Кіріспе
1994 жылы Питер Хаймс түсірген фильм.
Timecop – 1994 жылғы американдық ғылыми-фантастикалық әрекет фильмі, режиссері Питер Хаймс, сценарийін Майк Ричардсон мен Марк Верхайден жазған. Ричардсон атқарушы продюсер ретінде де жұмыс істеді. Фильм Ричардсонның Timecop атты туындысы, Верхайденнің жазуымен және Рон Рэндаллдың суреттерімен Dark Horse Comics комикс антологиясында жарияланған сюжетке негізделген. Бұл Timecop франшизасының бірінші бөлімі. Фильмде Жан-Клод Ван Дамм 1994 жылы полиция қызметкері, ал кейіннен 2004 жылы уақыт саяхаты мүмкін болғанда АҚШ федералды агенті Макс Уокер рөлінде ойнайды. Сондай-ақ, Рон Сильвер жемқор саясаткер, ал Миа Сара агенттің әйелі Мелисса Уокер рөлінде ойнайды. Оқиға Уокердің уақыт саяхатымен байланысты қылмысқа қарсы күресіп, саясаткердің жоспарларын зерттейтін өмірін баяндайды. Timecop Ван Даммның басты рөлдегі ең табысты фильмі болып табылады (оның әлемдік деңгейде 100 миллион доллардан асып түскен табыс тіркелген екінші фильмі). Фильмге қарама-қайшы пікірлер айтылса да, сыншылар оны Ван Даммның ең жақсы фильмдерінің бірі деп есептейді.
Сюжет
1863 жылы Гейнсвилл қаласында футуристикалық қару-жарақпен уақыт саяхатшысы бес Конфедерация сарбазын өлтіріп, олардың алтын ұнтақтарын ұрлайды. 1994 жылы Әділет министрлігі құпия уақыт өткізу комиссиясын құруды қаржыландырады. Бұл комиссия доктор Ханс Клейндасттың уақытпен саяхаттау технологиясын ойлап тапқаннан кейін өткеннің өзгеру қаупімен күресу үшін құрылды. Пайдаланушылар болашаққа бара алмайды, өйткені ол әлі болған жоқ, бірақ олар өткенге барып, оны өзгерте алады, қазіргі уақытта өзгертетін толқындар жасайды. Сенатор Аарон МакКомб ТЭК-ті бақылауға ерікті түрде келеді және полиция офицері Юджин Матузак ТЭК-тің бастапқы комиссары болып тағайындалады. Метрополитен полиция департаментінің офицері Макс Уокерге TEC-те жұмыс ұсынылады, бірақ ол қабылдамас бұрын, оған және оның әйелі Мелиссаға белгісіз адамдар шабуыл жасайды; Уокер өлімге қалдырылады, ал Мелисса үйлері жарылып, қаза табады. 2004 жылы ТЭК-тің ардагер агенті Уокер 1929 жылға барып, өзінің бұрынғы серіктесі Лайл Этвудты ұстап алады, ол болашақ білімін қор нарығының құлдырауынан пайда табу үшін пайдаланады. Атвуд МакКомб үшін жұмыс істегенін мойындайды, ол өзінің лауазымын пайдаланып, уақыт арқылы өзінің төңкеріске ұшыраған президент сайлауына қаражат алу үшін бағыныстыларын жібереді. МакКомб өзін және отбасын тарихтан өшіреді деп қорқып, Атвуд куәлік беруден бас тартады және қылмыстары үшін ТЭК-тен өлім жазасына кесіледі. МакКомбтың ТЭК-ке сапары кезінде Уокер МакКомбқа күдікті екенін айтады. Меккомбтың қолбасшыларының үйінде болған тұзақтан аман қалғаннан кейін, Уокерге жаңа серіктес - Сара Филдлинг тағайындалады. Уокер мен Филдлинг 1994 жылы уақыт бұзылысын зерттеу үшін саяхаттайды және жас МакКомбты оның серіктесі Джек Паркер компьютерлік чиптерді өндіруші компаниядан сатып алғандығын анықтайды. 