Кіріспе

Портсмут қаласындағы бақылау мұнарасы, Англия

Спиннекер мұнарасы – Портсмут қаласындағы (Англия) танымал бақылау мұнарасы. Ол Портсмут портын қайта жаңғыртудың орталық бөлігі болып табылады, және оған Ұлттық лотерея гранты қолдау көрсетті. Мұнараның дизайнын 1998 жылғы халыққа жүргізілген дауыс беруде Портсмут тұрғындары үш түрлі нұсқадан таңдады. Онда 100 м, 105 м және 110 м биіктікте орналасқан үш қарау платформасы бар. Мұнараны жергілікті HGP Architects фирмасы және инженерлік кеңесші Скотт Уилсон жобалап, Mowlem компаниясы салған. Спиннекер мұнарасы өз дизайны арқылы Портсмуттың теңіз тарихын көрсетеді және спиннекер деп аталады, ол – сыртқа қарай дөңгелек болатын желкеннің бір түрі. Мұнара 2005 жылдың 18 қазанында ашылды. Мұнара Портсмут қалалық кеңесіне тиесілі, ал оның жұмысын Йорк қаласында орналасқан Continuum Leading Attractions мәдени орталықтары тобы басқарады. Continuum сонымен қатар ел бойынша бес басқа да келушілерді қызықтыратын орындарды басқарады. Спиннекер мұнарасы Дубайдегі Emirates әуе компаниясымен жасалған бес жылдық коммерциялық демеушілік келісімінен кейін 2015 жылдың шілдесінен бастап «Эмирейтс Спиннекер мұнарасы» деп қайта боялды және аты өзгертілді. Emirates демеушілік келісімі 2020 жылы аяқталды, және мұнара 2021 жылдың сәуірінде бастапқы ақ түсіне және атына қайта оралды. 2023 жылдың 5 мамырында Macmillan Cancer Support ұйымы маусым айынан бастап мұнараның жаңа демеушісі болатыны жарияланды.

Құрылымы

Биіктігі 560 фут (171 м) болатын мұнара, Лондоннан тыс Ұлыбританиядағы ең биік, қолжетімді құрылыстардың бірі. Мұнара Портсмут маңында көрінеді және аймақтың көкжиегін өзгертеді. Оны Уайт аралынан, Мэнхуд түбегінен, Уортингтегі Хайдаун бақтары мен Цисбери рингінен, сондай-ақ Дорсеттегі Пурбек төбелеріндегі Тоғыз Барроудан көруге болады. Мұнара желге толған желкендерді бейнелейді, бұл дизайн екі үлкен, ақ, қисайған металл аркалар арқылы жүзеге асырылған, олар мұнараға желкен дизайнын береді. Болат конструкциясын Butterley Engineering компаниясы жасаған. Мұнараның жоғарғы жағында үш қабатты аспаптар орналасқан, ол Портсмут қаласының, Лэнгстон және Портсмут портының 360° көрінісін ұсынады, сонымен қатар алысқа көруге мүмкіндік береді. Үш аспаптың ең биігі – Sky Deck, тек сым торлы шатыры бар, сондықтан келушілер ауа-райына ұшырайды. Терезелер бас деңгейінен жоғарырақ орналасқан, сондықтан шыны арқылы толық көрініс алу мүмкін емес. Теңіз деңгейінен 100 метр биіктіктегі бірінші аспапта шыны еден орналасқан. Онда 100 м, 105 м және 110 м биіктікте бірінің үстіне бірі орналасқан үш аспап бар. Мұнараның жобалық қызмет ету мерзімі 80 жылды құрайды.

