Кіріспе
SCUM манифесті – 1967 жылы жарияланған Валери Солананың радикалды феминистік манифесті. Онда ерлер әлемді бүлдіргендігі және оны түзету міндеті әйелдерге жүктелгендігі айтылады. Осы мақсатқа жету үшін SCUM ұйымын құру ұсынылады, ол қоғамды құлатуға және еркек жынысын жоюға бағытталған ұйым. SCUM манифесті сатира немесе пародия ретінде сипатталған, әсіресе оның Фрейдтің әйелдік туралы теориясымен сабақтастығы бар, бірақ мұның дұрыстығы тіпті Солананың өзі де күмәндандырған. Солана бұл атаудың аббревиатура емес екенін мәлімдеген, алайда осы толыққанды термин 1967 жылы жарияланған Village Voice газетіндегі жарнамасында қолданылған. SCUM манифесті 1968 жылы Солана Энди Уорхолға қастандық жасауға тырысқанға дейін көпке танылмаған еді. Бұл оқиға SCUM манифестіне және Солананың өзіне зор назар аударды. Феминист Ти Грейс Аткинсон Солананы қорғап, манифесті патриархатты дұрыс сынаған деп санайды, ал Бетти Фридан сияқты басқалар Солананың көзқарастарын тым радикалды және қарама-қайшылық тудыратын деп есептейді.
SCUM Manifesto is a radical feminist manifesto by Valerie Solanas, published in 1967. It argues that men have ruined the world, and that it is up to women to fix it. To achieve this goal, it suggests the formation of SCUM, an organization dedicated to overthrowing society and eliminating the male sex. The SCUM Manifesto has been described as a satire or parody, especially due to its parallels with Freud's theory of femininity, though this has been disputed, even by Solanas herself. Solanas objected, insisting that it was not an acronym, although the expanded term appeared in a Village Voice ad she had written in 1967. The SCUM Manifesto was little known until Solanas attempted to murder Andy Warhol in 1968. This event brought significant public attention to the SCUM Manifesto and Solanas herself. While feminist Ti Grace Atkinson defended Solanas and considered the Manifesto a valid criticism of patriarchy, others, such as Betty Friedan, considered Solanas' views to be too radical and polarizing.
Жариялану тарихы
Соланас SCUM манифестін 1965-1967 жылдары жазды. 1967 жылы ол алғашқы басылымын екі мың мимеографиялық көшірме жасап, Нью-Йорк қаласындағы Гринвич Виллидж көшелерінде сата отырып, өзі жариялады. Соланас әйелдерге бір доллар, ал ерлерге екі доллар алды. Келесі көктемде шамамен 400 данасы сатылды. Янсеннің сөзінше, 1968 жылғы «Олимпиа Пресс» басылымы мен Соланастың түпнұсқа мимеографиялық нұсқасы арасында елеулі айырмашылықтар бар. The Village Voice газетіне берген сұхбатында Соланас «Олимпиа Пресс» басылымына қатысты: «Ол қалаған түзетулердің ешқайсысы енгізілмеді, көптеген басқа да өзгерістер жасалды – барлығы нашарлаған, сондай-ақ көптеген «баспасөз қателері» болды: сөздер, тіпті сөйлемдердің үлкен бөліктері жойылды, олардың орнындағы мәтін түсініксіз болды» деді. 1977 жылы Соланас өзі жазған кіріспе қосылған, түпнұсқаға жақын «дұрыс» басылымын шығарды. 1998 жылғы француз басылымы, 2005 жылы 1001 Nuits басылымымен қайта басылды, француз жазушысы Мишель Уэльбек жазған алғы сөзді қамтиды. SCUM манифесті ағылшын тілінде кем дегенде 10 рет қайта басылып, хорват, чех, фин, француз, неміс, иврит, итальян, испан, швед, түрік, португал, голланд және дат тілдеріне аударылды. Ол сондай-ақ бірнеше феминистік антологияларда жарияланды, оның ішінде Робин Морган редакциялаған «Бауырластық күшті: Әйелдер азаттық қозғалысының жазбаларының антологиясы» (1970) кітабында келтірілген. Verso Books 2004 жылы феминист философ Авиталь Роннеллдің кіріспесімен жарық көрді. Джон Пуркис пен Джеймс Боуэн SCUM манифестін «анархистік баспаның ең ұзақ сақталған туындыларының бірі» деп сипаттады. 1997 жылы SCUM манифестіне авторлық құқық Джудит А. Соланас Мартинеске тиесілі болып тіркелді.
