Этель Мерман: Американдық әнші және актрисаның өмірі мен мансабы

Кіріспе

Американдық актриса, әнші (1908–1984)

Этель Мерман (шын аты Этель Агнес Циммерманн; 16 қаңтар 1908 – 15 ақпан 1984) – американдық актриса және әнші. Ол өзінің ерекше, қуатты дауысымен және музыкалық театрлардағы басты рөлдерімен танымал. Оны "музыкалық комедия сахнасының сөзсіз бірінші ханымы" деп атаған. Ол Бродвейде "Барлығы жақсы", "Анни, сені іздеймін", "Циган" және "Долли, сәлем!" спектакльдерінде өнер көрсетті. Сонымен қатар, "Барлығы жақсы" (1936), "Мені мадам деп атаңыз" (1953), "Шоу-бизнес – ең үздік бизнес" (1954) және "Бұл қызық, қызық, қызық, қызық әлем" (1963) фильмдеріндегі рөлдерімен де белгілі. Көптеген наградалардың ішінде, ол "Мені мадам деп атаңыз" фильміндегі рөлі үшін "Тони" сыйлығын, "Циган" үшін "Грэмми" сыйлығын және "Долли, сәлем!" үшін "Драмалық үстел" сыйлығын алды. Мерман көптеген Бродвей стандарттарын таныстырды, олардың ішінде "Менде ритм бар" ("Girl Crazy" спектаклінен), "Барлығы гүлге толы", "Кейбір адамдар" және "Розаның бұрылысы" ("Циган" спектаклінен), сондай-ақ Коул Портердің "Бұл керемет" ("Red, Hot and Blue" спектаклінен), "Достық" ("Du Barry Was a Lady" спектаклінен), "Мен сенің күлкіңнен ләззат аламын", "Сен ең жақсысысың" және "Барлығы жақсы" ("Anything Goes" спектаклінен) әндері бар. Ирвинг Берлиннің "Шоу-бизнес – ең үздік бизнес" әні "Анни, сені іздеймін" үшін жазылып, Мерманның визиттік карточкасына айналды.

Ерте өмір

Этель Мерман 1908 жылғы 16 қаңтарда Квинс штатындағы Асторияда анасының әжесінің үйінде дүниеге келді, бірақ кейіннен ол туған жылы 1912 жыл екенін қатыстыра айтты. Ол жалғыз бала болған. Оның әкесі, Эдвард Циммерманн, «Джеймс Х. Дунхам & Компания» фирмасындағы бухгалтер, Манхэттендегі оптомдық құрғақ тауарлар компаниясы, ал анасы Агнес Циммерманн – мектеп мұғалімі. Эдвард Циммерманн голланд реформатор шіркеуінде тәрбиеленген, ал оның әйелі пресвитериан дінінде болған. Олар үйленгеннен кейін көп ұзамай «Құтқарушы шіркеуіндегі» епископалдық қауымға қосылды, онда олардың қызы крещениеден өтті. Мерманның ата-анасы шіркеуге қатысуға қатаң талап қойды және ол әр жексенбі сайын таңғы құлшылыққа, жексенбілік мектепке, түстен кейінгі дұға жиналыстарына және балаларға арналған кешкі оқу топтарына қатысты. Мерманның ата-анасы оның ойын-сауық мансабы сәтсіз аяқталған жағдайда, хатшылық дағдыларын меңгерумен бірге білім алуын қалады. Мерман PS 4 және Уильям Каллен Брайант орта мектебінде оқыды (кейіннен оның құрметіне аудиторияға ат қойылды), онда ол хатшылыққа оқытатын коммерциялық курсқа қатысты. Ол мектеп журналы, спикерлер клубы және студенттер кеңесі сияқты көптеген қосымша іс-шараларға белсенді қатысты және жаңа ноталардың апталық түсуін көру үшін жергілікті музыка дүкеніне жиі баратын. Жұма күндері Циммерманн отбасы Манхэттенге метромен барып, «Палас театрында» варьете шоуын тамашалайтын, онда Мерман Блоссом Сили, Фанни Брайс, Софи Таккер және Нора Бейзді көрді. Үйде ол олардың ән айту стилін үлгі етіп алуға тырысты, бірақ өзінің ерекше даусын жасыру қиын болды. 1924 жылы Брайант орта мектебін бітіргеннен кейін Мерман «Бойс Айте» компаниясына стенограф болып жұмысқа қабылданды. Бір күні түскі үзілісте ол Вик Клисартпен кездесті, ол оған «Брагг Клисарт Корпорациясында» осы уақытта алған апталық 23 доллар жалақысынан 5 долларға артық жұмыс ұсынды, және Мерман ұсынысты қабылдады. Осы кезеңде Мерман түнгі клубтарда өнер көрсетуін бастады, алғаш рет Джимми Дюранттың серіктесі Лу Клейтон оны жұмысқа алды. Осы уақытта ол Этель Циммерманн есімінің театр маңдайшасына тым ұзын екенін шешті. Ол Этельді Гарднер немесе Хантермен біріктіруді ойлады, бұл оның әжесінің бойжеткен аты еді. Оның әкесі бұл ойларын қатты сынады, сондықтан ол оны жайғастыру үшін Циммерманн тегін Мерман деп қысқартты.

Ethel Merman was born on January 16, 1908, in her maternal grandmother's house in Astoria, Queens, but she later insisted that the year of her birth was 1912. She was an only child. Her father, Edward Zimmermann, was an accountant with James H. Dunham & Company, a Manhattan wholesale dry goods company, and her mother, Agnes Zimmermann, was a schoolteacher. Edward Zimmermann had been raised in the Dutch Reformed Church and his wife was Presbyterian. Shortly after they married, they joined the Episcopal congregation at Church of the Redeemer, where their daughter was baptized. Merman's parents were strict about church attendance and she spent every Sunday attending morning services, Sunday school, afternoon prayer meetings, and evening study groups for children. Merman's parents insisted she have an education with training in secretarial skills, in case her entertainment career failed. Merman attended P. S. 4 and William Cullen Bryant High School (which later named its auditorium in her honor), where she pursued a commercial course that offered secretarial training. She was active in numerous extracurricular activities, including the school magazine, the speakers' club, and student council, and she frequented the local music store to peruse the weekly arrivals of new sheet music. On Friday nights, the Zimmermann family took the subway into Manhattan to see the vaudeville show at the Palace Theatre, where Merman saw Blossom Seeley, Fanny Brice, Sophie Tucker, and Nora Bayes. At home, she tried to emulate their singing styles, but found her own distinctive voice difficult to disguise. After graduating from Bryant High School in 1924, Merman was hired as a stenographer by the Boyce Ite Company. One day during her lunch break, she met Vic Kliesrath, who offered her a job at the Bragg Kliesrath Corporation for a US$5 increase above the weekly $23 salary she was earning, and Merman accepted the offer. During this period, Merman began appearing in nightclubs, first hired by Jimmy Durante's partner Lou Clayton. At this time, she decided the name Ethel Zimmermann was too long for a theater marquee. She considered combining Ethel with Gardner or Hunter, which was her grandmother's maiden name. Her father strongly disapproved of these considerations, so she abbreviated Zimmermann to Merman to appease him.

