Кіріспе
Уэльстегі ландшафт аймағы – Уэльстің ұлттық парктері (parciau cenedlaethol Cymru) – Ұлыбританиядағы ерекше ландшафттары бар басқарылатын аймақтар. Ландшафт пен табиғи ортаны сақтау мақсатында мұндағы кейбір құрылыс түрлері шектеледі. Олар Уэльстің жер бетінің 20% -ын құрайды және 80 000-нан астам тұрғыны бар. Әрбір ұлттық парк басқармасы – жергілікті басқару құрылымындағы тәуелсіз орган. Қазіргі таңда Уэльсте үш ұлттық парк бар: 1951 жылы құрылған Сноудония (Eryri), 1952 жылы құрылған Пемброкшир жағалауы және 1957 жылы құрылған Брекон маяктары (Bannau Brycheiniog). Сонымен қатар, Уэльстің қорғалатын аймақтарының бір бөлігін құрайтын ерекше табиғи сұлулық аймақтары (AONB) да бар. AONB-ның бірі – Клаудиан тау жотасы мен Ди аңғары, Уэльстің төртінші ұлттық паркіне айналатын жаңа ұлттық паркпен алмастырылуы ұсынылып отыр. Үш ұлттық парк басқармасы «Уэльстің ұлттық парктері» (NPW) ретінде серіктестікпен жұмыс істейді, олардың мақсаттары мен мүдделерін ілгерілетеді. NPW ортақ қызығушылық тудыратын мәселелерді анықтайды және нәтижелерге келісу жолдарын ұсынады. NPW үш ұлттық парктің мәселелерімен айналысатын түрлі адамдар арасында ақпарат пен тәжірибе алмасады. Осы аймақтардағы жерлер көбінесе жеке меншікте болады. Бұл парктер Халықаралық Табиғатты Қорғау Одағының (IUCN) қабылданған халықаралық стандарттары бойынша толыққанды ұлттық парктер емес, бірақ белгілі бір іс-әрекет түрлері шектеулі ерекше ландшафты бар аймақтар. Ұлттық парктер «ұлттық» деп есептеледі, өйткені олар бүкіл ұлт үшін ерекше құндылыққа ие. 1995 жылғы Қоршаған орта туралы заңда Уэльстің ұлттық парктерінің екі мақсаты көрсетілген: Ұлттық парктердің табиғи сұлулығын, жабайы табиғатын және мәдени мұрасын сақтау және жақсарту; және халыққа (парктің) ерекше ерекшеліктерін түсіну және тамашалау мүмкіндіктерін ұсыну.
The national parks of Wales (parciau cenedlaethol Cymru) are managed areas of outstanding landscape in Wales, United Kingdom where some forms of development are restricted to preserve the landscape and natural environment. Together, they cover 20% of the land surface of Wales and have a resident population of over 80,000 people. Each National Park Authority is a free standing body within the local government framework. At present, Wales has three national parks: Snowdonia (Eryri), created in 1951, Pembrokeshire Coast, created in 1952, and the Brecon Beacons (Bannau Brycheiniog), created in 1957, as well as five areas of outstanding natural beauty (AONB), which form some of the protected areas of Wales. One of the AONBs, the Clwydian Range and Dee Valley has been proposed to be replaced by a new national park, which would become Wales' fourth national park. The three national park authorities work in partnership as 'National Parks Wales' (NPW) which promotes their purposes and interests. NPW identifies issues of joint interest and a way of agreeing outputs. Information and experiences are shared by NPW between various people concerned with the three National Parks. Land within these areas remains largely in private ownership; these parks are not truly national parks according to the internationally accepted standard of the IUCN but they are areas of outstanding landscape where certain types of activity are slightly more restricted. National Parks are "national" as they are considered to be of special value to the whole nation. The Environment Act 1995 notes that the National Parks of Wales have two purposes:
To conserve and enhance the natural beauty, wildlife and cultural heritage of the National Parks; and
To promote opportunities for the understanding and enjoyment of the special qualities (of the Park) by the public
Әкімшілік
1995 жылғы Қоршаған орта туралы заңға сәйкес, әр ұлттық паркті 1997 жылдың сәуірінен бастап оның жеке ұлттық паркінің басқармасы, арнайы мақсаттағы жергілікті өкімет органы басқарады. Әр ұлттық парктің басқарма мүшелерінің шамамен жартысы парк аумағындағы негізгі жергілікті өкімет органдарынан тағайындалады; ал қалғаны Сенат тарапынан тағайындалады, олардың бір бөлігі аудандық кеңестерді, ал екінші бөлігі «ұлттық мүдделерді» ұсыну үшін іріктелген. Ұлттық парктің басқармасы сонымен қатар парк үшін жалғыз жоспарлау органы болып табылады. Барлық ұлттық парктерге жыл сайын шамамен 12 миллион адам келеді, ал Уэльс халқының үштен екі бөлігі жыл сайын осы парктерді тамашалайды. Сноудон шыңындағы қазба жәндіктердің қабықшалары 500 миллион жыл бұрынғы кездесуге жатады, ал Сноудон мен Кадейр Идрис парктерінің солтүстік және оңтүстік шектерін құрайтын ежелгі «Харлех күмбезі» кембрий кезеңінде, жанартаулар атпастан бұрын пайда болған. Соңғы мұз дәуірінің мұздықтары 18 000 жыл бұрын Сноудониядағы ең жоғары нүктесіне жетті және Лланберис пен Нант Гвинанттағы, сондай-ақ оңтүстіктегі Тал-и-ллин көліндегі ерекше U пішіндес аңғарларды қалыптастырды. Парктің басқаруын Эрири ұлттық паркінің басқармасы (Сноудония ұлттық паркінің басқармасы) жүзеге асырады, оның құрамына жергілікті және Уэльс үкіметтерінің өкілдері кіреді. Бас кеңсесі Пенрхиндеудратта орналасқан.