Қабылдау және сын
Түрлі сыншылар, ғалымдар мен журналистер Манифест пен Соланастың оған қатысты мәлімдемелерін талдады. Профессор Джеймс Мартин Хардинг оның "радикалды бағдарлама ұсынғанын" айтты. Профессор Дана Хеллер автордың "анархиалық әлеуметтік көзқарасы" бар екенін, ал Манифесттің "утопиялық теорияларға жақын" екенін және "механикаландыру мен жаппай (қайта) өндіру жүйелері жұмыс, жыныстық қатынас және ақша жүйесін ескірген әлем туралы утопиялық көзқарасы" бар екенін айтты. Village Voice сыншысы Б. Руби Ричтің айтуынша, "SCUM – келісімсіз жаһандық көзқарас" болған. Ол ерлерді көптеген кемшіліктері үшін, соның ішінде соғыс пен ауруларды емдемеу үшін сынға алды; ал жыныстық қатынас (сексуалдық тұрғысынан) "пайдаланушылық" ретінде сынға алынды. Джанет Лионның айтуынша, Манифест "азат болған әйелдерді "жуылған миы бар" әйелдерге қарсы қойды". Феминисттік сыншы Гермен Грир Соланастың екі жыныстың да адамгершілігінен бөлінгенін және ерлер әйелдер сияқты болғысы келетінін айтқан. Элис Эколс Манифест гендерді салыстырмалы емес, абсолютті деп анықтайды деді. Хеллер Манифест әйелдердің негізгі экономикалық және мәдени ресурстардан бөлінуін және ерлерге психологиялық бағыныштылықтан әйелдердің осы бөлінуді жалғастыратынын көрсетеді деп мәлімдеді. Роберт Марморштейн The Voice-тен SCUM-ның негізгі хабары "ерлер әлемді бұзды" және "олар енді қажет емес (тіпті биологиялық тұрғыдан да)" деді. Янсеннің айтуынша, Соланас еркектерді "биологиялық жағынан кемтар" деп санайды. Лаура Винкильдің айтуынша, Манифест гетеросексуалдық капитализмді құлатуды және өндіріс құралдарын әйелдер иеленуін қалайды. Рич пен Янсен болашақта технология мен ғылымды қуана қарсы алатынын айтты және ақшаны жою арқылы адамдарды өлтірудің қажеті болмайды деп болжады. Daily News журналистері Фрэнк Фасо мен Генри Ли Соланастың Уорхолды атып өлтіргенінен екі күн өткен соң, Соланастың "еркексіз бір жынысты әлем үшін күресіп жатқанын" айтты, соның ішінде ерлерге қатысты "геноцидтік саяси тәжірибе"; "әлемді басып алуды жариялаған авангардтық феминист революционерлерінің топтығы"; "революциялық әйелдер авангарды"; және "Соланас әйелдердің ерлерге ашық соғыс жариялайтынын елестетеді", бұл жарияланым "еркектік саясатты пародиялайды" және "SCUM әйелдері қоғамның барлық аспектілерін [оның ішінде] өлтіру арқылы басып алады". Профессор Джиннет Кастро Манифестті "террористік истерияны қолдап, зорлық-зомбылыққа қарсы феминисттік харта" деп тапты. Янсеннің айтуынша, Соланас адамдарды аңдар ретінде аңғарып, олжа ретінде өлтіретін жануарлар ретінде көрсетті, ал өлтірушілер қаруды "еркектерге қарсы бұрылған фалликалық символдар" ретінде қолданды. Рич, Кастро, сыншы Клэр Дедерер, Фридан, профессор Дебра Дайан Дэвис, Дебора Сигел, Винкил, Марморштейн және Грир Соланастың жоспары негізінен ерлерді жою, соның ішінде ерлердің бір-бірін өлтіру болды деді. Рич бұл Свифтиан сатирасы болуы мүмкін деп ойлады және Манифестке ерлерді қайта даярлау баламасы кірді. Кастро ер адамдарды жоюды маңызды деп санамады, ал Марморштейн ер адамдарға қылмыстық саботаж жасауды қамтыды. Янсеннің айтуынша, ол тек әйелдерді көбейтуге шақырады. Лионның айтуынша, Манифест құрметсіз және тапқыр, Сигельдің айтуынша, Манифест "жаңартқан әйелдердің ашуын білдіреді" және Янсен Манифестті "таң қалдыратын" және демді алатын деп айтады. Рич Солананы "бір әйелдің жерді өртеп жіберген отряды" деп сипаттады және "жалпы Америкадағы зорлық-зомбылықсыз наразылықтарға жалпы наразылықты білдірді". Эколс Соланастың "ашық мизандриясы" бар екенін, ал Энди Уорхолмен байланысты адамдар (оның атылған) және әртүрлі БАҚ оны "еркектерді жек көруші" деп қарастырды.