Ерте мансап

Два апталық "Little Russia" клубындағы өнер көрсету кезінде Мерман агент Лу Ирвинмен танысты, ол оны Warner Bros. компаниясымен келісімшарттағы режиссер Арчи Мейоға кастингке дайықтады. Ол оған аптасына 125 доллардан басталатын алты айлық келісімшарт ұсынды, Мерман күндізгі жұмысынан кетіп, фильмге түсуді күтіп, бірнеше апта бос жүрді. Ол Ирвинді Мейомен жасаған келісімін бұзуға өтінді; оның орнына ол Warner Bros. жалақысын сақтап, клубтарда өнер көрсетуге рұқсат беретін жақсы келісімге қол жеткізді. Мерман Les Ambassadeurs клубында факел әншісі болып жұмысқа орналасты, онда Джимми Дюранте бас әнші болды; екеуі өмір бойына дос болды. Ол Уолтер Винчелл мен Марк Хеллингер сияқты бағаншылардың назарын аударды, олар оның жарнамасын жасай бастады. Біраз уақыттан кейін Мерман таңдау операциясынан өтті, ол дауысына зиян келтіретінінен қорқып, бірақ жазылғаннан кейін бұрынғыдан да күшті болғанын байқады. Атақты Keith Circuit-те өнер көрсеткен кезде Мерман Эд Уинн мен Джинджер Роджерс ойнаған Paramount фильмінде Рут Этингтің орнына түсуге шақырылды. Бруклин Парамаунт театрында жеті апталық сәтті өнер көрсеткеннен кейін, ол Палас театрында аптасына 500 доллар төлеумен өнер көрсетуге келісім жасады. Ойын кезінде театр продюсері Винтон Фридли оның өнерін көріп, оны Джордж пен Айра Гершвиннің жаңа "Қыздар ақыны" мюзикліндегі Сан-Франциско кафе әншісі Кейт Фотгергилл рөліне кастингке шақырды. Гершвиндер Мерманның "I Got Rhythm" әнін естігеннен кейін оны бірден таңдады, ол күндізгі репетицияларды өзінің кешкі және түстік сеанстарымен үйлестіре бастады. Мерман "Сэм мен Далила" және "Махаббат маған не істеді!" әндерін, сондай-ақ "I Got Rhythm" әнін орындады. "Қыздар ақыны" 1930 жылдың 14 қазанында Альвин театрында ашылды, онда 272 қойылым болды. The New York Times Мерманның "қайраттылықпен, билікпен, жақсы дауыспен және дұрыс стильмен" ән салғанын атап өтті, ал The New Yorker оны "ешкімге еліктемейтін" деп сипаттады. Мерман сын-пикирлеріне бейжай қарады, бұл Джордж Гершвинді оның анасынан: "Этель сияқты беймаза адамды көрдің бе?" деп сұрауға итермеледі. "Қыздар ақыны" кезінде Paramount Мерманмен 10 қысқа музыкалық фильмдер сериясында түсуге келісім жасасты, олардың көпшілігі оған күйшіл әнді де, балладаны да орындауға мүмкіндік берді. Ол сонымен қатар Central Park Casino, Paramount Theatre және Palace-те қайтадан өнер көрсетуге келісім жасады. "Қыздар ақыны" жабылысымен, оның ата-анасы және ол Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі Джордж көліне демалысқа кетті, бірақ алғашқы күнінен кейін Мерманды Атлантик-Ситиге, Нью-Джерсиге шақырды, Джордж Уайттың қиындыққа ұшыраған соңғы басылымын құтқару үшін. Фридлимен әлі келісімшарт болғандықтан, Уайт продюсерге оның қызметі үшін апталық жалақысынан 1500 доллар үстіне 10 000 доллар төлеуге мәжбүр болды. Атлантик-Ситиден кейін шоу Ньюаркта, Нью-Джерсиде, содан кейін Бруклинде, Бродвейде ашылды, онда 202 қойылым болды. Мерманның келесі "Хампти Дэмпти" қойылымы 1932 жылдың тамызында репетициядан басталып, келесі айда Питтсбургте ашылып, бірден жабылды. Продюсер Бадди ДеСилва, сондай-ақ кітап пен әннің сөздерін жазған, оны табысқа айналдыра алатынына сенімді болды. Винсент Юманстың жаңартылған сценарийі мен қосымша әндерімен 26 қарашада 42-ші көшедегі Аполо театрында жаңа атаумен ашылды, онда ол 243 қойылымға созылды. Брукс Аткинсон The New York Times оны "тез, қатты және күлкілі" деп атады және Мерман "өзін ешқашан осыншалықты тастап кетпегенін" қосты. Бродвейдің басталуынан кейін ол шоуға жолға қосылуға келісті, бірақ Чикаго ашылғаннан кейін көп ұзамай ол қаланың сумен қамтамасыз етуіндегі хлор оның кеудесін тітіркендіріп, Манхэттенге оралды. "Anything Goes" Мерманның басты рөлді атқарған бес Коул Портер мюзиклінің біріншісі болды. Атау әнінен басқа, "I Get a Kick Out of You", "You're the