Халықаралық ғылыми ұйымдардың қалыптасуы мен дамуы
International Council for Science
Халықаралық ғылыми кеңес (ICSU) – ғылымды дамытуға бағытталған халықаралық үкіметтік емес ұйым. 2018 ж. Халықаралық әлеуметтік ғылым кеңесімен бірігіп, ISC құрды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықаралық үкіметтік емес ұйым
International non governmental organisation
Халықаралық ғылым кеңесі (ICSU, бұрынғы атауы – Халықаралық ғылыми одақтар кеңесі) – ғылымды дамытудағы халықаралық ынтымақтастыққа бағытталған халықаралық үкіметтік емес ұйым. Оның құрамына ұлттық ғылыми мекемелер мен халықаралық ғылыми одақтар кірді. 2017 жылы ICSU құрамында 142 елді және 31 халықаралық, салалық ғылыми одақты ұсынып тұрған 122 көпсалалы ұлттық ғылыми мүше, серіктес және бақылаушы болды. Сондай-ақ, ICSU-да 22 ғылыми серіктес ұйым болды. 2018 жылдың шілдесінде ICSU Халықаралық әлеуметтік ғылымдар кеңесімен бірігіп, Парижде өткен құрылтайлық бас мәжілісте Халықаралық ғылым кеңесін (ISC) құрды.
The International Council for Science (ICSU, after its former name, International Council of Scientific Unions) was an international non governmental organization devoted to international cooperation in the advancement of science. Its members were national scientific bodies and international scientific unions. In 2017, the ICSU comprised 122 multi disciplinary National Scientific Members, Associates and Observers representing 142 countries and 31 international, disciplinary Scientific Unions. ICSU also had 22 Scientific Associates. In July 2018, ICSU merged with the International Social Science Council (ISSC) to form the International Science Council (ISC) at a constituent general assembly in Paris.
Миссиясы мен қағидаттары
ICSU-дың миссиясы – қоғамның мүддесі үшін халықаралық ғылымды күшейту болды. Осы мақсатта ICSU халықаралық ғылыми қауымдастықтың білімі мен ресурстарын жұмылдырып, келесі жұмыстарды атқарды:
The ICSU's mission was to strengthen international science for the benefit of society. To do this, the ICSU mobilized the knowledge and resources of the international scientific community to:
Ғылым мен қоғам үшін маңызды мәселелерді анықтап, оларды шешуге көмектесу. Барлық елдер мен салалардың ғалымдары арасындағы өзара іс-қимылды жеңілдету. Барлық ғалымдардың – нәсіліне, азаматтығына, тіліне, саяси көзқарастарына немесе жынысына қарамастан – халықаралық ғылыми ізденістерге қатысуын қолдау. Ғылыми қауымдастық пен үкімет, азаматтық қоғам және жеке сектор арасындағы конструктивті диалогты ынталандыру үшін тәуелсіз және беделді кеңес беру. Іс-шаралар үш негізгі бағытқа шоғырланды: Халықаралық ғылыми ынтымақтастық, саясатты дамыту үшін ғылым және ғылымның баршаға ортақтығы.
Identify and address major issues of importance to science and society. Facilitate interaction amongst scientists across all disciplines and from all countries. Promote the participation of all scientists – regardless of race, citizenship, language, political stance, or gender – in the international scientific endeavour. Provide independent, authoritative advice to stimulate constructive dialogue between the scientific community and governments, civil society, and the private sector." Activities focused on three areas: International Research Collaboration, Science for Policy, and Universality of Science.