Пародия және сатира ретінде
Лора Винкиль, Колорадо университетінің ағылшыл тілі пәнінің доценті, "SCUM манифесті ол бас тартқан патриархалды әлеуметтік тәртіптің орындалуын пародизациялайды" деп санайды. Винкиль сондай-ақ манифестті "заңсыз орындау, патриархаттың 'қатаң' сөздік актілерін мазақтау" ретінде сипаттайды. Винкильдің сөзіне қарағанда, SCUM әйелдері кейбір ер адамдардың әлемді басқару және өз билігін заңдастыру жолын мазақтайды. Социолог Жинетт Кастро да былай дейді: "Мәтінді жақын зерттесек, оның патриархалдық шындыққа жасаған талдауы – пародия екенін көреміз. Мазмұнының өзі, сөзсіз, фрейдистік әйелдік теориясының пародиясы, онда 'әйел' сөзі 'еркек' сөзімен ауыстырылған. Мұнда фрейдистік психоанализ теориясының барлық клишелері бар: биологиялық апат, толық емес жыныс, 'пениске қызғаныш', 'көкпе қызғаныш' және т.б. Біз абсурдты әдеби тәсіл ретінде қолданып, абсурдты ашуға тырысамыз, яғни патриархатқа 'ғылыми' заңдылық беру үшін қолданылған абсурдты теорияны. Ал еркектерді жай ғана жою керек деген ұсынысқа не деуге болады? Бұл – мизогиния мен еркектіктің салмағын жоюдың бірден-бір жолы. Бұл феминистік памфлеттің логикалық қорытындысы, дәл сол сияқты Джонатан Свифт ирланд балаларын (пайдасыз ауыздар ретінде) шошқаларға жем ету керек деген ұсыныс, Ирландиядағы ашаршылыққа қарсы оның ащы сатирикалық памфлетінің логикалық қорытындысы болды. Ешқайсысы да қабылдануға тиіс емес, екеуі де саяси фантастика, тіпті ғылыми фантастика саласына жатады, қоғамдық сананы ояту үшін жасалған күш-жігермен жазылған. Жазушы Чавиза Вудс осыған ұқсас пікір білдіреді: "SCUM манифесті – әдеби наразылық өнерінің шедеврi, көбінесе қате түсініледі. Оның көп бөлігі Фрейдтің бірнеше еңбектерін қайта жазу. Бұл – пародия". Джеймс Пеннер манифесті сатирикалық мәтін ретінде қарастырады. Ол: "Басқа феминистік сатиралар сияқты, 'SCUM манифесті' американдық танымал мәдениетке енген еркектік мифтерін шабуылдап, әйелдерді саясаттастыруға тырысады", – дейді. Ол былай қосады: "Сатиралық туынды ретінде 'SCUM манифесті' риторикалық тұрғыдан тиімді, өйткені ол оқырманның еркектік және әйелдік туралы қалыптасқан түсініктерін бұзады". Ағылшыл тілінің профессоры Карл Синглтон манифестің "көңіл көтеруші" сипатын және Соланастың психикалық тұрақсыздығының күшеюін атап өтеді, бұл көптеген адамдарды мәтінді жеңілдетуге итермеледі. Синглтон: "Басқалар бұл құжатты Джонатан Свифттің 'Жақсы ұсыныс' еңбегінің стиліндегі саяси сатира ретінде қарады", – дейді. Янсен де оны "Жақсы ұсыныс"пен салыстырып, "сатирикалық дарынға" ие екенін айтады. Трансұлттық зерттеулер жобасының бюллетені Джонатан Свифтпен салыстыруды қайталайды: "SCUM-ды Джонатан Свифт сияқты саяси көркем әдебиет немесе пародия ретінде қарастыру – кең таралған стратегия". 1996 жылдың қыркүйегінде "Spin" журналына жазған Чарльз Аарон SCUM манифестін "қайратты, феминистік сатира" деп атайды. Фильм режиссері Мэри Харрон манифесті "керемет сатира" деп атап, оның тонын "өте күлкілі" деп сипаттайды. The Village Voice басылымының Ричі бұл туынды "сатира" болуы мүмкін екенін айтады. Соланастың жеке танысы Пол Красснер манифесті "керексіз сатираның кездейсоқ белгілері бар патологиялық уағыз құжаты" деп сипаттайды. Соланастың алғашқы баспашысы Морис Жиродиас оны "әзіл" деп санады және Дж. Хоберманның айтуынша, манифесті "адам жынысының бұзылған мінез-құлқы, генетикалық кемшілігі және түпкілікті жоғалуы туралы Свифтиандық сатира" деп сипаттады. 1968 жылы "Дейли Ньюс" газетінде жарияланған мақалада: "Валериді жақсы білетіндер оның әзілдемейтінін, бірақ жан дүниесінде еркектерді ұнататынын айтады", – делінген. 1968 жылы Марморштейнмен сөйлескенде ол SCUM мәселесінде өзін өте қатысты деп сипаттады. Алайда Александра Демонте Соланастың "кейіннен манифесті тек қана сатира" деп мәлімдегенін айтады.
