Кіріспе

Рут Эттинг (1896–1978) – 1920 және 1930 жылдары 60-тан астам хит-жазбалары болған, сахнада, радиода және кинода жұмыс істеген американдық әнші және актриса. "Американың әншілер арасындағы сүйіктісі" атанған ол "Shine On, Harvest Moon", "Ten Cents a Dance" және "Love Me or Leave Me" әндерімен танымал болды. Небраска штатында өскен Эттинг жас кезінде суретші болу арманымен жүрді; ол үнемі сурет салып, эскиздер жасады. Он алты жасында ата-анасы оны Чикагодағы суретшілер мектебіне жіберуге шешім қабылдады. Эттинг сабақтарға қатысқанда, "Маригольд Гарденс" түнгі клубында жұмысқа орналасты. Біраз уақыттан кейін ол сурет сабақтарын тастап, шоу-бизнес мансабына бет бұрды. Мектепте де, шіркеуде де ән айтуды ұнатқан Эттинг ешқашан ән сабақтарына бармады. Ол клубта тез арада көзге түсіп, танымал вокалистке айналды. Кейін Эттингті Мо Снайдер басқарды және 1922 жылы олар үйленді. Снайдер Рутты қорғап, қауіпті қаладағы қиындықтардан сақтап, оны әлгідей "кішкентай ханым" деп лақап қойды. Ол Эттингтің жазбалары мен киноға түсу келісімшарттарын, сондай-ақ жеке және радиодағы өнер көрсетулерін ұйымдастырды. 1927 жылы Фло Зигфелдтің "Follies" шоуында ойнағаннан кейін ол бүкіл елге танылды. Эттинг 1935 жылы сахнадан зейнетке шығуды жоспарлаған, бірақ бұл 1937 жылы Снайдермен ажырасып кеткеннен кейін ғана мүмкін болды. Эттингтің пианиношысы Гарри Майрл Альдерман, Эттингпен қарым-қатынас бастаған кезде әйелінен ажырасып кеткен еді. Снайдер бұрынғы әйелінің басқа еркектермен араласуын ұнатпады және 1938 жылдың қаңтар айында Эттингке телефон арқылы қорқыту шақырды. Қазан айында Снайдер Лос-Анджелеске сапар шегіп, Альдерманды жергілікті радиостанциядан шыққаннан кейін ұстады; ол пианиношыны өзінің бұрынғы әйеліне алып баруға мәжбүрледі. Эттингті, Альдерманды және Эттинг үшін жұмыс істейтін өзінің қызы Эдитті өлтіру ниетімен Снайдер Альдерманды атып жаратты. Альдерманды атып жаратқаннан үш күннен кейін оның әйелі Эттингке қарсы сотқа жүгінді. Альдерман мен Эттинг 1938 жылдың шілдесінде Мексикада үйленгенін мәлімдегенмен, Альдерманның ажырасуы сол жылдың желтоқсан айына дейін аяқталмады. Жұп 1938 жылдың желтоқсанында Мо Снайдердің кісі өлтіруге талпыну ісі кезінде үйленді. Эттинг пен Альдерман Колорадо штатының Колорадо-Спрингс қаласынан тыс жердегі фермаға көшіп, тек қана қоғамдық шаралар мен сұхбаттардан басқа, назардан тыс қалды. Оның өмірбаяны негізінде түсірілген "Маған махаббат немесе мені тастап кет" (1955) музыкалық фильмінде Рут Эттинг рөлін Дорис Дэй, ал Мо Снайдер рөлін Джеймс Кагни сомдады.