Тарих
2018 жылдың шілдесінде ICSU Халықаралық ғылым кеңесі (ISC) болып өзгерді. ICSU өзі әлемдегі ең көне үкіметтік емес ұйымдардың бірі болатын, ол Халықаралық академиялар қауымдастығы (IAA; 1899–1914) және Халықаралық зерттеулер кеңесі (IRC; 1919–1931) деп белгілі екі алдыңғы ұйымның дамуы мен кеңеюін көрсетеді. 1998 жылы мүшелер Кеңестің қазіргі құрамы мен қызметі Халықаралық ғылыми одақтар кеңесі деген атаудан Халықаралық ғылым кеңесі деп өзгерту арқылы жақсырақ бейнеленетініне келісті, сонымен қатар оның бай тарихы мен берік имиджі ICSU аббревиатурасын сақтап қалу арқылы жақсы қызмет етеді.
In July 2018, the ICSU became the International Science Council (ISC). The ICSU itself was one of the oldest non governmental organizations in the world, representing the evolution and expansion of two earlier bodies known as the International Association of Academies (IAA; 1899–1914) and the International Research Council (IRC; 1919–1931). In 1998, Members agreed that the Council's current composition and activities would be better reflected by modifying the name from the International Council of Scientific Unions to the International Council for Science, while its rich history and strong identity would be well served by retaining the existing acronym, ICSU.
Ғылымның жалпыға ортақ болуы
Ғылымдағы еркіндік пен жауапкершілік қағидасы: ғылымның еркін және жауапты түрде жүргізілуі ғылыми прогреске және адам мен қоршаған ортаның жақсылығына негіз болады. Мұндай тәжірибе, барлық жағынан, ғалымдардың қозғалыс, байланыс, пікір білдіру және ақпарат алмасу еркіндігін, сондай-ақ зерттеулер үшін деректерге, ақпаратқа және басқа да ресурстарға тең қолжеткізілуін қажет етеді. Ол барлық деңгейде ғылыми жұмысты адалдық, құрмет, әділдік, сенімділік және ашықтықпен жүргізуге және оның пайдасын, сондай-ақ мүмкін болатын зиянын ескере отырып, нәтижелерін таратуға жауапкершілікті талап етеді. Ғылымның еркін және жауапты түрде жүргізілуін қолдау арқылы Кеңес ғылымға және оның жетістіктеріне тең мүмкіндіктермен қолжеткізуді ынталандырады және этникалық тегі, діні, азаматтығы, тілі, саяси немесе басқа пікірлері, жынысы, гендерлік идентификациясы, сексуалдық бағдары, мүгедектігі немесе жасы сияқты факторларға негізделген дискриминацияға қарсы тұрады. Халықаралық ғылым кеңесінің Ғылымдағы бостандық және жауапкершілік комитеті (CFRS) "осы міндеттемелерді қадағалайды және осы жұмыстың сақшысы болып табылады".
The Principle of Freedom and Responsibility in Science: the free and responsible practice of science is fundamental to scientific advancement and human and environmental well being. Such practice, in all its aspects, requires freedom of movement, association, expression and communication for scientists, as well as equitable access to data, information, and other resources for research. It requires responsibility at all levels to carry out and communicate scientific work with integrity, respect, fairness, trustworthiness, and transparency, recognizing its benefits and possible harms. In advocating the free and responsible practice of science, the council promotes equitable opportunities for access to science and its benefits, and opposes discrimination based on such factors as ethnic origin, religion, citizenship, language, political or other opinion, sex, gender identity, sexual orientation, disability, or age. The International Science Council's Committee on Freedom and Responsibility in Science (CFRS) "oversees this commitment and is the guardian of this work."
Құрылымы
Париждегі ICSU хатшылығы (2012 жылы 20 қызметкер) сайланған атқару кеңесінің басшылығымен күнделікті жоспарлау және операцияларды қамтамасыз етті. Үш саясат комитеті – Ғылыми жоспарлау және қарастыру комитеті (CSPR), Ғылымды жүргізудегі еркіндік және жауапкершілік комитеті (CFRS) және Қаржы комитеті – атқару кеңесіне жұмысында көмектесті, ал барлық мүшелердің Бас ассамблеясы үш жыл сайын шақырылатын. ICSU-ның Африка, Азия және Тынық мұхиты, сондай-ақ Латын Америкасы мен Кариб аймағында үш аймақтық кеңсесі бар.