Top" және "Blow Gabriel Blow" әндері де бар. Ол 1934 жылдың 21 қарашасында Альвин театрында ашылды, ал Нью-Йорк Пост Мерманды "оның комедиялық сәттерінде жан-жақты және ұнамды, ал ән салғанда "тек қана ол қалай ән айтуды біледі" деп атады. Мерман әрқашан шоумен оның аяғына дейін бірге болғанмен, ол сегіз айдан кейін "Барлығы да болады" бағдарламасынан шығып, Эдди Кантормен бірге "Страйк-Ми-Пинк" (1936) фильмінде ойнаған. Оның орнына Бенай Венута келді, олармен ұзақ, бірақ жиі даулы достық қарым-қатынаста болды. Мерман бастапқыда "Барлығы да болады" (1936) фильмінің нұсқасында назардан тыс қалды. Бинг Кросби өзінің әйелі Дикси Лидің Билли Кроккер рөлін Рено Суини рөлінде ойнауын талап етті, бірақ ол күтпеген жағдайда жобадан бас тартқаннан кейін Мерман бұл рөлге шақырылды. Бастапқыда Мерманға фильм оның үміттенгендей жағымды тәжірибе болмайтыны анық болды. Назар Кросбиге ауыстырылды, оны екінші рөлге қалдырды. Портердің көптеген ашық сөздері Мобильдік фильм өндірісі кодексінің талаптарына сәйкес өгертілді, ал "Blow Gabriel Blow" әні алынып тасталды, оның орнына Мерманға шапақ қанаттарынан жасалған бас киіммен және қытай құлдары киген бишілермен орындауға мәжбүр болған "Shang Hai de Ho" әні қосылды. Фильм бюджеттен 201 000 доллар артық және кестеден 17 күн кешіккен. Ричард Уоттс кіші New York Herald Tribune оны "жаман және қарапайым" деп сипаттады, Мерман "мүмкін болғанша жақсы орындады" деді, бірақ ол "сахнадағыдай кереметтікке жете алмады". Мерман тағы бір Портер мюзиклі үшін Бродвейге оралды, бірақ Джимми Дюранте мен Боб Хоуптың қатысуына қарамастан, "Red, Hot and Blue" алты айдан кейін жабылды. Голливудқа оралған Мерман "Happy Landing" фильмінде түсті, ол 1938 жылғы ең табысты фильмдердің бірі болды, онда Соня Хени, Сезар Ромеро және Дон Амеше ойнады. Ол сондай-ақ Ирвинг Берлин әндерінен құралған және композитордың өміріне ұқсас "Alexander's Ragtime Band" кассалық табысқа ие болды, сондай-ақ Ritz Brothers ойнаған сынға ұшыраған және коммерциялық сәтсіздікке ұшыраған "Straight, Place and Show" фильмінде де түсті. Ол "Stars in Your Eyes" сахнасына оралды, ол 1939 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесіне барушылардың көптігіне байланысты төрт айдан ертерек жабылды. Мерман осыдан кейін екі Портер мюзиклімен айналысты. Берт Лахр мен Бетти Грэблмен бірге ойнаған "Du Barry Was a Lady" бір жылға созылды, ал Бетти Хаттонмен (оның музыкалық нөмірлері Мерманның талабымен ашылу түнінде алынып тасталды), Джун Эллисонмен және Артур Тречермен бірге ойнаған "Panama Hattie" одан да жақсы болды, ол 14 айдан сәл артыққа созылды. Соңғысының ашылуынан кейін, әлі де Сторк Клуб иесі Шерман Биллингслемен аяқтаған қарым-қатынасына көңілі толмаған Мерман, өзінің бірінші күйеуі Уильям Смитпен үйленді, ол Тречердің агенті болды. Кейін ол той түнінде қателік жасағанын білгенін айтты, екі айдан кейін ол тастап кеткені үшін ажырасуға өтініш берді. Одан кейін ол Нью-Йорк Журналы Американның жарнама директоры Роберт Д. Левиттпен танысып, үйленді. Екеуі екі бала сүйді және 1952 жылы Левиттің шамадан тыс ішімдік ішуі мен тұрақсыз мінез-құлқына байланысты ажырасты. 1943 жылы Мерман "Stage Door Canteen" фильмінде ойнады және Майкл Тодд продюсерлік еткен тағы бір Портер мюзиклі "Something for the Boys" ашылды. 1944 жылы ол Вернон Дюк пен Ховард Дитц жазған музыкасымен және Рубен Мамулиан режиссерлік еткен "Sadie Thompson" мюзиклінде басты рөлді ойнауға дайын болды. Мюзикл В. Сомерсет Моэмнің "Жаңбыр" әңгімесіне негізделген. Өндірістің қалысқандығы Мерманның сәтті мюзикль комедияларынан айырмашылық тудырды. Репетиция кезінде Мерман әннің сөздерін жаттау қиындықтарына тап болды және Дитцті оның күрделі және шетелдік сөздерін пайдаланғаны үшін кінәлады. Ол күйеуіне кейбір сөздерді жұмсартуға көмектесуін сұрады. Жауап ретінде Мерман өндірістен бас тартты...

