Кіріспе

Халықаралық оптика комиссиясы (ICO) 1947 жылы оптика және фотоника ғылымының, сондай-ақ олардың қолданылу салаларының халықаралық деңгейде дамуына және таралуына үлес қосу мақсатымен құрылды. Ол оптиканың салааралық біртұтастығын қадағалайды. Оптика және фотоника – жарық тудыру, тарату, өңдеу, анықтау және пайдаланумен байланысты физикалық құбылыстар мен технологияларды қамтитын ғылым мен инженерия салалары. Ол электромагниттік спектрдің көрінетін бөлігінің екі жағына да, осы ұғымдарға қатысты болғанда созылады. Атап айтқанда, ICO халықаралық ынтымақтастықты қолдау арқылы және ғылыми жиындар мен жазғы мектептерді ұйымдастыруды және дамытуды ынталандыру арқылы ақпарат алмасуды жеделдетуге көмектеседі. Ол оптика және фотоника саласындағы білім беру мен оқытуға халықаралық деңгейде баса назар аударады. Оптикалық және фотоникалық технологияларды дамытуға ерекше қолдау қажет аймақтарда арнайы шаралар жүргізеді. Оптика мен фотониканың экономикаға маңызды әсер ететін ғылым салалары ретінде мойндалуын арттыруға тырысады. Сондай-ақ, номенклатура, өлшем бірліктері, символдар және стандарттар бойынша халықаралық келісімдерді ілгерілету үшін жұмыс істейді. ICO – Халықаралық ғылым кеңесінің (ICSU) ғылыми әріптесі және Халықаралық таза және қолданбалы физика одағының (IUPAP) еншілес комиссиясы. ICO-ның қызметтеріне конгрестер, жиындар мен мектептерді ұйымдастыру және демеушілік ету, сондай-ақ оптика және фотоника саласындағы еңбегімен көзге түскен ғалымдарды марапаттау кіреді. Ол Саяхатшы лекторы бағдарламасын жүзеге асырады және ICO хабархаты, оптикадағы халықаралық тенденциялар кітабының үшжылдық сериясы мен үшжылдық есепті тоқсан сайын жариялайды.

Миссия

Халықаралық оптика комиссиясының миссиясы – оптика және фотоника салаларындағы білімді дамытуға және таратуға халықаралық деңгейде үлес қосу.

ICO-ның пайда болуы: Reunions d'Opticiens, Париж, Франция, 1946

1946 жылы Еуропа Екінші дүниежүзілік соғыстың ауыр салдарын бастан өткізіп, енді қайта жаңаруға бет бұрды. Еуропадағы ең көне және ең ірі оптикалық мекеме 1921 жылы белгілі оптика физигі Чарльз Фабри (1867-1945) құрған Париж қаласындағы Institut d'Optique болды. Institut d'Optique директоры, профессор Пьер Флюри, 1945 жылы Фабриден кейін тағайындалып, Еуропа оптикасындағы белсенді қызметін қайта жандандыруға құлшынды. Ол Еуропа бойынша оптика саласындағы әріптестеріне және бұрынғы студенттеріне хат жолдап, 1946 жылдың 14-19 қазанында Парижде өтетін оптикашылардың кездесуіне қатысуға шақырды. Осы соғыстан кейінгі алғашқы Еуропалық оптика конференциясына 16 елден келген ғалымдар қатысты. Шақырылған баяндамалардың авторы – Франк Твайман (Hilger and Watts компаниясынан) асфералық беттерді жасау туралы, Луи де Брогли – бейне қалыптасу туралы, Жан Кабанес – Францияда оптиканың дамуы туралы, ал Пьер Флюри Institut d'Optique тарихы мен 1940 жылдан бергі зерттеулерге шолу жасады. Содан кейін Еуропаның көптеген оптикалық мекемелерінен келіп, өз баяндамаларын оқыды. Көптеген қатысушылар Флюриден оптика саласындағы ынтымақтастықты жалғастыру үшін бір механизм табуды сұрады. Пьер Флюри Парижде орналасқан IUPAP (Халықаралық таза және қолданбалы физика одағы) өкілі болды және IUPAP жарғысы физиканың нақты салалары бойынша комиссиялар құруға мүмкіндік беретінін білді; онда оптика бойынша комиссия неге болмасын? Ол сондай-ақ ЮНЕСКО-ның (Біріккен Ұлттар Ұйымының білім, ғылым және мәдениет жөніндегі ұйымы, штаб-пәтері Паризде) IUPAP арқылы Халықаралық оптика комиссиясын құру мәселесін талқылау үшін Прагадағы дайындық кездесуіне қатысу үшін қаражат бөле алатынын анықтады.

