Рамзауэр-Таунсенд эффектісі: төмен энергиялы электрондардың инертті газдарда шашырауы
Ramsauer–Townsend effect
Рамзауэр-Таунсенд эффектісі: газ атомдарымен электрондардың шашырауы, кванттық механикадағы құбылыс. Төмен энергиядағы электрондардың әсері зерттеледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рамзауэр-Таунсенд эффектісі, кейде Рамзауэр эффектісі немесе Таунсенд эффектісі деп те аталады, – асыл газ атомдарының төмен энергиялы электрондарды шашырату құбылысы. Бұл эффект кванттық механиканың салдарынан туындайды. Эффект Карл Рамзауэр және Джон Сили Таунсендтің есімдерімен аталады, олар 1921 жылы атомдар мен төмен энергиялы электрондар арасындағы соқтығысуларды тәуелсіз түрде зерттеген.
The Ramsauer–Townsend effect, also sometimes called the Ramsauer effect or the Townsend effect, is a physical phenomenon involving the scattering of low energy electrons by atoms of a noble gas. This effect is a result of quantum mechanics. The effect is named for Carl Ramsauer and John Sealy Townsend, who each independently studied the collisions between atoms and low energy electrons in 1921.
Анықтамалар
Электрон газ арқылы қозғалғанда, газ атомдарымен өзара әрекеттесуі шашырауға себеп болады. Егер бұл өзара әрекеттесу атомды қозуға немесе иондауға әкелсе, ол инакстикалық деп жіктеледі, әйтпесе – эластикалық. Мұндай жүйеде шашырау ықтималдығы – 0 °C температурадағы бірлік электрон тогына, бірлік жол ұзындығына, бірлік қысымға және бірлік қатты бұрышқа шаққандағы шашыраған электрондардың саны ретінде анықталады. Соқтығысулардың саны барлық бұрыштарда эластикалық және инакстикалық түрде шашыраған электрондардың жалпы санына тең, ал соқтығысу ықтималдығы – 0 °C температурада электрон тогының бірлігіне, жолдың бірлік ұзындығына және қысымның бірлігіне шаққандағы соқтығысулардың жалпы санына тең. Асыл газ атомдарының бірінші иондалу энергиясы салыстырмалы түрде жоғары болғандықтан және электрондар атомды қозуға жеткілікті энергияға ие болмағандықтан, атомның иондалуы және қозылуы ықтимал емес, сондықтан барлық бұрыштардағы эластикалық шашырау ықтималдығы соқтығысу ықтималдығына шамамен тең.
When an electron moves through a gas, its interactions with the gas atoms cause scattering to occur. These interactions are classified as inelastic if they cause excitation or ionization of the atom to occur and elastic if they do not. The probability of scattering in such a system is defined as the number of electrons scattered, per unit electron current, per unit path length, per unit pressure at 0 °C, per unit solid angle. The number of collisions equals the total number of electrons scattered elastically and inelastically in all angles, and the probability of collision is the total number of collisions, per unit electron current, per unit path length, per unit pressure at 0 °C. Because noble gas atoms have a relatively high first ionization energy and the electrons do not carry enough energy to cause excited electronic states, ionization and excitation of the atom are unlikely, and the probability of elastic scattering over all angles is approximately equal to the probability of collision.
Сипаттама
Егер біреу электрон мен атомды қатты шарлар ретінде қарастыратын классикалық модельмен соқтығысу ықтималдығын болжауға тырысса, соқтығысу ықтималдығы түскен электрон энергиясына тәуелсіз болуы керек. Бірақ Рамзауэр мен Таунсенд дербес түрде аргон, криптон немесе ксенондағы баяу қозғалатын электрондар үшін электрондар мен газ атомдары арасындағы соқтығысу ықтималдығы, белгілі бір кинетикалық энергияға ие электрондар үшін (ксенон газы үшін шамамен 1 электрон вольт) ең төмен мәнге жететінін байқады. Бұл құбылыс кванттық механика енгізілгенге дейін жақсы түсіндірілмеді, ол осы әсердің электронның толқын тәрізді қасиеттерінен туындайтынын түсіндіреді. Толқындық теорияны қолданатын соқтығысудың қарапайым моделі Рамзауэр-Таунсенд минимумының болуын болжауға мүмкіндік береді. Нильс Бор бұл құбылысқа атомды шектеулі квадраттық потенциалдық құдық ретінде қарастыратын қарапайым модель ұсынды. Теориялық тұрғыдан Рамзауэр-Таунсенд минимумын тудыратын кинетикалық энергияны болжау өте қиын, себебі бұл мәселе бөлшектердің толқындық табиғатын түсінуді қажет етеді. Дегенмен, бұл мәселе кеңінен эксперименттік және теориялық зерттелген және жақсы түсінілген.
If one tries to predict the probability of collision with a classical model that treats the electron and atom as hard spheres, one finds that the probability of collision should be independent of the incident electron energy. However, Ramsauer and Townsend, independently observed that for slow moving electrons in argon, krypton, or xenon, the probability of collision between the electrons and gas atoms obtains a minimum value for electrons with a certain amount of kinetic energy (about 1 electron volts for xenon gas). No good explanation for the phenomenon existed until the introduction of quantum mechanics, which explains that the effect results from the wave like properties of the electron. A simple model of the collision that makes use of wave theory can predict the existence of the Ramsauer–Townsend minimum. Niels Bohr presented a simple model for the phenomenon that considers the atom as a finite square potential well. Predicting from theory the kinetic energy that will produce a Ramsauer–Townsend minimum is quite complicated since the problem involves understanding the wave nature of particles. However, the problem has been extensively investigated both experimentally and theoretically and is well understood.