During a two week engagement at a club in midtown Manhattan called Little Russia, Merman met agent Lou Irwin, who arranged for her to audition for Archie Mayo, a film director under contract at Warner Bros. He offered her an exclusive six month contract, starting at $125 per week, and Merman quit her day job, only to find herself idle for weeks while waiting to be cast in a film. She urged Irwin to cancel her agreement with Mayo; instead, he negotiated her a better deal allowing her to perform in clubs while remaining on the Warner Bros.'s payroll. Merman was hired as a torch singer at Les Ambassadeurs, where the headliner was Jimmy Durante; the two became lifelong friends. She caught the attention of columnists such as Walter Winchell and Mark Hellinger, who began to give her publicity. Soon after, Merman underwent a tonsillectomy, which she feared would damage her voice, but after recovering, she discovered it was more powerful than ever. While performing on the prestigious Keith Circuit, Merman was signed to replace Ruth Etting in the Paramount film Follow the Leader (1930), starring Ed Wynn and Ginger Rogers. Following a successful seven week run at the Brooklyn Paramount, she was signed to perform at the Palace for $500 per week. During the run, theater producer Vinton Freedley saw her perform and invited her to audition for the role of San Francisco café singer Kate Fothergill in the new George and Ira Gershwin musical Girl Crazy. Upon hearing her sing "I Got Rhythm", the Gershwins immediately cast her, and Merman began balancing daytime rehearsals with her matinee and evening performance schedule at the Palace. Merman introduced the songs "Sam and Delilah" and "Boy! What Love Has Done to Me!" as well as "I Got Rhythm" in the show. Girl Crazy opened on October 14, 1930, at the Alvin Theatre, where it ran for 272 performances. The New York Times noted Merman sang "with dash, authority, good voice and just the right knowing style", and The New Yorker called her "imitative of no one." Merman was indifferent to her reviews, prompting George Gershwin to ask her mother: "Have you ever seen a person so unconcerned as Ethel?" During the run of Girl Crazy, Paramount signed Merman to appear in a series of 10 short musical films, most of which allowed her to sing both a rousing number and a ballad. She also performed at the Central Park Casino, the Paramount Theatre, and a return engagement at the Palace. As soon as Girl Crazy closed, her parents and she departed for a vacation in Lake George in upstate New York, but after their first day there, Merman was summoned to Atlantic City, New Jersey, to help salvage the troubled latest edition of George White's Scandals. Because she was still under contract to Freedley, White was forced to pay the producer $10,000 for her services, in addition to her weekly $1,500 salary. Following the Atlantic City run, the show played in Newark, New Jersey, and then Brooklyn before opening on Broadway, where it ran for 202 performances. Merman's next show, Humpty Dumpty, began rehearsals in August 1932 and openedand immediately closedin Pittsburgh the following month. Producer Buddy DeSylva, who also had written the book and lyrics, was certain it could be reworked into a success, and with a revamped script and additional songs by Vincent Youmans, it opened with the new title Take a Chance on November 26 at the 42nd Street Apollo Theatre, where it ran for 243 performances. Brooks Atkinson of The New York Times called it "fast, loud, and funny" and added Merman "has never loosed herself with quite so much abandon." Following the Broadway run, she agreed to join the show on the road, but shortly after the Chicago opening, she claimed the chlorine in the city's water supply was irritating her throat, and returned to Manhattan. Anything Goes was the first of five Cole Porter musicals in which Merman starred. In addition to the title song, the score included "I Get a Kick Out of You", "You're the Top", and "Blow Gabriel Blow". It opened on November 21, 1934, at the Alvin Theatre, and the New York Post called Merman "vivacious and ingratiating in her comedy moments, and the embodiment of poise and technical adroitness" when singing "as only she knows how to do." Although Merman always had remained with a show until the end of its run, she left Anything Goes after eight months to appear with Eddie Cantor in the film Strike Me Pink (1936). She was replaced by Benay Venuta, with whom she enjoyed a long but frequently tempestuous friendship. Merman initially was overlooked for the film version of Anything Goes (1936). Bing Crosby insisted his wife Dixie Lee be cast as Reno Sweeney opposite his role as Billy Crocker, but when she unexpectedly dropped out of the project, Merman was cast in the role. From the beginning, it was clear to Merman the film would not be the enjoyable experience she had hoped it would be. The focus was shifted to Crosby, leaving her in a supporting role. Many of Porter's ribald lyrics were altered to conform to the guidelines of the Motion Picture Production Code, and "Blow Gabriel Blow" was eliminated, replaced by a song, "Shang Hai de Ho", which Merman was forced to perform in a headdress made of peacock feathers while surrounded by dancers dressed as Chinese slave girls. The film was completed $201,000 over budget and 17 days behind schedule. Richard Watts Jr. of the New York Herald Tribune described it as "dull and commonplace", stating that Merman did "as well as possible", but she was unable to register "on screen as magnificently as she does on stage." Merman returned to Broadway for another Porter musical, but despite the presence of Jimmy Durante and Bob Hope in the cast, Red, Hot and Blue closed after less than six months. Back in Hollywood, Merman was featured in Happy Landing, one of the top 10 box office hits of 1938 comedy with Sonja Henie, Cesar Romero, and Don Ameche. She also starred in the box office hit Alexander's Ragtime Band, a pastiche of Irving Berlin songs interpolated into a plot that vaguely paralleled the composer's life, and Straight, Place and Show, a critical and commercial flop starring the Ritz Brothers. She returned to the stage in Stars in Your Eyes, which closed short of four months as the public flocked to the 1939 New York World's Fair. Merman followed this with two more Porter musicals. Du Barry Was a Lady, with Bert Lahr and Betty Grable, ran for a year, and Panama Hattie, with Betty Hutton (whose musical numbers were cut from the show on opening night at Merman's insistence), June Allyson, and Arthur Treacher, fared even better, lasting slightly more than 14 months. Shortly after the opening of the latter, Mermanstill despondent about the end of her affair with Stork Club owner Sherman Billingsleymarried her first husband, William Smith, Treacher's agent. She later said she knew on their wedding night that she had made "a dreadful mistake", and two months later, she filed for divorce on grounds of desertion. Shortly after, she met and married Robert D. Levitt, a promotion director for the New York Journal American. The couple eventually had two children and divorced in 1952 due to Levitt's excessive drinking and erratic behavior. In 1943, Merman was a featured performer in the film Stage Door Canteen and opened in another Porter musical, Something for the Boys, produced by Michael Todd. In 1944, she was set to star as the title character in the musical play Sadie Thompson with a score by Vernon Duke and Howard Dietz, directed and produced by Rouben Mamoulian. The musical play was based on the short story "Rain" by W. Somerset Maugham. The serious nature of the production was a departure from Merman's string of successful musical comedies. During rehearsals, Merman had difficulties memorizing the lyrics, and she blamed Dietz for his use of sophisticated and foreign words. She had her husband tone down some of the lyrics. In response, Merman withdrew from the production. June Havoc left her starring role in Mexican Hayride and assumed the role, instead. Havoc received almost uniformly favorable reviews. Reactions to the score and the book were mixed, with the score called "undistinguished." The show only lasted 60 performances and closed on January 6, 1945. In August 1945, while in the hospital recovering from the Caesarean birth of her second child, Merman was visited by Dorothy Fields, who proposed she star as Annie Oakley in a musical her brother Herbert and she were writing with Jerome Kern. Merman accepted, but in November, Kern suffered a stroke while in New York City visiting Richard Rodgers and Oscar Hammerstein (the producers of the show) and died a few days later. Rodgers and Hammerstein invited Irving Berlin to replace Kern, and the result was Annie Get Your Gun, which opened on May 16, 1946, at the Imperial Theatre, where it ran for nearly three years and 1,147 performances. During this time, Merman took only two vacations and missed only two performances due to illness. Merman lost her role in the film version to Judy Garland (who eventually was replaced by Betty Hutton), but starred in a Broadway revival two decades later at Lincoln Center alongside Bruce Yarnell, who was cast as Frank E. Butler, Annie Oakley's husband and manager. Yarnell was 27 years younger than Merman. Merman and Berlin reunited for Call Me Madam in 1950, for which she won the Tony Award for Best Performance by a Leading Actress in a Musical, and she starred in the 1953 screen adaptation as well, winning the Golden Globe Award for Best Actress – Motion Picture Musical or Comedy for her performance. The following year, she appeared as the matriarch of the singing and dancing Donahue family in There's No Business Like Show Business, a film with a score written by Berlin. Merman returned to Broadway at the behest of her third husband, Continental Airlines executive Robert Six, who was upset she had chosen to become a housewife in Colorado following their wedding in 1953. He expected her public appearances to generate publicity for the airline, and her decision to forgo the limelight did not sit well with him. He urged her to accept the lead in Happy Hunting, with a book by Howard Lindsay and Russel Crouse (who had written Call Me Madam) and a score by Harold Karr and Matt Dubey. Merman acquiesced to her husband's demands, although she clashed with the composers from the start and soon was at odds with co star Fernando Lamas and his wife Arlene Dahl, who frequently attended rehearsals. The show opened in New York with an advance sale of $1.5 million, and despite Merman's dissatisfaction with it, garnered respectable reviews. Although Brooks Atkinson thought the score was "hardly more than adequate", he called Merman "as brassy as ever, glowing like a neon light whenever she steps on the stage." Several months into the run, she insisted that two of her least favorite numbers be replaced by songs written by her friend Roger Edens, who, because of his exclusive contract with Metro Goldwyn Mayer, credited them to Kay Thompson. She lost the Tony Award to Judy Holliday in Bells Are Ringing, and the show closed after 412 performances, with Merman happy to see what she considered "a dreary obligation" come to an end.

