Шығыс Самар провинциясының Сан-Хулиан муниципалитетінің тарихы

Кіріспе

Шығыс Самар, Филиппин Сан-Джулиан, ресми түрде Сан-Джулиан муниципалитеті – Филиппиннің Шығыс Самар провинциясындағы 5-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 14 800 адамды құрайды.

Тарих

Сан-Жулиан қаласы/аймағының тарихы испан билігіне дейінгі Либас елді мекеніне тікелей байланысты. 17 ғасырдың басында иезуиттер Самар аралының шығыс жағалауындағы тұрғындарды дінге баулуды бастаған кезде, Либас кішкентай қоныс болған, бірақ оны ауыл деп атауға болмады. Үйлер бір-бірінен қашық орналасқан, көшелер жоқ еді. Бұл Либас өзенінің сағасына жақын орналасқан үйлердің шағын тобы ғана еді. Сол жерде тұратын адамдарды Сұлаттан келген иезуиттер уақытша ғибадатханада жинап, дінге келтіріп, доктринаны үйретсе, олар егіншілік және балық аулаумен айналысқан. Либас 1781 жылы ауыл ретінде құрылды, бұл Францискан дін қызметкері Фр. Мельхор Клевердің еңбегінің нәтижесі болды. Оның күш-жігерінің арқасында шіркеу салынды және үйлер оның төңірегіне жиналды. Ол қалалық әкімшілік ғимаратын, зиратты және дін қызметкерлерінің үйін (конвенто) салуға жетекшілік етті. 1863 жылдың 4 шілдесінде Либас Сұлаттан саяси және діни жағынан бөлінді, ал онда дін қызметкерін асырауға жеткілікті халық және кіріс болғандықтан, 1871 жылдың 25 тамызында епархиялық приходқа айналды. Жаңа приходқа Нонконың висталары (баррио) кірді, оның қасиетті покровительі – әулие Паскуаль Байлон, Симанган, Иоанн Крестительге арналған және Пагбангнан, Ассизидің әулие Францискісінің қорғауында болды. Бірінші дін қызметкері епархиялық дін қызметкері ә. Педро Баул болды, ол 1865-1866 жылдары Гуйуанда қызмет еткен. Дәстүр бойынша ол 1871-1874 жылдары Либастың пасторы болған. Приходтың орталығы Либас болды, онда біздің Қайғылы Анамызға арналған ағаштан салынған шіркеу бар еді. 1865 жылы бүкіл приходта және қалада 2940 адам, барлығы 835 салық төлеуші тұрды. Сондай-ақ, приходтың орталығында бастауыш мектеп (escuela de premer esdenanza) орналасқан. Оның үлкен шіркеу қоңырауы 1885 жылы сатып алынған. 19 ғасырдың соңында Самар аралында сауда-саттық жақсарған кезде, дін қызметкері мен халық қаланың орналасқан жері оны экономикалық тұрғыдан нашар жағдайға түсіргенін түсінді. 1886 жылы Дон Гранизо Калим губернатор болып тұрғанда, қалада барлығы 3645 адам тұрғанда және халық қалааралық саудаға қатысқанда, Фр. Джулиан Диас, приходтың дін қызметкері, экономикалық себептермен poblacion-ды Нонко вистасына көшіруді ұсынды. Көптеген бастылардың (қаланың жетекші адамдарының) қолдауымен, халықты көшіру туралы ұсыныс көп ойланғаннан кейін 1886 жылдың 7 сәуірінде жергілікті деңгейде бекітілді. Маниладағы генерал-губернатордың мақұлдауымен және Губернатор Политико Милитари Дон Пелайо Эхакон и Лопестің көмегімен, көшіру 1887 жылдың 14 тамызында күшіне енді. Нонко, жаңа poblacion Сан-Жулиан деп аталды, Либастың соңғы және Нонконың алғашқы дін қызметкері, Фр. Джулиан Диасқа құрмет көрсетіліп, оның есімімен аталды. Оның алғашқы губернаторы Дон Франсиско Вилларасо болды. Нонкода бірде-бір көше болмағандықтан, приходтың алғашқы жобаларының бірі көшелерді ашу және poblacion-ның қажетті талаптарын орындау болды. Диас тас шіркеудің (1890 ж.), шіркеу алаңының, қалалық әкімшілік ғимаратының (каса трибуналы), монастырьдың, зираттың (1888 ж.) және бастауыш мектептің (escuela de primer ensenanza) құрылысына жетекшілік етті. Осы арада Либас визита мәртебесіне қайта оралды, онда қоныстануды таңдаған Либас тұрғындары өмір сүрді. Испания билігі аяқталғанға дейін Сан-Жулиан пуэблосына тағы бір визита қосылды, атап айтқанда, Нена, ол ауыл шаруашылығы өнімдерімен танымал болды. Бастапқыда ол Булаун деп аталды, оның әскери қызметкері Дон Рикардо Нувилас оны қызы Неннаның есімімен атады. (Симанган Сұлаттың бір бөлігіне айналды). Сонымен қатар, тағы бір баррио (мүмкін Лунанг) құрылып, Сан-Антонио деп аталды, Сан-Жулианның жақсы көретін пасторының есімімен, бірақ оның өмір сүруі қысқа болды, өйткені бұл аймақ аз халықты болғандықтан ғана емес, сонымен қатар көптеген тұрғындар poblacion-ға көшіп кетті. 1909 жылы Сан-Исидро Пагбангнаннан бөлініп, тәуелсіз визитаға айналды. Бұл қала адам құқықтарын қорғау тұрғысынан Шығыс Висая аймағында ең прогрессивті болып табылады. Бұл аймақтағы жыныстық бағдарлану мен гендерлік идентитіге негізделген кемсітушілікке тыйым салатын жарлыққа ие болған бірінші және жалғыз муниципалитет. 2019 жылдың сәуірінде Сан-Жулиан 6,5 балдық жер сілкінісінің эпицентріне жақын болды. Қала 48 адам жарақат алып, 450 үйге зақым келтірді.