Өмірбаян

Рут Этинг 1896 жылғы 23 қарашада Небраска штатының Дэвид-Сити қаласында банкир Альфред Этинг пен Винифред Этингтің (құрметті аты – Клейнхан) отбасында дүниеге келді. Этингтің атасы Джордж Этинг роллер фрезелерінің иесі болған. Джордж Этинг өзінің немересіне саяхаттаушы цирктер мен шоуларға диірменнің артындағы алаңды қойылымдар үшін пайдалануға рұқсат берді. Этинг ерте жасынан сурет салуға қызығушылық танытты; ол қолы жеткен жердің бәрінде сурет салып, сызбалар жасады. Оның ата-анасы мектептегі бір семестрдің соңында қолданған оқулықтарын сатып алуларын сұрады, себебі Этинг оларды өзінің суреттерімен толтырған еді. Этинг Маригольд Гарднс түнгі клубында костюмдерді жобалау жұмысын тапты, содан кейін хорда ән айту мен билеуге мүмкіндік алды. Marigold Gardens-те жұмыс істей бастағаннан кейін ол өнер мектебін көп ұзамай тастады. Мектепте және шіркеуде ән айтуды ұнатса да, Этинг ешқашан дауыс сабақтарына қатыспаған. Ол өзінің ән стилін Марион Харристен алғанын, бірақ темптерді ауыстырып, кейбір ноталар мен сөз тіркестерін өзгертіп, ерекше стиль жасағанын айтты. Дэвид-Ситиде өзін "биік, сыңғырлаған сопрано" деп сипаттаған Этинг Чикагоға келгеннен кейін төменгі регистрдегі ән дауысын дамытты, бұл оның табысына әкелді. Клуб оның өнерін қатты бағалады, ал Рут түнгі клубтың танымал вокалисіне айналды. Этинг Чикагодағы Рейнбо Гарднстарындағы Фред Манннің Million Dollar Rainbo Room-да қойылатын жаңа шоу үшін жетекші әншілердің бірі ретінде жұмысқа қабылданды. Оның серіктестерінің бірі Чикаго балеринасы Бетти "Бадди" Фелсен болды. "Райнбо Трейл" шоуының режиссері Фрэнк Вестфаль еді. Шоу 1922 жылғы 15 желтоқсанда ашылып, 1923 жылғы 1 наурызына дейін жалғасты. Этинг 1922 жылы Чикагодағы Маригольд Гарднста өнер көрсеткен кезде гангстер Мартин "Мои Гимп" Снайдермен танысты. Этинг өзін жас, тәжірибесіз қыз ретінде сипаттады; үлкен қаланың жолдарын білмегендіктен ол Снайдерге кездескеннен кейін тәуелді болды. Снайдер де Этингке тапсырыс алу үшін саяси байланыстарын пайдаланды, оны Чикагодағы ықпалынан "Мисс Сити Холл" деп атады. Этинг Снайдермен 1922 жылғы 17 шілдеде Индиана штатының Краун-Пойнт қаласында неке қиды. Кейіннен ол оған "қорқыныштан тоғыз бөлігі, ал жаны ашығандықтан бір бөлігі" үйленгенін айтты. Жұп 1927 жылы Нью-Йоркке көшіп барды, онда Этинг 1927 жылғы Зигфелд Фоллиесінде Бродвейдегі дебютін жасады. Этинг келген кезде, әншілер Роджерс пен Харт "Ten Cents a Dance" әнінің Этингтің дауыс диапазонына сәйкес келмейтінін анықтады. Үшеуі түн бойы әнді қайта жазып, Этинг орындай алатындай етті. Этинг алғаш рет Чикагода тұрғанда WLS радиостанциясында естілді. Оның өнері көптеген жанкүйерлердің хаттарын тартты, сондықтан станса оны аптасына екі рет өнер көрсету үшін бір жылдық келісімшартқа қол қойды. CBS телеарнасында ол 1930 жылдары аптасына екі рет 15 минуттық радиошоумен хабар таратты. 1934 жылы ол NBC телеарнасында спорт комментаторы Тед Хаузингпен бірге Oldsmobile компаниясының демеушілігімен бағдарлама жүргізді.

Жазу тарихы

1924 жылғы 4 сәуірде Виктор жасаған жарияланбаған сынақтан кейін, 1926 жылғы ақпанда Этинг «Колумбия рекордс» компаниясымен келісім шарт жасады. Ол өзі хабарлаған жоспарларын неге іске асырмағаны белгісіз, бірақ 1937 жылғы қарашада Снайдерден ажырасуға өтініш бергеннен кейін зейнетке кету туралы екінші мәлімдеме жасады. Снайдердің агрессивті және қатаң басқару стилі Этингке қиындықтар туғыза бастады; «Whoopee!» Бродвейдегі жұмысы кезінде Снайдер үнемі қасында болып, әрдайым тапаншамен жүретін, адамдарды мазақтап, «Қолдарын жоғары көтеріңдер!» дейтін және олардың қорқуын көріп күлер еді. Снайдер Этингтің мюзиклдегі рөлін жақсартуға болады деп ойлап, Зигфелдтің үстінен іс тығызды. Зигфелд басқаша пікір білдіріп, ештеңе өзгермейтінін мәлімдеді. Снайдер мұның ұсыныс емес, талап екенін сыңсып айтар еді. 1936 жылы ол Англияда жұмыс істеудің шешім болатынын ойлады, бірақ Снайдер сол жерде де проблема тудырды. Жұбайлар Англияға келгеннен кейін көп ұзамай Снайдер көшеде төбелес жасап, Этингке жағымсыз даңқ әкелді. Этинг пен Снайдер Нью-Йоркке Чикагодан Этинг Бродвейде және қысқаметражды фильмдерде жұмыс істеген кезде көшті. Этинг толық метражды фильмдерде жұмыс істей бастағаннан кейін жұбайлар Калифорнияға көшіп барды. Этинг радиодағы жұмысы үшін Калифорнияда қалды, ал Снайдер Чикагоға қайтып оралды.

