Кіріспе

1941 жылы жазылған Роберт МакКлоскидің балалар кітабы

"Балаларға жол аш" – Роберт МакКлоскидің суреттерімен бірге жазылған американдық балалар сурет кітабы. Кітап 1941 жылы Viking Press баспасында алғаш рет жарық көрді. Онда Бостон қалалық бағындағы лагунадағы аралда балаларын өсіретін екі қаз туралы айтылады. МакКлоскидің көмірмен салған, сосын мырыш табақтарға литографиялық әдіспен түсірген суреттері үшін 1942 жылы Калдекотт медаліне ие болды. 2003 жылға қарай кітаптың екі миллионнан астам данасы сатылған. Кітаптың үлкен танымалдылығы нәтижесінде Нэнси Шон аналық қаз бен оның сегіз баласының мүсінін жасады, ол қазір Бостон қалалық бағында орналасқан және балалар мен ересектер үшін танымал орынға айналды. 1991 жылы Барбара Буш СТАРТ келісімі аясында Раиса Горбачеваға осы мүсіннің көшірмесін сыйға берді, және бұл туынды Мәскеудегі Новодевичий саябағында қойылған. Кітап жарық көргеннен бері 80 жылдан астам уақыт өтсе де, әсем суреттері мен тиімді темпі үшін жоғары бағаланып келеді. Кітап бүкіл әлемде кең таралған.

Өмірбаян

1941 жылы жарық көрген «Барбақшаларға жол аш» МакКлоскидің екінші кітабы болды. Марапаттау сөзінде МакКлоски осы әңгімені жазуға түрткі болған себебін түсіндірді. 1932-1936 жылдары Веспер Джордж өнер мектебінде оқығанда, ол Халық сабағында қаздарды тамақтандырумен шұғылданды. Мей Массидің қосымша өнер білімі алу жөніндегі ұсынысымен ол Ұлттық дизайн академиясында екі жыл оқыды. Бостонға қайтқанда ол «Барбақшаларға жол аш» кітабының жобасын алып келді. Суреттер үшін қаздарды зерттеу мақсатында ол Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайына барды, орнитологпен кеңесті және алты қаз баланы үйіне әкелді.

Сюжет

Оқиға екі қаздың (Мэллард мырза мен ханым) Жаңа Англияның әртүрлі жерлерін аралап, отбасын құруға қолайлы орын іздеуінен басталады. Мистер Маллард бір жерді таңдаған сайын, Миссис Маллард сол жерде бір кемшілік табады. Іздеуден шаршаған қаздар түнгі уақытта демалу үшін Public Garden Lagoon-ға қонады. Таңертең, қарақұмық қайығы қаздардың жанынан өтеді. Қаздар қайықты құс деп ойлап, қайықтағы адамдар лақтырған жаңғақтарды жейді. Миссис Маллард Public Garden-да ұя салуды ұсынады. Бірақ, осы сөздерін айтқанда, күйеуі велосипедпен келе жатқан адамға шапқылап кете жаздап қалады. Содан кейін қаздар Бостонның Бейкон-Хилл, Массачусетс штатының Мемлекеттік үйі және Луисбург алаңы сияқты танымал жерлерін аралап іздеуді жалғастырады. Ақыры Маллардтар Чарльз өзеніндегі аралға тоқтайды. Осы аралдан Маллардтар жағадағы Майкл есімді полиция қызметкеріне барады, ол оларды күн сайын жаңғақпен қоректендіреді. Біраз уақыттан кейін Маллардтар қауырсындарын жаңартады, жаңа қауырсындары өскенше ұша алмайды. Ал Миссис Маллард Джек, Кэк, Лэк, Мэк, Нэк, Оуэк, Пэк және Квэк деп аталған сегіз қазды дүниеге келтіреді. Балапандар туғаннан кейін Мистер Маллард өзеннің қалған бөлігін көру үшін саяхатқа шығады. Мистер мен Миссис Маллард бір аптадан кейін Public Garden-да кездесуге келіседі. Осы уақыт аралығында Миссис Маллард сегіз балапанына жүзу, суға шому, қатар жүру және велосипедтер мен басқа да дөңгелекті заттар сияқты қауіптерден қашу сияқты қаз болудың барлық қажетті жақтарын үйретеді. Бір апта өткен соң Миссис Маллард балапандарын жағаға алып шығып, Баққа жету үшін тас жолдан өтуге тырысады, бірақ көліктер оларға жол бермейтіндіктен қиындыққа ұшырайды. Маллардтарды аралап көрген Майкл, полиция қызметкері, отбасының қауіпсіз өтуі үшін қозғалысты тоқтатады. Майкл полиция бас штабына қоңырау шалып, қаздардың қауіпсіз өтуі үшін жол бойындағы қозғалысты тоқтатуға полиция көлігін жіберуді бұйырады. Қаздар шосседен, Ембанкмент жолынан (кітап жазылған кезде Сторроу драйв әлі салынып бітпеген) өтіп, Вернон көшесінен Чарльз көшесіне қарай оңтүстікке қарай беттейді. Көшедегі адамдар қаздар отбасына таңғалады. Отбасы Бақшаға кіру үшін Бикон көшесінен өтуге тиіс болғанда, төрт полиция қызметкері жол қиылысында көлік қозғалысын тоқтатып, балапандарға жол ашады. Мистер Маллард отбасының қалған бөлігін Public Garden-да күтіп отырады. Ақырында, отбасы Бақта қалуға шешім қабылдап, бақытты өмір сүреді. Viking Publishing 2016 жылдың наурызында осы классикалық кітаптың 75 жылдық мерекелік басылымын шығаруды жоспарлаған.