2004 жылғы МакКомб 1994 жылғы өзін келісімді қабылдамауға кедергі келтіріп, оған чиптің жуырда миллиардтаған доллар тұратынын және олар бірдей затты бірдей орынға орналастыра алмайтындай етіп, қол тигізбеу керектігін ескертеді. МакКомб Паркерді өлтіреді, Филдлинг сатқындық жасайды және Уокерді тұтқындап, оның МакКомбтың қызметкері екенін мойындайды. Кейінгі атыста МакКомб Филдингті өлтіріп, 2004 жылға қашып кетеді. Уокер өте өзгерген болашаққа оралады, онда МакКомб бай президенттік үміткер болып табылады және оның жоспарларына одан әрі араласуды болдырмау үшін ТЭК-ті жапты. Уокер Маккомбтың өзгерісін білмейтін Матузакты Уокер екеуінің жақын дос болғанына сендіреді. Олар Маккомбтың Клейндасттың бастапқы уақыт саяхат прототипімен жұмыс істеп жатқанын және Матузактың Маккомбтың күзетшілері оны атып өлтіргенге дейін Уокерді уақытында қалпына келтіруге көмектесетінін айтады. МакКомб Уолкерді оның араласуын жою үшін ТЭК-ке қосылғанға дейін бір сәтте жою керек деген қорытындыға келеді. 1994 жылы Уокер Филддингті ауруханада емделіп жатқан кезде табады. Ол МакКомбқа қарсы куәлік беруге келіседі, бірақ Уокер оны емдеудің дәлелдерін өшіріп жатқанда, ол өлтіріледі; Уокер Мелиссаның жүкті болғандықтан емдеуге келгенін біледі. Бұл оның өлтірілген күні екенін түсінген Уокер Мелиссаны тауып, болашақтан келгенін айтады және оны 1994 жылғы өзінің сол түні жұмыста болмайтынына көз жеткізуге сендіреді. Сол түні МакКомбтың қолбасшылары болып табылатын шабуылшылар жас Уокерге шабуыл жасайды, бірақ ол Мелиссамен бірге үлкен Уокердің көмегімен оларға қарсы тұра алады. 2004 жылғы МакКомб келіп, Мелиссаны тұтқынға алады, ал Уокер С4 жарылғыш затымен бетпе-бет келеді. МакКомб жарылыста өлетінін мойындайды, бірақ Уокердің өлімі МакКомбтың жас тұлғасы кедергісіз президент болатынын білдіреді. Алайда, Уокер 1994 жылғы МакКомбты үйге шақырып, оны ескі МакКомбқа итеріп, оларды жыртылып, айқайлаған ет массасына біріктіріп, кейін жоғалып кететінін айтады. Уокер Мелиссаны бомбамен қиратылған үйден алып шығып, оны өзінің ессіз жас тұлғасының қасына қояды. 2004 жылы Уокер Матузак пен Филдингтің тірі екенін және белсенді ТЭК-те екенін, ал сенатор Маккомб 1994 жылы жоғалып, өзінің болашақ әрекеттерін жойғанын біледі. Уокер әлі де тұтас үйіне әкелінеді, онда Мелисса мен оның жас ұлы оны күтіп отыр.
Өндіріс
Майк Ричардсон 1992 жылы Dark Horse Comics антологиялық сериясының бастауында жарияланған "Time Cop: A Man Out of Time" атты үш бөлімдік оқиға жазды. Ричардсон оқиғаны дамытты, ал комикс авторы – Марк Верхайден, суретшісі – Рон Рэндалл болды. Комиксте Уақытты сақтау комиссиясының агенты Макс Уокер туралы айтылады, оның әйелі қаза тапқан деп есептеледі (бірақ оның қалай болғаны белгісіз). Макс 1930 жылдары Оңтүстік Африкадағы алмаз кенішін тонаған заңсыз уақыт саяхатшысын қуалайды. Тонаушыны ұстап, қазіргі заманға келген соң Уокер уақыт желісінің бұзылғанын байқайды, себебі қылмыскердің робот күзетшісі өткенде қалып, әлі де жұмыс істеп тұрған. Уокер 1930 жылдарға қайта оралып, жергілікті тұрғынның көмегімен роботты жеңіп, оған алмаз сыйлайды. Үйіне оралғанда уақыт желісі көбінесе қалпына келтіріледі, бірақ оқырмандар бұл жергілікті тұрғынның апартеидті жоюға көмектескен саяси лидер болғанын көреді. Кейін Ричардсон мен Верхайден фильмге бейімделу үшін сценарий жазуға бірікті.