Кейінгі мансап

Жығану Роза Лидің естеліктеріне негізделген және Мерман Роза Ховик ретінде оның басқыншы сахналық анасы рөлінде ойнады. Мюзикл 1959 жылғы 21 мамырда Бродвей театрында ашылды. «Нью-Йорк Пост» газетінде Ричард Уоттс Мерманды «ұлы актриса» деп атады, ал «Нью-Йорк Таймс» газетінің Брукс Аткинсон «Ол актриса де, әнші де өте жақсы өнер көрсетті» деп жазды. Мақтауға қарамастан, Мерман «Музыканың дыбысы» фильміндегі рөлі үшін жақын досы Мэри Мартинге «Тони» сыйлығын ұтып берді және әзілдеп: «Қайырлы болсын, қалай дін қызға қарсы тұрасың?» деді. Ол Роберт Сикстен ажырасқаннан кейін көп ұзамай оның теледидар актрисасы Одри Медоуске болған махаббаты жария болды және жұмысында көңіл көтеруге тырысты. «Жығанудың» 702 қойылымы барысында Мервин Лерой оны көп рет көріп, Мерманды түсіруді жоспарлап жатқан фильмге түсіруге ниеттенгенін бірнеше рет айтты. Шоу жабылуға аздай қалғанда, Розалинд Рассел басты рөлге бекітілгені хабарланды. Расселдің күйеуі, театр продюсері Фредерик Бриссон (Мерман кейін «Роздың кесірткесі» деп атаған) Леонард Шпигельғастың «Бірдің көпшілігі» пьесасының экрандық құқықтарын Warner Bros. компаниясына әйелі екі фильмде де түсетін болса сатуға келісім берді. Рассел бірнеше жыл бұрын «Тәте Мейм» фильмімен үлкен табысқа жеткендіктен және Мерман кинода танымал болмағандықтан, студия Бриссонның талаптарына келісті. Мерман оқиғаның бұрылысынан қатты ренжіді және рөлді жоғалтуды «өмірімдегі ең үлкен кәсіби өкініш» деп атады. 1961 жылғы 25 наурызда «Жығану» Бродвейде жабылды, содан кейін Мерман ұлттық турнеге шықты. Сан-Францискода ол арқасын ауыр жарақаттады, бірақ толық залдарда өнер көрсетуді жалғастырды. Лос-Анджелесте Лерой оны сахна сыртында көріп, Расселдің қатты ауырып қалғанын айтты: «Менің ойымша, сіз бұл рөлді аласыз». «Жығану» фильмінің түсіріліміне қол жеткізе алатынына сенген ол оған достары мен әріптестері үшін көптеген билеттер берді, бірақ оның алданып қалғанын білді. Мерманның «Жығанудағы» рөлі оған жылына 130 000 доллар, сонымен қатар кассалық түсімнің 10% табыс әкелді. 1963 жылы Мерман Спенсер Трейси, Сид Цезар, Джонатан Винтерс, Фил Сильверс, Бадди Хакетт және Микки Рунимен бірге «Бұл - ақылсыз, ақылсыз, ақылсыз әлем» комедиялық фильмінде ойнады. Мерман Мильтон Берлдің шулы қалыңды әйелі Маркустың рөлін сомдады. Фильм үлкен табысқа жетті, 9,4 миллион долларлық бюджетпен 60 миллион доллар жинады және 1963 жылғы ең табысты үшінші фильм болды. Ол алты «Оскар» номинациясын алды және біреуін жеңіп алды. Мерман сонымен қатар «Махаббат өнері» (1965) фильмінде де ойнады. Ол Перри Комо, Ред Скелтон, Джуди Гарланд, Дин Мартин, Эд Салливан және Кэрол Бернеттің түрлі шоуларында, Майк Дуглас, Дик Каветт және Мерв Гриффинмен сұхбаттасу бағдарламаларында, сондай-ақ «That Girl», «The Lucy Show», «Match Game», «Batman», «Tarzan» және басқа эпизодтарда көптеген телешоуларда пайда болды. Продюсер Дэвид Меррик Джерри Германды «Hello, Dolly!» мюзиклінің музыкасын Мерманның дауыс диапазонына сәйкес жазуға шақырды, бірақ ол оған рөлді ұсынғанда ол бас тартты. Ол ақыры 1970 жылғы 28 наурызда, өндіріс ашылғаннан кейін алты жыл өткен соң актерлік құрамға қосылды. Мерманның ашылу кешінде оның қойылымы ұзақ созылған қол соғулармен үнемі тоқтатылды, ал сыншылар оның Нью-Йорк сахнасына қайта оралуын бірауыздан мақтады. «Нью-Йорк Таймс» газетінде Уолтер Керр оның дауысын былай сипаттады: «Дәл кернейдей таза, дәл сыбызғыдай тесілген, дәл Вурлицердей керемет». Ол былай деп жазды: «Оның күлкілі сезімі де дауысы сияқты сенімді, жоғары деңгейде». Бродвейдегі алғашқы қойылымда мәкерлеуші үйлесімшіні сомдаған жетінші актриса ол мюзиклмен 1970 жылғы 27 желтоқсанға дейін 210 қойылымда болды. Мерман өзінің соңғы Бродвейдегі қойылымы үшін Drama Desk Award сыйлығын алды. Карьерасының қалған бөлігінде Мерман ұсыныстар келіп түскен сайын жұмыс істеді. Ол 1976 жылдың көктемінде «Match Game» бағдарламасында пайда болды, онда ол «Match Game» бағдарламасының тұрақты қатысушысы Брет Сомерске «тыныш бол» деді. 1979 жылы ол «The Ethel Merman Disco Album» диско-альбомын жазды, онда оның көптеген әндері диско-ритмдермен орындалды. Ол «The Muppet Show» шоуының бірінші маусымында қонақ ретінде болды. Соңғы экрандық рөлі 1980 жылы түсірілген «Airplane!» комедиялық фильміндегі өзін-өзі пародиалау болды, онда ол Этель Мерман деп ойлаған снарядтан шок болған лейтенант Хурвицтің рөлін сомдады. Кемео-бейнеде Мерман төсектен «Everything's Coming Up Roses» әнін айтып секіріп тұрады, ал оны медициналық қызметкерлер тыныштандыруға тырысады. Ол «The Love Boat» телесериалының бірнеше эпизодтарында (Гофердің анасы рөлінде), Джордж Гершвинге арналған CBS арнасының арнайы бағдарламасында, Кэролл О’Коннормен бірге жазғы концерттік турда, Лондон Palladium-да екі апталық қойылымда, театр мен мұражай коллекциясын сақтауға арналған концертте Мэри Мартинмен бірге өнер көрсетті, сондай-ақ симфониялық оркестрлермен жеке орындаушы ретінде жиі өнер көрсетті. Ол сонымен қатар St. Luke's Roosevelt Hospital Center (қазір Mount Sinai West) ауруханасында волонтер болып жұмыс істеді, сыйлық дүкенінде жұмыс істеді немесе науқастарды аралады.