Пемброкширдің жағалауы
1952 жылы құрылған бұл ұлттық парк негізінен жағалау аймағы үшін танылған жалғыз парк. Ол Пемброкшир жағалауының барлық бөлігін, барлық теңіз аралдарын, Даугледау эстуариясын, сондай-ақ Пресели таулары мен Гваун аңғарының кең аудандарын қамтиды. Бұл экологиялық бай аймақ, жоғары сапалы орталар мен сирек кездесетін түрлердің кең спектрі үшін халықаралық маңызы бар деп мойындалған. Паркте он үш арнайы қорғалатын аумақ, бес ерекше қорғалатын аймақ, бір теңіз табиғат қорығы және жеті ұлттық табиғат қорығы, сондай-ақ алпыс ғылыми маңызы бар объектілер бар. Парк сонымен қатар Ұлыбританияның ең кішкентай қаласы – Сент-Дэвидс және темір дәуіріне жататын бекіністер сияқты адамзат тарихының және мәдениетінің мол мұрасын қамтиды. Парк ішінде жалпы алпыс геологиялық сақтау орны бар, олар кішкентай жол бойындағы карьерлерден бастап, төбелердегі оқшау жартастарға дейін, көптеген шақырымдық жағалауға дейін жетеді. Парк басқармасы сонымен қатар 186 миль (299 км) ұзындығындағы Pembrokeshire Coast Path ұлттық бағытын басқарады, ол негізінен Пемброкшир жағалауының ұлттық паркі аумағында орналасқан. Паркте 26 000-нан астам адам тұрады. 2011 жылы халықтың 58,6% валли тілінде сөйлей білді.
Брекондық маяктар (Баннай Брайхейниог)
1957 жылы Брекон-Биконс ұлттық паркі ретінде құрылған және 2023 жылы оның Уэльс тіліндегі атауымен қайта аталған, үш ұлттық парктің соңғысы Уэльстің орталық аймағы мен өнеркәсіптік Оңтүстік Уэльс арасында орналасқан. Парк батыстағы Лландейло қаласынан солтүстік-шығыстағы Хей-он-Уай және оңтүстік-шығыстағы Понтипул қалаларына дейін 519 шаршы миль (1344 км²) аумақты алып жатыр. Оның құрамына төрт негізгі аймақ кіреді: батыстағы Қара тау, орталықтағы Ффорест Фаур және Брекон маяктары, ал шығыстағы Қара таулар, ондағы ең биік нүкте – 811 метр (2661 фут) биіктіктегі Уон Фах тауы. Парк ортаңғы Ордовик кезеңінен кейінгі Карбон кезеңіне дейінгі шөгінді тау жыныстарынан тұрады, бірақ Девонның Ескі қызыл құмтасы парктің ең танымал тау жынысы болып саналады, себебі ол Оңтүстік Уэльстің ең биік нүктесі – 886 метрлік Пен и Фан тауына қоса, әртүрлі тау массивтерінің көп бөлігін құрайды. Басқа көптеген таулы ұлттық парктер сияқты, оның ерекше жер бедерінің қалыптасуына төртінші мұз дәуіріндегі мұздық әрекеттер жауапты. Парктің батыс бөлігі геологиялық маңызын ескере отырып, Ффорест Фаур Геопаркі деп белгіленген, және оған Waterfall Country аймағы да кіреді. Өнеркәсіптік революция кезінде салынған, Уск аңғарымен төмен қарай созылатын бұрынғы трамвай жолдары мен Монмутшир және Брекон каналы қазір демалыс және ойын-сауық орындары ретінде пайдаланылады. Баннау Брыхейниог ұлттық паркі басқармасы (Brecon Beacons ұлттық паркі басқармасы) – ландшафтты сақтау және оны жақсарту, сондай-ақ оның жұртшылыққа пайдасын тигізу үшін кең ауқымды жауапкершіліктері бар ерекше мақсаттағы жергілікті билік органы, және бұл басқарма парктің белгіленген аумағында жоспарлау функцияларын жүзеге асырады.
Қаржыландыру
Үш ұлттық парк мемлекеттік қаржыландырудың 75% -ын Уэльс үкіметінен, ал 25% -ын ұлттық парктерінен түсетін алымдар есебінен алады. Уэльс үкіметі ұлттық парктері үшін жергілікті билік органдарына алым түрінде өтемақы төлейді.