Музыка
Timecop фильмінің музыкасын Марк Ишем жазды, ал дирижерлік пулы Кен Куглерге тиесілі болды.
Үй медиасы
Timecop алғаш рет 1995 жылғы 21 ақпанда VHS форматында, 1995 жылғы 28 ақпанда LaserDisc форматында, ал кейін 1998 жылғы 20 қаңтарда DVD форматында жарық көрді. DVD-нің қосымшаларына өндіріс ноталары, театрлық трейлер және актерлік құрам мен түсірілім тобы туралы ақпарат кіреді. 2010 жылға қарай фильмге құқықтар Largo компаниясының мұрагері InterMedia-ға қайта берілді, ал тарату Warner Home Video компаниясына ауысты. Фильмнің Blu-ray нұсқасы Warner Home Video компаниясынан 2010 жылғы 14 қыркүйекте осы фильм мен Bloodsport фильмінен тұратын қосымша жинақта шығарылды, онда 2.35:1 кең экранды форматтағы 98 минуттық толық, қысқартылмаған нұсқасы бар, бірақ қосымша мүмкіндіктер жоқ.
Кассалық жинақ
Timecop 1994 жылы 16 қыркүйекте АҚШ-та көрсетілімге шықты, онда ол 2,228 кинотеатрда 12,064,625 доллар жинап, әр кинотеатрға шаққанда орташа есеппен 5,415 доллар табыс әкелді. Екінші аптасында ол қайтадан көшбасшы болды, кірісі 8,176,615 долларды құрады. Фильм АҚШ-та 45 миллион долларлық жиынтық табыс тапты. Басқа елдерде ол шамамен 57 миллион доллар жинады, нәтижеде әлем бойынша жалпы кірісі 101 миллион долларға жетті. Metacritic сайтында 17 сыншының пікіріне сүйене отырып, фильмге 48% балл берілді, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" екенін көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмді A+ - F шкаласы бойынша "B+" бағасына бағалады. Тәжірибелі сыншылар Timecop-тың сюжетіндегі әр түрлі логикалық қателер мен үйлесімсіздіктерге назар аударып, фильмге қарама-қайшы пікір білдірді. Роджер Эберт Timecop-ты "арзан Терминатор" деп атады. "Вашингтон Пост" газетінің журналисі Ричард Харрингтон: "Бір рет Ван Даммның акценті сюжеттен де түсінікті болды", деді. "The New York Times" газетінің авторы Дэвид Ричардс Ван Даммның актерлік шеберлігін және оның бұрынғы фильмдерін сынға бірақ, Timecop-ты "оның бүгінгі күнге дейінгі ең сәнді туындысы" деп бағалады. 2010 жылдың қараша айында фильм Entertainment Weekly журналының "Бағаланбаған фильмдер" тізіміне енді, бұл көбінесе Ван Даммның актерлік талантына байланысты болды.
Новелизация
1994 жылдың қыркүйегінде автор С.Д. Перри жазған фильмнің романы "Пингвин" баспасында жарық көрді.
Келесі және франшиза
Фильмнен кейін 1997 жылы ABC телеарнасында сол аттас, тоғыз бөлімді телесериал көрсетілді. Басты рөлдерде Т. В. Кинг Джек Логан рөлінде және Кристи Конавей Клэр Хеммингс рөлінде ойнады. 2003 жылы DVD форматында тікелей шыққан жалғасы – Timecop 2: The Berlin Decision фильмінде Джейсон Скотт Ли және Томас Ян Гриффит түсті, режиссері Стив Бойум болды. 2010 жылы Universal Pictures Марк пен Брайан Ганн жазған фильмді қайта түсіруді жоспарлаған, бірақ ол жоба іске аспады. Алғашқыда комикске негізделген фильм, сол аттас екі бөлімді комикс сериясына бейімделді. Фильм негізінде Cryo Interactive компаниясы ойын жасап, 1995 жылы SNES платформасында шығарды. Сонымен қатар, 1997-1999 жылдары жарық көрген автор Дэн Паркинсонның романдарының байланысты шараларында телесериалдағы Джек Логан кейіпкері пайда болды.