The Parish/Township of San Julian owes its origin to the Pre Spanish settlement of Libas. When the Jesuits started evangelizing the inhabitants on the eastern littoral of Samar Island in the early 17th century. Libas was already a small settlement, although the term village could not be applied to it. The houses were far removed from each other and the place was without street. It was simply a group of houses dotted near the mouth of Libas river. The inhabitants, whom from time to time the Jesuits from Sulat gathered at a makeshift chapel for worship and the doctrina were engaged in farming and fishing. The establishment of Libas in 1781 as a village was largely the work of a Franciscan parish priest of Sulat, Fr. Melchor Claver. Through his effort, a church was constructed and houses were gathered around it. He directed the construction of a casa tribunal, a cemetery, and a rectory (convento). On July 4, 1863, Libas was separated from Sulat politically and ecclesiastically, and as it already had enough population and revenues to support a priest, was erected into a diocesan parish on August 25, 1871. The new parish included the vistas (barrios) of nonoc, the patron of which was St. Pascual Baylon, Simangan, dedicated to St. John the Baptist, and Pagbabangnan, placed under the protection of St. Francis of Assisi. The first parish priest was a diocesan, Fr. Pedro Baul, who was assigned in Guiuan from 1865 to 1866. Tradition has it that he was a pastor of Libas from 1871 to 1874. The seat of the parish was, of course, Libas, with a wooden church dedicated to Our Lady of Sorrows. In 1865, the whole parish and town had a population of 2,940, and a total of 835 tributes. It also had an escuela de premer esdenanza (roughly a primary school) located at the parish seat. Its big church bell was acquired in 1885. When commerce in Samar Island improved in the late 19th century, the priest and the people recognized that the location of the town placed it in an economic disadvantage. In 1886, during the incumbency of Don Granizo Calim as gobernadorcillo, when the town had a total 3,645 population, and the people were already part of the inter town commerce, Fr. Julian Diaz, the parish priest, proposed that the poblacion be transferred to the visita of Nonoc largely for economic reason. Having been seconded by the majority of the principales (town's leading men), the proposition for the transfer of poblacion, after much deliberation, was locally approved on April 7, 1886. With the stamp of approval by the governador general in Manila, with the assistance of the Gobernador Politico Militar Don Pelayo Echacon y Lopez, the transfer became effective on August 14, 1887. Nonoc, the new poblacion was renamed San Julian, after the friar, Fr. Julian Diaz, the last resident priest of Libas and the first resident priest of Nonoc. Its first gobernardocillo was Don Francisco Villarazo. Since Nonoc had not a single street, one of the first projects of the parishioners was the opening of streets and in compliance with the usual requirements of poblacion, Fr. Diaz led in the construction of the parish church of stone (traditionally dated 1890), a church plaza, a casa tribunal (roughly a municipal building), a convento, a cemetery (1888), and a primary school (escuela de primer ensenanza)

Meanwhile, Libas was reverted to the status of visita, populated by those Libasnons who chose to remain in the settlement. Before the end of the Spanish regime, one more visita was added to the pueblo (township) San Julian, namely, Nena, which was already known for its agricultural products. Originally known as Bulaun, its Militar, Don Ricardo Nouvilas, who named it after his daughter Nena. (Simangan became part of Sulat)

At the same time, another barrio (probably Lunang) was made, and renamed San Antonio, after the name of a well loved pastor of San Julian, but its existence was short lived, not only because the area was sparsely populated, but also because many inhabitants transferred to the poblacion. In 1909, San Isidro was separated from Pagbabangnan, and became an independent visita. The town is the most progressive in the entire Eastern Visayas region in terms of human rights upholding. It is the first and only municipality in the region to possess an ordinance which bans discrimination based on sexual orientation and gender identity. In April 2019, San Julian was close to the epicenter of a magnitude 6.5 earthquake. The town suffered 48 injured and damages 450 homes.

Демография

Сан-Джулианның халқы, Шығыс Самар облысы, 2020 жылғы халық санауы бойынша 14 800 адамды құрады, халық тығыздығы .