Тарих

Портсмуттың Мыңжылдық мұнарасы, бастапқыда осылай аталуы жоспарланғандай, 1995 жылы Мыңжылдық тойларын еске алу үшін ескерткіш құру мақсатымен жобаланды. Ол Ұлыбританияның Ұлттық лотереясынан қаржыландырылып, 1999 жылдың соңында ашылуы тиіс еді. 1998 жылдың басында Портсмут тұрғындарына үш түрлі Мыңжылдық мұнарасының дизайны ұсынылды. Спиннекер – спиннекер желкені пішіндес торлы құрылымның жоғарғы бөлігіне енгізілген үш бақылау деңгейі, жоғары жағында төмен қарай тарылатын екі біріктірілген мұнарамен қолдау көрсетілді. Глобус – глобустың қарама-қарсы жақтарындағы екі тіреу бағанасымен қолдау көрсетілген көп қабатты мөлдір бақылау шарлары. Трипл – үш мұнарадан тұратын үшбұрышты құрылым, мұнаралар тіреуіштермен байланысқан. Үш мұнараның ең биігі (құбыр тәрізді жоғарғы бөлігімен) екі кішірек мұнараның қолдауымен орналасқан, офсетті бақылау деңгейлеріне кіруге мүмкіндік берді. Дауыс беру 1998 жылдың 11-23 ақпаны аралығында Портсмут қалалық кеңесі мен Портсмуттың жергілікті газеті The News бірлесіп жүргізді. Жалпы дауыс саны 9476 болды, дауыс берушілердің 65% жергілікті сәулетшілер Hedley Greentree Associates Ltd. жобалаған Спиннекерді таңдады. Саяси, қаржылық, келісімшарттық және құрылыс мәселелері мен құрылысшылар Mowlem ұсынған қосымша қаржыландыру сұраныстарына байланысты құрылыс 2001 жылға дейін басталмады және 2005 жылдың ортасында аяқталды. Ашылудың алты жылға кешігуі және жоспарланғандай Мыңжылдыққа дайын болмауына байланысты мұнараның атауы 1998 жылғы қоғамдық дауыс беруде аталған Спиннекер мұнарасы деп өзгертілді. Жобаның жалпы құны бюджеттен асып, мұнараның құны 35,6 миллион фунт стерлингке жетті. Салық төлеушілер мұнараны қаржыландыруға міндетті болған жоқ, бірақ Портсмут қалалық кеңесі құрылысқа 11,1 миллион фунт стерлинг үлестірді. 2004 жылдың наурыз айында Портсмут кеңесінің бұрынғы басшысы кеңес Еңбек тобының басшысы лауазымынан кетіп, кеңестің жобаны басқаруы мен Мыңжылдық сияқты кіріс мүмкіндіктерін пайдаланбауы туралы сыншыл баяндамадан кейін кетті. Жобаның заң кеңесшісі Барри Смит, толық жалақысын тоқтатқаннан кейін зейнеткерлікке шықты, бұл құрылысшылармен келісімшартқа байланысты дауларға байланысты болды, бір кезде кеңеске оны аяқтауға қарағанда тоқтатуы қымбатқа түсер еді. Спиннекер мұнарасы ашылғаннан бері бірқатар мәселелерге тап болды, соның ішінде сыртқы шыны лифтінің жұмыс істемеуі. Құрылыстың соңғы кезеңінде Fathers 4 Justice құқық қорғау тобының наразылық білдірушісі биік көрінетін киім киіп, мұнараға көтеріліп, баннерді жайды. Бір жылдан кейін тағы бір оқиға болды, онда базадан секіруші қауіпсіздік қызметкерлерін асып түсіп, мұнарадан секірді; ол парашютпен түскеннен кейін тез арада қашып кетті. Мұнара 2005 жылдың 16 қазанында ашылып, екі күннен кейін қоғамға ұсынылды. Ашылу күні мұнара жобасын басқарған Дэвид Гринхолг және Mowlem мен Maspero өкілдері бұзылған сыртқы лифтте (Maspero салған) бір жарым сағатқа қамалып қалды. Оларды құтқару үшін рельсті инженерлер шақырылды. Дэвид Гринхолг: «Жоба жетекшісі ретінде бұл мен үшін өте ұятты, сондай-ақ көңілімді қалдырды және ренжітті» деді. Франшизаның бас директоры сияқты кейбіреулер осы адамдардың тұтқындалуы орынды деп санайды. Сыртқы лифт 2012 жылдың желтоқсанында алынып тасталды. Ашылғаннан кейін мұнара тек ішкі лифт жұмыс істегеніне қарамастан, күткеннен көп адамды тартты, ал бірінші жылы 600 000-нан астам адам келді. Бұл әлемдегі көптеген байқау мұнараларының бірі, оның ішінде Ванкувердің Harbour Centre, Торонтоның CN мұнарасы, Блэкпул мұнарасы, Нью-Йорк қаласының One World Trade Center (сондай-ақ бастапқы Twin Towers) және Шанхайдың Oriental Pearl Tower. 2006 жылдың маусым айында жергілікті баспасөз мұнараның жабылуы мүмкін екендігі туралы алаңдаушылық білдірді. 1995 жылғы Мүгедектерді кемсіту туралы заңға сәйкес, Ұлыбританиядағы барлық қоғамдық ғимараттарда мүгедектерге кіруге мүмкіндік болуы керек. Сыртқы лифт жұмыс істемегендіктен және авариялық эвакуация жолдары ретінде тек бір ішкі лифт пен баспалдақ болғандықтан, мүгедектерге баспалдақтарды пайдалануға мүмкіндік болмаса, мұнараға кіруге рұқсат берілмеді, өйткені заң бойынша кем дегенде екі эвакуация жолы болуы керек. Бұл мәселе эвакуациялық орындыққа инвестиция салу және оны пайдалану үшін қызметкерлерді оқыту арқылы шешілді. Эвакуация кезінде, егер ішкі лифт жұмыс істемейтін болса, 570 баспалдақпен жүруге мүмкіндігі жоқ адамдар эвакуациялық орындықты пайдалана алады. Оңтүстік Англияның символы болып табылатын Спиннекер мұнарасы BBC South Today жаңалықтарының ашылу тізбегінде көрсетіледі. Ол ITV News-та да көрсетіледі. 2009 жылдың маусым айында мұнара операторлары еркін құлау аттракционына рұқсат алуға жетті. Ол 2018 жылдың маусымында ашылды және құлау желісіне биікке секіру мүмкіндігін ұсынды. 2006 жылы мұнара RICS Жыл жобасы сыйлығы мен RICS Жаңарту сыйлығын жеңіп алды.

