speaking from personal experience was used as a basis for further discussion and analysis based on the first hand knowledge that was shared. Some feminist advocates of consciousness raising argued that the process allowed women to analyze the conditions of their own lives, and to discover ways in which what had seemed like isolated, individual problems (such as needing an abortion, surviving rape, conflicts between husbands and wives over housework, etc.) actually reflected common conditions faced by all women. As Sarachild wrote in 1969, "We assume that our feelings are telling us something from which we can learn that our feelings mean something worth analyzing that our feelings are saying something political, something reflecting fear that something bad will happen to us or hope, desire, knowledge that something good will happen to us. In our groups, let's share our feelings and pool them. Let's let ourselves go and see where our feelings lead us. Our feelings will lead us to ideas and then to actions". Ellen Willis wrote in 1984 that consciousness raising has often been "misunderstood and disparaged as a form of therapy", but that it was, in fact, in its time and context, "the primary method of understanding women's condition" and constituted "the movement's most successful organizing tool." At the same time, she saw the lack of theory and emphasis on personal experience as concealing "prior political and philosophical assumptions". However, some in the feminist movement criticised consciousness raising groups as "trivial" and apolitical.
Өлең арқылы
Тарихи тұрғыдан алғанда, поэзия сананы көтеру топтары тарапынан сананы ояту тактикасы ретінде пайдаланылған. Активист және жазушы Одре Лорд, түрлі-түсті әйелдердің белсенділік және қарсылық топтары үшін поэзияны қарым-қатынас құралы ретінде жазған көптеген ғалымдардың бірі ретінде танымал болды. Бұл мәселе басқа феминист ғалымдар тарапынан да әйелдердің әдеби жазу тәжірибесіне жаңа көзқарас ретінде, сондай-ақ өнерді құру арқылы сындық сананы пайдалануды азат ету практикасы ретінде зерттелді. Өнерді азат ету практикасы ретінде радикалды квир көзқарасымен «Sinister Wisdom» және «Conditions» сияқты бірқатар басылымдар мен онлайн журналдарда қарастырылды, олар лезбияндық жазуға баса назар аударады.
Historically, poetry has been used as a consciousness raising tactic by consciousness raising groups. Activist and writer Audre Lorde was noted to have been one of many scholars who wrote of poetry as a means of communication for women of color activist and resistance groups. This focus has also been studied by other feminist scholars as a new approach to women's literary writing experience, and the usage of critical consciousness through the creation of art as a liberatory praxis. Art as a liberatory praxis has also been explored through a radical queer lens through a number of publications and journals such as Sinister Wisdom and Conditions, online publications with an emphasis on lesbian writing.
ЛГБТ құқықтары үшін
1960 жылдары сананы көтеру геялардың азаттық күресіне қатысушылардың арасында кең тарады, олар алғашқы "өзгенің алдына шығу топтарын" құрды. Бұл топтар қатысушыларға қабылдайтын, толерантты адамдар арасында өздерін ашып, өздерінің жеке өмірінен сыртқа шығу туралы әңгімелерін бөлісуге көмектесті. Өзін ашу идеясы сананы көтеру құралы ретінде Магнус Хиршфельд, Иван Блох және Карл Генрих Ульрихс сияқты неміс теоретиктерінің одан да ертерек пікірлерімен қадамдасты, олардың барлығы өзін ашуды жеке өзін босату жолы, басқа жасырын өмір кешіп жатқан адамдардың санасын көтеру және кеңінен қоғамның санасын ояту құралы деп қарастырды.
In the 1960s, consciousness raising caught on with gay liberation activists, who formed the first "coming out groups" which helped participants come out of the closet among welcoming, tolerant individuals and share personal stories about coming out. The idea of coming out as a tool of consciousness raising had been preceded by even earlier opinions from German theorists such as Magnus Hirschfeld, Iwan Bloch and Karl Heinrich Ulrichs, all of whom saw self disclosure as a means of self emancipation, the raising of consciousness among fellow un closeted individuals and a means of raising awareness in the wider society.
Атеизмде
"Құдайдың алдауы" еңбегінде дінге қарсы белсенді Ричард Докинз "ойындағы өзгерістерді тудыру" терминін тағы бірнеше мәселе үшін қолданады, оларды феминистік жағдайға тікелей аналог ретінде көрсетеді.
In The God Delusion, anti religion activist Richard Dawkins uses the term "consciousness raising" for several other things, explicitly describing these as analogous to the feminist case.