Gypsy was based on the memoirs of Gypsy Rose Lee and starred Merman as Rose Hovick, her domineering stage mother. The musical opened on May 21, 1959, at the Broadway Theatre. In the New York Post, Richard Watts called Merman "a brilliant actress", and Brooks Atkinson of The New York Times wrote that "She gives an indomitable performance, both as actress and singer." Despite the acclaim, Merman lost the Tony Award to her close friend Mary Martin in The Sound of Music, and jokingly quipped "How are you going to buck a nun?" Shortly after she divorced Robert Six, his affair with television actress Audrey Meadows became public, and she found solace in her work. Throughout the 702 performance run of Gypsy, Mervyn LeRoy saw it numerous times, repeatedly assuring Merman that he planned to cast her in the film adaptation he was preparing. Before the show's closing, it was announced that Rosalind Russell instead had been signed to star. Russell's husband, theater producer Frederick Brisson (whom Merman later called "the lizard of Roz"), had sold the screen rights to the Leonard Spigelgass play A Majority of One to Warner Bros. on the condition that his wife would star in both films. Because Russell was still a major box office draw with the success of Auntie Mame a few years earlier, and Merman having never established herself as a popular screen presence, the studio agreed to Brisson's terms. Merman was devastated at this turn of events and called the loss of the role "the greatest professional disappointment of my life." Following the Broadway closing of Gypsy on March 25, 1961, Merman halfheartedly embarked on the national tour. In San Francisco, she severely injured her back, but continued to perform for packed houses. During the Los Angeles run, LeRoy visited her backstage and claimed Russell was so ill that "I think you're going to end up getting this part." Believing the film version of Gypsy was within her grasp, she provided him with the many house seats he requested for friends and industry colleagues, only to discover she had been duped. Merman's role in Gypsy earned her an estimated $130,000 per year, plus an additional 10% of the box office receipts. In 1963, Merman starred in the ensemble comedy film It's a Mad, Mad, Mad, Mad World alongside Spencer Tracy, Sid Caesar, Jonathan Winters, Phil Silvers, Buddy Hackett, and Mickey Rooney. Merman played Mrs. Marcus, the loudmouthed mother in law of Milton Berle. The film was a major box office success, earning $60 million on a budget of $9.4 million and becoming the third highest grossing film of 1963. It received six Academy Award nominations and one win. Merman also starred in the flop The Art of Love (1965). She made dozens of television appearances on variety shows hosted by Perry Como, Red Skelton, Judy Garland, Dean Martin, Ed Sullivan, and Carol Burnett, talk shows with Mike Douglas, Dick Cavett, and Merv Griffin, and in episodes of That Girl, The Lucy Show, Match Game, Batman, Tarzan, and others. Producer David Merrick encouraged Jerry Herman to compose the score of Hello, Dolly! specifically for Merman's vocal range, but when he offered her the role, she declined it. She finally joined the cast on March 28, 1970, six years after the production opened. On Merman's opening night, her performance was continually brought to a halt by prolonged standing ovations, and the critics unanimously heralded her return to the New York stage. Walter Kerr in The New York Times described her voice: "Exactly as trumpet clean, exactly as penny whistle piercing, exactly as Wurlitzer wonderful as it always was." He wrote: "Her comic sense is every bit as authoritative, as high handed, really, as her voice." The seventh actress to portray the scheming matchmaker in the original Broadway production, she remained with the musical for 210 performances until it closed on December 27, 1970. Merman received the Drama Desk Award for Outstanding Performance for what proved to be her last appearance on Broadway. For the remainder of her career, Merman worked as frequently as offers were made. She appeared on Match Game in the spring of 1976, in which she told Match Game regular Brett Somers to "shut up" in one of the series' self proclaimed "Gold Star" episodes. In 1979, she recorded The Ethel Merman Disco Album, with many of her signature songs set to a disco beat. She was a guest host on an episode in the first season of The Muppet Show. Her last screen role was a self parody in the 1980 comedy film Airplane!, in which she portrayed Lieutenant Hurwitz, a shell shocked soldier who thinks he is Ethel Merman. In the cameo appearance, Merman leaps out of bed singing "Everything's Coming Up Roses" as orderlies sedate her. She appeared in several episodes of The Love Boat (playing Gopher's mother), guest starred on a CBS tribute to George Gershwin, did a summer concert tour with Carroll O'Connor, played a two week engagement at the London Palladium, performed with Mary Martin in a concert benefiting the theater and museum collection of the Museum of the City of New York, and frequently appeared as a soloist with symphony orchestras. She also volunteered at St. Luke's Roosevelt Hospital Center (now Mount Sinai West) working in the gift shop or visiting patients.