ICO-ның дайындық кездесуі, Прага, Чехословакия, 1947

1947 жылдың қаңтарында IUPAP Бас ассамблеясы Халықаралық оптика комиссиясын құруды қарастыру үшін, профессоры Пьер Флюриді хатшы етіп тағайындап, Дайындық комитетін құруды мақұлдады. Дайындық комитеті 1947 жылдың 2-7 маусымында Прагада, Чехословакияда профессор Йозеф Хрдличканың төрағалығымен өтті. Оған сегіз елден (Бельгия, Чехословакия, Франция, Ұлыбритания, Италия, Нидерланды, Польша және Швеция) 15 делегат қатысты. Тағы бес елден (Дания, Финляндия, Норвегия, Швейцария және АҚШ) өкілдерінің қатыса алмайтыны туралы хабарлама келіп түсті, ал Аргентина мен КСРО жауап бермеді. Қатысушылар Халықаралық оптика комиссиясын IUPAP-тың өзін-өзі басқаратын қосымша комиссиясы ретінде құруға келісті. Әрбір мүше ел ICO үшін ұлттық комитет құрады, ол ICO бюросының отырыстарына сол елдің өкілін таңдайтын болады. Уақытша жарғылар қабылданды (IUPAP жарғыларының үлгісімен), және уақытша бюро сайланды (IUPAP-тың мақұлдауына және ұлттық комитеттердің алғашқы ресми отырысында қайта растауына байланысты). Лондондық Томас Смит президент, Париждік Пьер Флюри – хатшы, Париждік Альберт Арнульф – қазынашы, Прагалық Йозеф Хрдличка – вице-президент болып сайланды, ал тағы екі вице-президент алғашқы ресми отырыста таңдалады. Делегаттар ICO-ның алғашқы пленарлық сессиясын 1948 жылдың шілдесінде Амстердамда IUPAP-тың келесі Бас ассамблеясымен бірге өткізуге шешім қабылдады. (Голландиялық делегат, профессор ван Хил, ICO-ны Делфттегі зертханасына шақырды.) Ұйымдастырушылар ICO-ның мақсаттарын да формулирледі: оптикалық теорияны зерттеу, оптикалық құралдарды теориялық тұрғыдан зерттеу және жасау, сондай-ақ көздің физиологиялық оптикасы. Ұйымдастырушылар ЮНЕСКО мен IUPAP-қа алғашқы ұйымдастыру кезеңінде сапар, хатшылық және жарияланымдық қолдау көрсеткені үшін алғыс айтты, бірақ 1948 жылы және одан кейін ICO-ның тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін әрбір мүше елге IUPAP қолданған халық санының масштабына сәйкес жылдық жарна төлеуге шешім қабылданды: 5 миллионнан аз халқы бар елдер – 1 бірлік, 5-тен 10 миллионға дейін – 2 бірлік, 10-нан 15 миллионға дейін – 3 бірлік, 15-тен 20 миллионға дейін – 5 бірлік, ал 20 миллионнан асатын елдер – 8 бірлік. ICO-ның жақын арада атқаруға тиіс міндеттері ретінде әрбір ұлттық комитетке, мүмкіндігі болса, оптика зерттеушілерінің тізімін (аты-жөні мен мекенжайы) және оптикалық құралдар өндірушілерінің тізімін жасау тапсырылды. Сондай-ақ, әр елден 1939-1945 жылдардағы соғыс жылдарындағы оптикалық жарияланымдардың тізімін беру сұралды. Жаңа ұйым үшін тағы бір қиындық ретінде делегаттар оптикадағы шамамен 20 техникалық проблемалық аймақтың тізімін жасады. Бұл тақырыптар әртүрлі ICO ұлттық комитеттеріне тапсырылды, әр комитет 1948 жылы Нидерландыдағы кездесуде өз проблемасы туралы есеп беруі керек. Проблемалық аймақтардың көпшілігі дайындық сессиясына қатысқан делегаттардың ерекше қызығушылықтарын көрсетті, бұл ICO-ның алғашқы ресми отырысында техникалық мазмұнды қамтамасыз етудің жылдам механизмін ұсынады. Италия (Джулиано Торальдо ди Франсиа) дифракция теориясын зерттейді, Ұлыбритания (Т. Смит) дифракциясыз аберрацияларды зерттейді, ал Франция (Андре Марешаль) мен Нидерланды аберрациялар мен дифракцияның біріктірілген әсері туралы есеп береді. Швеция (Э. Ингельстам) дифракциялық торларды, Ұлыбритания – фотообъективтерді зерттейді, ал басқа топтарға басқа да міндеттер жүктелді. Соңында, белгілерді пайдалану туралы конвенциялар, нотация, толеранттар және оптикалық суреттердің сипаттамасы туралы есептер болады. Осы міндеттерді дайындау кезінде дайындық комиссиясы ғылыми одақтың комиссиясының әдеттегі форматын сақтады: комиссия баяндауы тиіс нақты мәселелерді анықтау. Прагада құрылтайшы топ оптика саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жақсарту қажеттігін мойындады, ICO жарғысын жасады және 1948 жылғы ICO-ның алғашқы кездесуі үшін жан-жақты бағдарлама жоспарлады.