SCUM ұйымы
Соланас "SCUM тақырыбындағы қоғамдық форум" ұйымдастырды, онда шамамен 40 адам, көбінесе ол "жағымпаздықпен қараушылар" және "мазохистер" деп сипаттаған ер адамдар келді. SCUM-да одан басқа мүшелер болған жоқ. 1977 жылы The Village Voice газетіне берген сұхбатында Соланас SCUM "тек әдеби тәсіл" екенін мәлімдеді. "SCUM деп аталатын ешқандай ұйым жоқ, бұрын болған да жоқ, алда да болмайды". Соланас "оның бір ой-шағылыс күйресіп, сол күйде ойлайтын әйелдер SCUM-да, ал сол сияқты ойлайтын ерлер SCUM-ның ерлерге көмектесетін бөлімінде" деп ойлағанын айтты.
SCUM қысқарту ретінде
1967 жылғы баспа басылымының мұқабасында атауынан кейін "Ер адамдарды кесіп тастау қоғамы" деген сөз тіркесі келтірілген. "SCUM" сөзі бастапқыда "Ер адамдарды кесіп тастау қоғамы" дегенді білдіргенімен, бұл тіркес мәтінде ешқайда кездеспейді. Хеллер "Соланас SCUM-ды "Ер адамдарды кесіп тастау қоғамы" деген сөздің аббревиатурасы ретінде қарастырғанына сенімді дәлел жоқ" деп мәлімдеді. Сюзан Уэр және тағы басқалар Соланастың баспашысы Жиродиас SCUM-ның "Ер адамдарды кесіп тастау қоғамы" деген сөздің аббревиатурасы екенін мәлімдегенін, бірақ Соланас мұны ешқашан ниеттенбегенін айтады. Гари Декстер Соланас оны SCUM манифесті деп атағанын мәлімдейді. Декстер былай қосты: "Жиродиас оның кодталған атауын жазу арқылы патриархалдық араласудың тағы бір әрекетін жасады, оның иеленуге тырысуын". "SCUM" сөзі мәтінде еркектерге емес, белгілі бір әйелдерге қатысты қолданылады. Ол "Үстем, қауіпті, өзіне сенімді, жаман, зорлыққа бейім, өзімшіл, тәуелсіз, мақтаншақ, қызықты іздейтін, еркін жүретін, өршіл әйелдерге" қатысты, олар өздерін ғаламды басқаруға лайық деп санайды, осы "қоғамның" шектеріне дейін еркін жүрген және оның ұсынатын нәрседен әлдеқайда асып түсетін нәрсеге дайын. Авитель Роналлдың айтуынша, "SCUM" сөзінің аббревиатура ретінде қолданылуы "кейінен қосылған" және Соланас кейіннен оны қабылдамады. efn|"Бірнеше сәтте ["Соланас"] өзінің атауының аббревиатурасынан бас тартып, оның "Ер адамдарды кесіп тастау қоғамы" дегенді білдіретінін жоққа шығарды. Бұл тек "әдеби тәсіл" және кейінен қосылған нәрсе". Манифестті феминистік классика деп санауға бола ма деген мәселені Хеллер оның ұлылық иерархиясын қабылдамағаны үшін күмәндеумен қарайды, бірақ ол оның "әлі де ықпалды феминистік мәтін" екенін айтады. Уорхолды атқаннан кейін Соланас тілшіге: "Менің манифестімді оқыңыз, сонда мен кім екенімді білесіз" деді. Дегенмен, Хеллер Соланас "манифест пен атыс арасында ешқандай байланыс болмағанын" мәлімдеді. Хардинг SCUM манифестін "перформативтік әрекеттердің кеңейтілуі, тіпті Уорхолды ату сияқты зорлық актісі" деп қарастырады. Винкил революционер Роксанн Данбар АҚШ-қа "әйелдер революциясы басталды деп сеніп" көшіп келгенін, Манифест негізінде 16-шы жасушаны құрғанын айтады. Винкилдің айтуынша, Соланас әйелдер қозғалысының Манифестті "иеленуіне" "ашуланғанымен", "Уорхолды ату феминистік қозғалыстың патриархатқа қарсы әділ ашуын білдірді". Грир Соланастың "өзінің хабарының бұрмаланбауы үшін" психикалық аурумен күресіп, Уорхолмен байланысы тым күшті болғанын айтады. Винкилдің пікірінше, Манифест "әйелдер мәдениеті мен лесбияндық сепаратизмінің таралуына ықпал етті" және "порнографияға қарсы қозғалыстың басталуымен де байланысты".