Орындау стилі

Мерман өзінің күшті меццо-сопрано дауысымен, күшпен ән айтуымен, нақты айтылуымен және таза интонациясымен танымал болды. Мерман кәсіби әншілік жолын бастағанда сахнадағы әншілер микрофонсыз өнер көрсеткендіктен, ол ешқашан вокалды сабақ алмағанына қарамастан, үлкен артықшылыққа ие болды. Бродвей аңызы бойынша, Джордж Гершвин "Қыздар ақымақ" спектакліндегі рөліне түскеннен кейін оған ешқашан мұндай сабақтар алмауға кеңес берген. Кэрил Флинннің 2007 жылғы өмірбаянында Мерманның жұмысына арналған рецензиялардан көптеген цитаталар келтірілген, олардың көпшілігі оған жоғары баға берген. Брукс Аткинсон оның талантын былай сипаттады:

Некелер мен балалар

Мерман төрт рет үйленіп, ажырасқан. 1940 жылы театр агенті Уильям Смитпен алғашқы некесін қиған. Олар 1941 жылы ажырасып кетті. Сол жылы Мерман газет директоры Роберт Левитке үйленді. Олардың екі баласы болды: Этель (1942 жылдың 20 шілдесінде туған) және Роберт (кіші) (1945 жылдың 11 тамызында туған). Мерман мен Левитт 1952 жылы ажырасып кетті. 1953 жылдың наурыз айында Мерман Continental Airlines компаниясының президенті Роберт Сикске тұрмысқа шықты. Олар 1959 жылдың желтоқсанында қарым-қатынастарын үзді және 1960 жылы ажырасып кетті. Мерманның ұлының айтуынша, ол, оның әпкесі, анасы және тіпті қарт ата-анасы да Сикс тарапынан эмоционалды және физикалық зорлық-зомбылық көрген. Мерманның төртінші және соңғы некесі актер Эрнест Борньинмен болды. Олар 1964 жылдың 27 маусымында Беверли-Хиллсте үйленді. 1964 жылдың 7 тамызында олар ажырасып, Борньин 1964 жылдың 21 қазанында ажырасу туралы өтініш берді. Мерман көп ұзамай Борньинды қатыгездікпен айыптады. Оған 1964 жылдың 18 қарашасында ажырасуға рұқсат берілді. Олардың қысқа некелік өмірінен жиі айтылатын оқиға олардың қарым-қатынасының тұрақсыздығын көрсетті. Борньин Мерманнан кастинг қалай өтті деп сұрағанда, ол: "Олар менің 35 жастағы денеме, 35 жастағы дауысыма және 35 жастағы бетіме ғана қызығушылық танытты", - деп жауап берді. "Солай ма?" - деді Борньин. "Ал сіздің 65 жастағы әйел мүшеңіз туралы не ойлады?" Мерман бірден: "Сіз туралы есім білмеді", - деп жауап берді. Бір радио сұхбатында Мерман көптеген некелері туралы былай деді: "Біз бәріміз қателік жасаймыз. Сондықтан қарындаштарға резеңке жабыстырады, мен де солай істедім. Мен бірнеше қателіктер жасадым!" 1978 жылы жазған "Мерман" атты автобиографиясында "Менің Эрнест Борньинмен некелесуім" деген тарау бос бетке айналды. Оның қызы Этель Левитт 1967 жылдың 23 тамызында есірткінің дозасын асырып алып қайтыс болды, бұл жағдай кездейсоқ деп танылды. Оның ұлы Роберт кіші актриса Барбара Колбиге үйленген. Колби, сол кезде Роберттен алыстаған болатын, 1975 жылдың шілдесінде Лос-Анджелестегі тұрақтан атылып өлтірілді (досы Джеймс Кирнанмен бірге). Оқтарды ешқандай нақты себебі болмаған, көрінетін бандиттік топтар атқан.

Merman was married and divorced four times. Her first marriage, in 1940, was to theatrical agent William Smith. They were divorced in 1941. Later that same year, Merman married newspaper executive Robert Levitt. The couple had two children: Ethel (born July 20, 1942) and Robert Jr. (born August 11, 1945). Merman and Levitt were divorced in 1952. In March 1953, Merman married Robert Six, the president of Continental Airlines. They separated in December 1959 and were divorced in 1960. According to Merman's son, he, his sister and mother and even his elderly grandparents had suffered emotional and physical violence from Six. Merman's fourth and final marriage was to actor Ernest Borgnine. They were married in Beverly Hills on June 27, 1964. They separated on August 7, 1964, and Borgnine filed for divorce on October 21, 1964. Merman filed a cross complaint shortly thereafter charging Borgnine with extreme cruelty. She was granted a divorce on November 18, 1964. An oft recounted story from their short marriage demonstrated the volatility of their relationship. When Borgnine asked Merman how her audition had gone, she replied: "Well, they were mad about my 35 year old body, my 35 year old voice, and my 35 year old face." "Is that so?" Borgnine responded. "And what did they think of your 65 year old cunt?" Without missing a beat, Merman retorted: "You weren’t mentioned once." In a radio interview, Merman said of her numerous marriages: "We all make mistakes. That's why they put rubbers on pencils, and that's what I did. I made a few lulus!" In her 1978 autobiography Merman, the chapter entitled "My Marriage to Ernest Borgnine" was a blank page. Ethel Levitt, her daughter, died on August 23, 1967, of a drug overdose that was ruled accidental. Her son Robert, Jr., was married to actress Barbara Colby. Colby, at the time estranged from Robert, was shot and killed (along with a friend, James Kiernan), in a parking garage in Los Angeles in July 1975. The shooting was by apparent gang members who had no clear motive.