Emirates компаниясымен коммерциялық демеушілік (2015-2020)

2015 жылдың мамыр айында «кеңеске тиесілі жер мен басқа да активтердің жарнамалық әлеуетін пайдалану арқылы қосымша кіріс табу» мақсатында Портсмут қалалық кеңесі мұнараның атау құқығын коммерциялық демеушіге сатуды ұсынды. Ұсынылған демеушілік келісімге мұнараның кем дегенде бес жылға атау құқығы, демеуші таңдаған түстер мен логотиптермен мұнараны қайта бояу және «17 шілдеден кешіктірмей» жаңа табельдер орнату кіретін еді. 2015 жылғы Америка кубогы жарысы алдында бұл шаралар жасалмақ. Дубайлық Emirates әуе компаниясы басты демеуші болып қарастырылып, мұнараның аты Emirates Spinnaker Tower деп өзгертілуі тиіс еді. 2015 жылдың 5 маусымында қалалық кеңес Emirates компаниясының демеушілікке қол жеткізгенін растады. Кеңес мүшесі Люк Стаббс: «Бұл қала үшін өте пайдалы келісім, және Портсмут Америка кубогынан қандай пайда көріп отырғанын көрсетеді. Бұл Портсмутты әлемдік брендпен байланыстырады, бұл тек жақсы жаңалық» деді. Мұнараны жергілікті футбол командасы – Southampton F.C. түстеріне ұқсас қызыл және ақ түстерге бояу жоспарланған, бірақ 10 000-нан астам қол жинаған петициядан кейін Портсмут қалалық кеңесі бұл шешімді қайта қарауға бел буды. Портсмут қалалық кеңесінің басшысы Донна Джонс: «Біз қаланың тарихын көрсететін мұнараның жаңа дизайнын жасап жатырмыз. Қала тұрғындары ұнамайтын мұнараны біз қаламаймыз» деді. 19 маусымда таныстырылған жаңа дизайн көк, алтын және ақ түстерден тұрады. Emirates компаниясының президенті және бас директоры Тим Кларк: «Біз халықтың пікірін тыңдадық және Портсмут тұрғындары мақтан тұтатын дизайнды жасау үшін кеңеспен бірлесіп жұмыс істедік» деді. 2021 жылдың сәуірінде мұнара бастапқы ақ түсіне қайта боялды, себебі Emirates компаниясымен жасалған бес жылдық демеушілік келісім 2020 жылдың 30 маусымында аяқталған еді. 2023 жылдың 5 мамырында Портсмут қалалық кеңесі Macmillan Cancer Support қайырымдылық қорымен жаңа серіктестік туралы хабарлады, маусым айынан бастап бұл ұйым мұнараның жаңа демеушісі атанды. Бұрынғы Emirates демеушілігінен айырмашылығы, мұнара қайта боялмайды немесе аты өзгертілмейді, тек қайырымдылық ұйымының логотипі мұнараның бір тірегінде және кіреберістегі басты табельде орналасады. Бұл келісім арқылы қайырымдылық қоры мұнарада ақша жинау іс-шараларын өткізе алады.

Оқиғалар

Magic Numbers тобы 2007 жылдың 20 ақпанында Spinnaker Tower-де тікелей акустикалық концерт орындады. 2006 жылдың 21 қыркүйегінде мұнара BBC Radio 1 ди-джейы Энни Найтингейлдің жыл сайынғы үшінші «мұнаралық эфиріне» төңкерілді, онда Сантос және The Plump ди-джейлері өнер көрсетті. Осыған ұқсас шаралар Лондонның BT мұнарасы мен Берлиннің Телевизиялық мұнарасында өткен болатын. Spinnaker Tower 2006 жылы BBC-нің «Балаларға көмек» акциясының аймақтық іс-шараларының бірін қабылдады. Шараның талисманы Pudsey Bear мұнарадан секіріп түсті. «Coach Trip» телешоуының 4-ші маусымның 1-ші эпизодында қатысушылар күнін мұнарада өткізді. «Blue Peter» 2006 жылғы «Жыл кітабы» сыйлығын мұнараның ішінде жазды. «The Biggest Loser» байқауының қатысушылары 2011 жылдың ақпан айында салмақ жоғалту міндетінің бөлігі ретінде мұнараның басына 1500-нен астам баспақышпен көтерілуге тиіс болды. BBC-нің «Stargazing Live» бағдарламасы 2012 жылы Spinnaker Tower-де тегін жергілікті шаралардың бірі ретінде өткізіліп, түсірілді. 2014 жылы Госпорт округінің депутаты Кэролайн Диненедж MS қоғамына қаржы жинау мақсатында мұнарадан секіріп түсті.