Фильм
Scum Manifesto 1976 жылы Кароль Руссопулос пен Дельфин Сейриг түсірген қысқаметражды фильмге бейімделді. Фильмде Сейриг Соланастың манифестінің француз тіліне аударылған бірнеше бөлімдерін оқиды. Уорхол кейіннен осы оқиғаны "Бұзғыншылықтағы әйелдер" атты келесі фильмінде пароди жасап көрсетті, онда Соланастың S. C. U. M. тобына ұқсас топты "P. I. G." (саяси белсенді қыздар) деп атады. Соланастың шығармашылық еңбегі мен Уорхолмен арақатынасы 1996 жылғы "Мен Энди Уорхолды аттым" фильмінде бейнеленген, оның маңызды бөлігі SCUM манифестімен және Соланастың Уорхолмен авторлық құқықтар туралы пікір таластарымен байланысты.
Теледидар
"Қайран өлгендер! ", The Venture Bros. анимациялық комедиялық телесериалдың эпизоды, Вал есімді кейіпкерді қамтиды, ол эпизод бойы SCUM манифестінен тікелей цитата келтіреді. SCUM манифесті FX телехикаясы American Horror Story: Cult сериалдарында сюжеттік құрал ретінде ұсынылды, ол алғаш рет 2017 жылдың 17 қазанында көрсетілген "Валери Соланас сіздің күнәларыңыз үшін өлді: Scumbag" эпизодында көрінді. Актриса Лена Дунхам сомдаған Валери Соланастың ойдан шығарылған бейнесі эпизод бойы манифесті оқыды.
Музыка
Соланас туралы мәліметтер Manic Street Preachers тобының тұңғыш альбомы Generation Terrorists-тың қаптамасында келтірілген. Соланас тікелей Маник Стрит Преичерс тобының үшінші альбомы The Holy Bible-дан "Of Walking Abortion" әніне шабыттандырды, ал әннің атауы Соланастың еңбегінен алынған. Ливерпульдік панк-топ Big in Japan манифестке тікелей сүйене отырып "Society for Cutting Up Men" ("Адамдарды кесу қоғамы") әнін жазды. Италиялық прогрессивті рок-тобы Area International POPular Group Соланастың манифестіне арнап "SCUM" ("Қыздардың қастық қоғамы") деген ән шығарды, ол олардың бесінші альбомы Maledetti (Maudits) ("Кіналанғандар") құрамына енді. Британдық S.C.U.M. тобы манифестің атымен аталады. Matmos тобының 2006 жылғы "The Rose Has Teeth in the Mouth of a Beast" ("Құбыжықтың аузындағы гүлдің тісі") альбомында "Tract for Valerie Solanas" ("Валерия Соланасқа арналған трактат") атты трек бар, онда SCUM манифестінен үзінділер кездеседі. Британдық альтернативті Young Knives тобы 2017 жылдың желтоқсан айында "Society for Cutting Up Men" ("Адамдарды кесу қоғамы") әнін жариялады.
Театр
Элис Бирчтің 2014 жылғы феминистік пьесасы «Революция. Ол айтты. Тағы да революция.» SCUM манифестінен шабыттанды.