Құрлық

Мерман өзінің тілді тізгінсіздігімен және қоғамдық кештерде ұятсыз оқиғалар айтуымен танымал болды. Мысалы, бірде ресми қабылдау кезінде Хосе Феррерге бөлме ішінде ұятсыз әзіл айтқан. "The Loretta Young Show" бағдарламасында қонақ ретінде репетиция кезінде Мерман: "Бұл неге арналған?" деп дауыстап сұрады. Дінтәс католик Янг Мерманға қарай бос кофе банкісін көрсетіп: "Мерман ханым, сіз "қатыгез" сөзін айттыңыз! Оның құны 25 цент." деді. Сонда Мерман: "Лоретта, маған "қатыгез" сөзді айтқаның үшін қанша төлеу керек?" деп жауап берді.

Саясат

Мерман, өмір бойы республикашыл болған, Дуайт Д. Эйзенхауэрдің Ақ үйге жиі қонақ шақырылған. Ол: «Эйзенхауэр – менің соғыстағы батырым және ең сыйлайтын, құрметтейтін президентім болды» деген еді. 1981 жылғы 20 қаңтарда ол Рональд Рейганның инаугурациясында «Everything’s Coming Up Roses» әнін орындады. Бұрын ол осы әнді Джон Ф. Кеннедидің инаугурациялық галасында да орындаған, бірақ ол эфирге шығарылмаған.

Өмірбаяндар

Мерман екі естелік жазды. Біріншісі, «Бұдан артық не тілейсің?» (1955), Doubleday & Co. баспасынан шықты және Пит Мартиннің көмегімен жазылды. Екіншісі, «Мерман» (1978), Simon & Schuster баспасынан жарық көрді және Джордж Илспен бірлесіп жазылды.

Кейінгі өмір және өлім

Мерман жасы ұлғайған сайын ұмытшақтыққа ұшырады, кейде сөйлеуде қиындықтар туды. Көбінесе оның мінез-құлқы тұрақсыз болып, достарының алаңдауына себеп болды. 1983 жылдың 7 сәуірінде ол Лос-Анджелеске сапарға дайындалып, 55-ші «Оскар» сыйлықтарының эфирінде өнер көрсетуге асығып жатқанда, пәтерінде құлап кетті. Мерманды Рузвельт ауруханасына (Mount Sinai West) жеткізді, онда дәрігерлер бастапқыда оның инсульт болған деп ойлады. 11 сәуірде жасалған тексеру операциясынан кейін оған 4-ші сатыдағы глиобластома диагнозы қойылды. «The New York Times» газеті оның миына операция жасалып, ісік алынғанын, бірақ оны толығымен жою мүмкін болмағанын және оның жағдайының жазылмас ауруға ұшырағаны анықталғанын (дәрігерлер Мерманға сегіз жарым ай өмір сүруге мүмкіндік берді) жазды. Ісік салдарынан ол афазияға шалдықты, ауруы прогрессияға ұшырағанда шашы түсіп, беті ісіп кетті. Оның өмірбаяуын жазған Брайан Келлоудың сөзіне сүйенсек, Мерманның отбасы мен менеджері оның ауруының нақты жағдайын жұртшылықтан жасыруға тырысты. Мерман қайтыс болған күні кешкі сағат 9-да Бродвейдегі барлық 36 театр оның құрметіне шамдарын сөндірді. Мерманның жеке қоштасу рәсімі 27 ақпанда Санкт-Бартоломей епископальдық шіркеуінің қабылдауында өтті, содан кейін оның денесі Франк Э. Кэмпбелл азанасының крематориумінде өртелді. Оның өсиетіне сәйкес, Мерманның күлі ұлы Роберт Младшийге тапсырылды. 1984 жылдың 10 қазанында Christie's East аукционында оның жеке заттары – жиһаз, өнер туындылары және театрлық естеліктер 120 000 доллардан астам табыс әкелді (1984 жылғы 120000.0 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең). 1984 жылдың 2 сәуірінде өткен 56-шы «Оскар» сыйлықтары Мерманға арналған құрмет ретінде «Шоу-бизнес сияқты бизнес жоқ» әнімен аяқталды.

Театр

Жыл Атауы Рөлі Орын1930 Қыздар ақымақ Кейт Фотэргилл Элвин театры, Бродвей1931 Джордж Уайттың 1931 жылғы скандалдары Орындаушы Аполлон театры, Бродвей1932 Қауекелдікке барамын Әр түрлі рөлдер 1934 Кез келген нәрсе болсын Рено Свини Элвин театры, Бродвей1936 Қызыл, ыстық және көк Нақты тырнақтар О'Райли Дюкен 1939 Көзіңдегі жұлдыздар Жаннетт Адаир Маджестик театры, Бродвей 1939 Дюбарри леди Мэй Дейли / Мэм. Дю Барри 46-шы көше театры, Бродвей 1940 Панама Хэтти Хэтти Малони 46-шы көше театры, Бродвей 1943 Балаларға бір нәрсе Блоссом Харт Элвин театры, Бродвей 1944 Седи Томпсон Седи Томпсон 1946 Энни Get Your Gun Энни Оукли Империал театры, Бродвей 1950 Маған айым Сали Адамс деп атаңыз 1956 Бақытты аңшылық Лиз Ливингстон Маджестик театры, Бродвей 1959 Жиан Роза Ховик Бродвей театры, Бродвей 1966 Энни Get Your Gun Энни Оукли 1970 Сәлем, Долли! Долли Леви ханым Сент-Джеймс театры, Бродвей1977 Мэри Мартин және Этель Мерман: Бродвейде бірге Орындаушы Бродвей театры, Бродвей