The ICSU Secretariat (20 staff in 2012) in Paris ensured the day to day planning and operations under the guidance of an elected executive board. Three Policy Committees − Committee on Scientific Planning and Review (CSPR), Committee on Freedom and Responsibility in the conduct of Science (CFRS) and Committee on Finance − assisted the executive board in its work and a General Assembly of all Members was convened every three years. ICSU has three Regional Offices − Africa, Asia and the Pacific as well as Latin America and the Caribbean.
Қаржы
ICSU-ның қаржысының басты көзі – мүшелерінен түсетін жарналар. Табыстың басқа да көздері – ЮНЕСКО-ның (Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет ұйымы) аясындағы келісімшарттар, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымының органдары, қоры мен агенттіктерден алынатын гранттар мен келісімшарттар. Бұл қаражат ICSU одақтарының және салааралық органдардың ғылыми қызметін қолдауға жұмсалады.
The principal source of ICSU's finances was the contributions it receives from its members. Other sources of income are the framework contracts from UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) and grants and contracts from United Nations bodies, foundations and agencies, which are used to support the scientific activities of the ICSU Unions and interdisciplinary bodies.
Қатысушы мүше ұйымдар
Аббр. 4S Әлеуметтік ғылымдарды зерттеу қоғамы AAS Африка ғылым академиясы AASSA Азия ғылым академиялары мен қоғамдарының қауымдастығы ACAL Латын Америкасы ғылым академиясы CIE Халықаралық жарықтандыру комиссиясы FIG Халықаралық геодезистер федерациясы IAHR Халықаралық гидроорталық инженерлік және зерттеулер қауымдастығы IASC Халықаралық Арктикалық ғылым комитеті ICA (акустика) Акустика жөніндегі халықаралық комиссия ICIAM Халықаралық өнеркәсіптік және қолданбалы математика кеңесі ICLAS Халықаралық зертханалық жануарлар ғылымы кеңесі ICO Халықаралық оптика комиссиясы ICSTI Халықаралық ғылыми және техникалық ақпарат кеңесі IFIP Халықаралық ақпаратты өңдеу федерациясы IFLA Кітапханалар мен ақпараттық орталықтардың халықаралық федерациясы IFS Халықаралық ғылым қоры IFSM Микроскопия қоғамдарының халықаралық федерациясы IIASA Қолданбалы жүйелерді талдау халықаралық институты IUVSTA Вакуумдық ғылым, техника және қолданулар халықаралық одағы IWA Халықаралық су қауымдастығы PSA Тынық мұхиты ғылым қауымдастығы SCOPE Қоршаған орта мәселелері жөніндегі ғылыми комитет TWAS Әлемдік ғылым академиясы UIS Халықаралық үңгіртану одағы
Abbr. Associate 4S Society for Social Studies of Science AAS African Academy of Sciences AASSA Association of Academies and Societies of Sciences in Asia ACAL Academia de Ciencias de América Latina CIE Commission Internationale de l'Eclairage FIG [[International Federation of Surveyors IAHR International Association for Hydro Environment Engineering and Research IASC International Arctic Science Committee ICA (acoustics) International Commission for Acoustics ICIAM International Council for Industrial and Applied Mathematics ICLAS International Council for Laboratory Animal Science ICO International Commission for Optics ICSTI International Council for Scientific and Technical Information IFIP International Federation for Information Processing IFLA International Federation of Library Associations and Institutions IFS International Foundation for Science IFSM International Federation of Societies for Microscopy IIASA International Institute for Applied Systems Analysis IUVSTA International Union for Vacuum Science, Technique and Applications IWA International Water Association PSA Pacific Science Association SCOPE Scientific Committee on Problems of the Environment TWAS The World Academy of Sciences UIS Union Internationale de Spéléologie