Қауіп-қатерлер мен атыс

Этинг әйелінен ажырасқан пианині Мирл Альдерманға ғашық болды. Эттинг телефон қоңырауын алғаннан кейін полициядан қорғау сұрап, жеке күзетшілер жалдады. Снайдер телефон арқылы қосылғаннан кейін көп ұзамай пайда болмағандықтан, қауіп сейілгенін ойлаған Эттинг бірнеше күннен кейін күзетшілерін жіберді. 1938 жылдың 15 қазанында Снайдер Мюрл Альдерманды жергілікті радиостансада тоқтатты және пианисті қарумен қорқытып, бұрынғы әйеліне апаруға мәжбүр етті. Сол кезде үйде Эттинг пен Эдит Снайдер болды. Эдит, Снайдердің бұрынғы некеден болған қызы, Эттингке жұмыс істеді және ажырасқаннан кейін де онымен бірге тұрды. Снайдер Этинг пен Альдерманды қарумен ұстады; қызы үйдің басқа бөлігінде екенін естігенде, ол Этингті бөлмеге шақырды. Снайдер үшеуін де өлтіру ниетінде екенін айтып, тыныштық сақтауды бұйырды. Мюрл Альдерман сөйлеуге тырысқанда, Снайдер оқ атты. Содан кейін Снайдер бұрынғы әйеліне: «Мен кек алдым, енді полицияны шақыра беріңдер» деді. Снайдер Мюрл Альдерманның өзіне қару тартып, бірінші оқ атқандағысын айтты және бұрынғы әйелі оған шағымданбайтынын, себебі ол оны әлі де жақсы көретінін мәлімдеді. Ол сондай-ақ, 1938 жылдың қаңтарында Эттингке телефон арқылы қорқытқан кезде мас болғанын, сол кезде бұрынғы әйелі мен өзін-өзі өлтіруді жоспарлағанын айтты. Рут Эттинг үйдегі жалғыз қару оныкі екенін мәлімдеді және Альдерманға оқ аталғаннан кейін бөлмесіне барып қаруын алып келді. Этингтің қаруын көрген Мо Снайдер оны тартып алды, ол еденге түсті. Снайдердің қызы Эдит оны алып, әкесіне бағыттап, оқ атты, бірақ оқ жерге тиді. Үш күннен кейін полиция оқиғаны қайта жасамақ болғанда, Эдит Снайдер Рут Этингті құтқару үшін әкесіне оқ атқандағысын айтты, көзінен жас ағылып, «Мен әкемді өткізіп алғаным үшін өкінемін бе, әлде қуаныштымын ба, әлі білмеймін» деді. Снайдер бұрынғы әйелін, қызын және Этингтің сүйемелдеушісі Мюрл Альдерманды өлтіруге талпынған, Альдерманды ұрлаған, сондай-ақ Калифорния штатының қару-жарақ заңын бұзған баптары бойынша айыпталды.

Сүйіспеншілікті айыру туралы талап

Мюрл Альдерман атып өлтірілгеннен үш күн өткен соң, пианисттің екінші әйелі Альма күйеуінің махаббатын жоғалтқаны үшін Эттингке талап ашты. Этинг пен Альдерман 1938 жылдың шілдесінде Мексиканың Тихуана қаласында үйленгендерін мәлімдегенімен, Альма Альдерман кез келген неке жарамсыз деп мәлімдеді, себебі оның Мюрл Альдерманнан ажырасуы 1938 жылдың желтоқсанына дейін күшіне енбеген еді. Полиция тергеушілері олардың Мексикада некелескеніне ешқандай жазба таппады. Газет хабарларында Этинг пен Альдерманның 1938 жылдың шілдесінде Мексикада үйленгені айтылған. Рут Этинг Альдерменге үйленбегенін куәлік етті. Сот процесі барысында Альдерменнің Альмамен некесінің заңдылығы да сөз болды. Альдерменнің бірінші әйелі Хелен 1935 жылдың 7 қаңтарында алдын ала шешім шығарды, ал ажырасу бір жылдан кейін түпкілікті болды. 1935 жылдың 9 қаңтарында Альдерман Альмаға Мексикада үйленді. Екінші әйелі Альма, күйеуі мен Этинг арасындағы тартымдылық туралы куәлік беру үшін Мо Снайдерді куәгер ретінде шақырды. Хелен Альдерман Уорн да сотқа келіп, Альма Альдерманның Мюрлді өзінен алыстатқанын мәлімдеді. Альма Альдерманның талап-шағымы 1939 жылдың желтоқсанында аяқталды, сот Рут Эттингтен залап ақысын төлеуге міндеттемеді.

