Кіріспе

Италиялық натуралист

Джузеппе Оливи (18 наурыз 1769 – 24 тамыз 1795) – итальяндық аббат және табиғатты зерттеуші. Ол Чиоджия қаласында дүниеге келген және «Адриатикалық зоология» (1792) атты еңбектің авторы. Ол Падуа қаласында 26 жасында қайтыс болды.

Өмірбаян

Оливи 1769 жылы Чиоджияда дүниеге келген. Ол Франческо мен Джузеппе Фабристің оқуымен Чогьяда білім алған. Тек шағын діни дәреже алғанмен, ол шіркеу киімдерін киіп, абат атағын қабылдады. Оның қызығушылықтары химиядан бастап, Антуан Лавуазьенің теорияларын қолдаған, минералогия мен ауыл шаруашылығынан, әсіресе балдырларға дейін ботаникаға дейін кең ауқымды болды. Ол XVIII ғасырдың соңындағы итальяндық табиғат зерттеушілерінің арасында тәуелсіз ой-пікірімен, сол кездегі басым теорияларды сұрақтап, зерттеген жануарлардың экологиялық аспектілерін және олардың қоршаған ортаға тигізетін әсерін қарастыру арқылы ерекшеленді. Ол Антони ван Левенгук ашқан инфузорияларға, судың құрамында бұрын белгісіз болған микроскопиялық тірі организмдерге қызығушылық танытты. Ол Адриатика теңізін зерттеді, су астындағы байқаулар жасаған алғашқы табиғат зерттеушілердің бірі болды; ол теңіз түбінің құрылымындағы және оған байланысты фаунадағы үлкен айырмашылықтарды анықтады, бұл палеонтолог Джованни Баттиста Броккиге Апенниннің қабаттары мен қазбаларын зерттеуде шабыт берді. Грегор Мендель – Оливидің еңбегінен шабыт алған тағы бір табиғат зерттеуші, ол оны 1866 жылы жарық көрген «Өсімдік гибридтері туралы тәжірибелер» еңбегінің кіріспесінде еске алды. Оливи 1792 жылы өзінің ең танымал еңбегі – «Адриатикалық зоология» атты кітабын жариялады. Онда Vorticella, Volvox және Hydra сияқты омыртқасыз жануарлар мен Suberites domuncula губкасының сипаттамалары қамтылған. Белгілі биолог Лазаро Спаланзани Оливиді жоғары бағалап, оған жарқын болашақ болжады, бірақ бұл орындалмады, өйткені Оливи 1795 жылы 26 жасында қайтыс болды. Ол Падуадағы Санта-Кристина шіркеуіне жерленген; Падуадағы Киелі Антоний базиликасының монастырында оның еске алу бюсті орналасқан.