Бірінші конгресс, ICO-1, Делфт, Нидерланды, 1948

ICO-ның алғашқы ресми отырысы 1948 жылдың 12-17 шілдесінде Нидерландының Делфт қаласындағы Техническе Хогесколдың физика зертханасында өтті. Отырысқа он бір елден қырық төрт делегат қатысты. Бірінші сессияда профессор Флюри IUPAP-тың ICO-ның мүшелігін құлшыныспен қабылдағанын және Прагада алдын ала қабылданған Ережелерді бекіткенін хабарлады. 1947 жылы сайланған лауазым иелерінің тағайындалуы расталды және тағы екі вице-президент сайланды: С. С. Баллард (АҚШ) және А. С. С. ван Хил (Нидерланды). Осылайша, Делфтте өкілдік етілген он бір ел – Бельгия, Чехословакия, Франция, Ұлыбритания, Италия, Нидерланды, Польша, Испания, Швеция, Швейцария және АҚШ – ICO-ның негіздеуші елдері болды. Прагада белгіленген проблемалық мәселелер бойынша баяндамаларға арналған сессиялардан басқа, қатысушылар төрт шақырылған лекция тыңдады: М. Франсон (Франция), Т. Смит (Ұлыбритания), Д. Б. Джадд (АҚШ) және А. С. С. ван Хил (Нидерланды). Отырыстың бірінші күні профессор ван Хил үйінде қабылдау ұйымдастырды, ал соңғы кеште топ ресми кеш өткізді. Апта ішінде бірнеше жергілікті зерттеу зертханаларына сапар жасалды: де Оуде-Делфт, Лейдендегі Каммерлинг Оннес зертханасы, Эйндховендегі Филипс зерттеу зертханалары, Утрехттегі ван Циттерттің тарихи оптикалық құралдар жинағы және Делфттегі Техническе Хогесколдың оптика және электроника оптикасы зертханалары. Техникалық баяндамалар мен қоғамдық шараларды үйлестіру қатысушылар арасында бірлестік сезімін қалыптастыру үшін маңызды. Отырыстың негізгі жұмысы Прагада тағайындалған тақырыптар бойынша толыққанды есептерді ұсыну болды. Бұл есептер алты техникалық сессияның көп бөлігін құрады. Делегаттар ICO-ның түпнұсқа ғылыми еңбектерді жариялау платформасы ретінде жұмыс істемеуі керек екеніне де келісті. Бар ғылыми журналдарды толыққанды пайдалану қажет. Делегаттар ICO-ның міндеттерінің бірі оптиканың белгілі бір салалары бойынша шақырылған мақалалар жинағымен конференцияларды демеушілік ету екеніне келісті. Соңғы сессияда президент Томас Смит 1950 жылы Лондонда келесі отырысты өткізу үшін ICO-ны шақыруға өкілеттік алғанын хабарлады. Бұл хабарлама бір ауыздан қабылданды.

Халықаралық оптика комиссиясының конгресстері

ICO конгресстері үш жылда бір рет өткізіледі; оларға жарғы талаптарына сәйкес келетін Бас жиналыс және оптика мен фотоника саласындағы зерттеу тақырыптарының көп бөлігін қамтитын ғылыми жиын кіреді. ICO конгресстерінің өтетін күні мен орны: (алдын ала жиналыстар Чехословакия және Францияда өткізілген).

Қаржы

ICO қаржы ресурстарының түбіркөздері – оның мүшелерінің жарналары.