Сот және соңынан

Екі сотта да куәгерлердің жауаптары көп жеке ақпаратты көпшілік назарына әкелді. Снайдер, бұрынғы әйеліне әлі де ғашық екенін айтқан Эттингке алмаз бен платинадан жасалған білезік сыйлады, ол 1938 жылғы қаңтарда Снайдердің телефон арқылы қорқытқаннан кейін қабылдады. Эттинг бұрынғы күйеуінің Снайдерді телефон арқылы қорқытқан кезде мас немесе ақылдан безген деген мәлімдемесімен келісті. Снайдердің адвокаты бастапқыда Эттингтің Снайдерге қарсы куәлік беруіне бөгет қоюға тырысты, оның себебі – Эттинг сол кезде Калифорнияда тұрғандықтан, Иллинойста алған ажырасуының жарамсыздығы туралы шағымдады. Сот барысында Снайдердің адвокаты Рут Эттингті өзінің мансабы үшін ғана Мо Снайдерге үйленген, ал кейін басқа, жас адаммен (Альдерманмен) бірге болу үшін ажырасып кеткен есепші әйел ретінде бейнеледі. Снайдердің адвокаты клиентінің өзін-өзі қорғау туралы мәлімдемесін қайталап, клиентінің Эттингті, оның қызын және Мюрл Альдерманды өлтіруді ниеттенбегенін айтты. Адвокат сондай-ақ, егер Снайдер Альдерманды өлтіруді жоспарласа, радиостанциядан Эттингтің үйіне барар жолда пианиношыны қарумен ұстап тұрып, оны өлтіруге жеткілікті уақыты болар еді деп мәлімдеді. Эттинг 1938 жылғы 14 желтоқсанда Лас-Вегаста Мо Снайдердің кісі өлтіруге талпыну ісі сотта қаралып жатқанда, өзінен шамамен он жыл кіші Альдерманға тұрмысқа шықты. Снайдер кісі өлтіруге талпыну қылды деп айыпталды, бірақ бір жыл түрмеде отырғаннан кейін апелляция арқылы босатылды. Снайдер жаңа сотқа қол жеткізді, бірақ 1940 жылғы қаңтарда кепілдік төлемегендіктен қайтадан түрмеге қамалды. 1940 жылғы тамызда Мюрл Альдерман аудандық прокурордан 1938 жылғы оқ ату оқиғасы бойынша Снайдерге қарсы қудалауды тоқтатуды сұрады. Эттинг, оқ атудан және одан кейінгі сот процестерінен бұрын өнерден зейнеткерлікке шыққан, 1947 жылы WHN радиосында қысқа ғана уақытқа радиошоу жүргізді. Ол сондай-ақ 1947 жылғы наурыз айында Нью-Йорктегі Копакабанада өнер көрсетуге келісім берді. Эттинг Нью-Йоркке жалғыз сапар шегіп, газет сұхбатында Мо Снайдерді тағы көрді ме деп сұрады. Ол: "Жоқ, мен оны ешқашан көргім келмейді", - деп жауап берді және күйеуінің ешқашан қарусыз ұйықтамайтынын айтты.

Кейінгі өмір және өлім

Этинг пен Алдерман 1938 жылы Колорадо-Спрингс қаласының сыртындағы сегіз акрлық фермаға көшіп барды. Алдерман 1966 жылғы 28 қарашада Денверде қайтыс болды және уақытша Колорадо Спрингс қаласындағы Эвергрин зиратына жерленді. Этинг 1978 жылы 81 жасында Колорадо-Спрингсте қайтыс болды. Оның өгей ұлы Джон Алдерман және төрт немересі бар еді. Этинг пен Алдерман Колорадо-Спрингс қаласындағы, Колорадо штатындағы Shrine of Remembrance Mausoleum-де жерленген.

Мұра

Этингтің өмірі Дорис Дей (Этинг рөлінде), Джеймс Кагни (Снайдер рөлінде) және Камерон Митчелл (Альдермен рөлінде) ойнаған "Маған ғашық бол немесе мені тастап кет" (1955) көркем фильмінің негізі болды. Этинг, Мюрл Альдерман және Мо Снайдер оқиға құқықтарын MGM компаниясына сатқан; 1955 жылы Снайдер Чикагода тұрған. Этинг "өмірімнің ең жарқын сәті" болған Альдерменмен некесі фильмде көрсетілмегеніне өкінді. Өмірінің соңына таяу, Этинг өзінің экрандағы бейнесі тым қатал болғанын және басты рөлге Джейн Пауэлл жақсырақ сай келер еді деп мәлімдеді. Этингтің кинодағы еңбектері үшін Голливуд Даңқ аллеясында жұлдызы бар, ол Голливуд бульварының 6500-ші блогының солтүстік жағында орналасқан. Оның "Маған ғашық бол немесе мені тастап кет" (2005) және "Ten Cents a Dance" (1999) әндері Грэмми Даңқ залына енген.