Кіріспе

"Қосық ойыны" – Элизабет Тейлордың 1951 жылғы романы. "Қосық ойыны" 1986 жылы Virago Press және Penguin Books баспаларында Елизавета Джейн Ховардтың кіріспесімен қайта басылды. 2012 жылы NYRB Classics Калеб Крейннің кіріспесімен романның қайта басылымын жариялады. Роман Англияда, соғыс аралық кезең мен 1945 жылдан кейінгі бейбіт уақыт аралығында өтеді және Гарриет Кларидж мен Весси Макмиллан есімді балалық шақта танысқан, бірақ қарым-қатынасын жалғастыра алмаған екі адамның ондаған жылдар бойы мазалаған өткеніне ден қояды. Роман олардың қарым-қатынасын, оның айналасындағы адамдарға тигізген әсерін және 25 жылдан астам уақыт бойы бір-бірінің махаббатын іздеуін зерттейді.

Сюжет

Харриет Кларидж пен Весси Макмиллан - Харриеттің анасы Лилиан мен Вессидің әпкесі Кэролайн сияқты жас суфражистер ретінде танысқан жақын достар. 18 жасқа толған жылы жазғы уақытта Весси Оксфордқа жіберілмей тұрып, әпкесімен бірге ауылға кетеді. Харриет Кэролайнмен жиі болып, Вессидің жас туыстарына сабақ береді. Харриет Вессиге ғашық болады, ол оның сезімдерін тек кездейсоқ қайтарады. Вейси өзінің ұлы болатынын және жазушы болуды армандайды деп санайды. Отбасы ерекше емес деп санайтын Харриеттің Вессимен бірге болудан басқа арманы жоқ. Харриеттің жағында қандай терең сүйіспеншілік бар екенін сезінген Вессидің әпкесі оның әпкесіне Вессидің үйге ерте оралуын сұрайды. Вези кеткеннен кейін және жаз аяқталғаннан кейін, Харриет киім дүкенінде көмекші болып жұмыс істей бастайды және Чарльз Джефкоттпен кездесе бастайды, ол бұрын құрбандық үстелінде тасталған және басқа әйелге қайтадан беріле алмайтын көрші. Рождествода Весси тез сапармен оралады. Харриеттің оған деген сезімі қайтадан жанданып, Чарльз оған ұсыныс жасағанда, ол оны қабылдамайды. Көп ұзамай анасы қайтыс болып, жетім қалады, ал сол арада Чарльз оған қамқорлық жасауды жалғастырады. 20 жылдан кейін Весси мен Харриет қайтадан кездеседі, бұл кезде Весси қалада "Гамлет" ролімен өнер көрсетіп жатыр. Қазір Весси - қарапайым театр труппасының ортақ актері, ал Харриет - орта таптағы үй шаруасындағы әйел, Чарльзге үйленген, Бетси есімді жасөспірім қыздың анасы. Харриеттің әлі де Весзиге деген сезімі бар және ол оған жаңа және күшті тартылуды сезінеді. Вейси оны қалада болған кезде олардың қарым-қатынасы болуы керек деп сендіруге тырысады. Чарльз, Харриеттің Весзиге деген ертеректегі қызығушылығын біледі және өте қызғаныш адам, Харриетті Весзиді олардың арасында ештеңе жоқ екеніне сендіру үшін шақыруға мәжбүрлейді. Керісінше, кездесу кері әсер етеді және тек Чарльздың қызғанышын арттырады, сонымен қатар Харриеттің Весзиге деген сезімін оятады. Весси Лондонға оралады, бірақ Харриетпен эмоционалды қарым-қатынасын жалғастырады, ол оған бара бастайды. Екі адам ақыр соңында өздерінің қарым-қатынастарын толықтай жүзеге асыра алмайды, себебі Харриет Чарльзға сатқындық жасағандығы үшін үлкен кінәлі. Олардың беймәлімдігін тоқтату үшін Весси ақыры Харриетке Оңтүстік Африкаға көшіп бара жатқанын және әкесінің бизнесін жалғастыратынын айтуды шешеді. Харриет Чарльзға қайтып келіп, Весзимен кездесіп жүргенін мойындайды. Оның мойындауына таңғалған ол оны кешіруге шешім қабылдайды және екеуі некелерін қайтадан жалғастырады. Оңтүстік Африка сапары өтірік, өйткені Весси әкесімен алыстаған және науқастанып, анасымен бірге қайта тұруды жоспарлап отыр. Ол Хариетпен қоныс аудармай тұрып, соңғы рет көріседі.

Қабылдау

1951 жылы "Kirkus Reviews" журналындағы кітап шолуында былай делінген: "Бір-бірімен нағыз байланыс немесе көңіл көтеру таба алмайтын, жалғыз өмірлердің көлеңкелі, әдемі суреттемесі. Мұндағы ойлар өте терең, ал қорытындылары сөзсіз. Ол өзінің таңдаулы оқырмандары үшін жазылған". 2009 жылғы қайта басылымына шолу жасай отырып, "The Guardian" газетінің Элизабет Дейі: "Тейлордың қаламгер ретіндегі басты қабілеті – өткір байқауы және оның қарапайым әдебиетінің керемет дәлдігі. Оның шеберлігі осы, оның бесінші романында ерекше көзге түседі, оқиға орта тапқа жататын, үйленген жұбайлардың өмірінен өрбиді. Олардың қанағатсыз өмірлері айтылмаған шиеленіс пен басылған құштарлыққа толы". Ол сондай-ақ: "Тейлорды ұлы романист ететін көптеген нәрселерді көрсетеді: терең түсінік, өткір зия және кейіпкерлеріне деген шынайы сезім" деп атап өтті. "The New Republic" журналында жазған Бритт Петерсон: "Тейлордың ең керемет, ешқашан жарылмаған, мінсіз көпіршік сияқты екіұшты соңы – бұл оқиғаны құрайтын кемшіліктері бар, бірақ жақсы ниетті адамдар туралы соңғы үкім шығарудан бас тарту болып табылады".