Сын еткен пікірлер

1941 жылы алғаш жарық көрген кезде, The New York Times газетінің Элен Бьюэлл кітабын «ұзақ уақыттан бері көрген ең көңілді кітаптарымыздың бірі» деп атады, Бикон-стриттегі шерудің сырттай комедиялық жағын, сондай-ақ МакКлоскидің «үлкен, әдемі суреттерін» жоғары бағалады, олар бір мезгілде «сызықтың қарапайымдығын» және «детальдардың байлығын» көрсетеді. Элис Фанниннің айтуынша, «жеңіл сюжетті» оқиға Мистер Маллардтың Чарльз өзеніндегі аралды неге тастап кеткеніне немесе Маллардтардың неге лагунадағы аралда қалып, жағалаудағы велосипедшілерден сақтануға болмағанына нақты түсінік бермейді. Дегенмен, МакКлоски өзін балаларға арналған кітаптар жазатын суретші деп есептейтінін, ал емес керісінше екенін айтты. Фаннин сондай-ақ кейіпкерлердің жетілмегендігін, яғни Маллардтардың «әдеттегі стереотиптік алаңдаған ата-аналарды» бейнелейтінін, көбінесе бірдей мінез-қалпын көрсетіп, сирек эмоция білдіретінін айтады. МакКлоски ханым Маллардты «тәуелсіз және бағынбайтын әйел кейіпкері» ретінде бейнеледі. Бұл күшті бейнелеу бір сыншыны кітапты «феминистік идеяларға дейінгі» деп атауға әкелді.

Сауалнамалар

2007 жылғы онлайн сауалнама негізінде Ұлттық білім беру қауымдастығы «Балаларға арналған 100 үздік кітаптың» қатарында «Балаларға жол беріңдер» кітабын тізімге енгізді. 2012 жылы «School Library Journal» журналы жариялаған сауалнама бойынша бұл кітап «100 үздік сурет кітабы» тізімінде алтыншы орынға ие болды.

Мәдениеттік әсерлері

Бостонның қоғамдық бағында, Маллардтардың соңынан қоныстанған жерінде, суретші Нэнси Шонның қоладан жасалған мүсіні орналасқан. Бостонның қоғамдық бағындағы мүсінге ұқсас мүсін СТАРТ келісімінің аясында Мәскеудегі Новодевичий саябағында орнатылды. Жеке мүсіндерді АҚШ-тың бірінші ханымы Барбара Буш, Кеңес Одағының балаларына сыйлық ретінде Ресейдің бірінші ханымы Раиса Горбачевке табыс етті. 1978 жылдан бері қалада әр көктемде жыл сайын үйрек балалары күніне арналған шеру өткізіледі, онда балалар мен олардың ата-аналары үйрек балаларының киімдерін киеді. Шеру маршрутының бір бөлігі Малард анасы мен оның үйрек балаларының қоғамдық баққа жеткен жолын қайталайды. 2000 жылы Массачусетс штатының Кантон қаласындағы оқушылар «Жол ашыңыз үйректерге» кітабын Массачусетс штатының ресми балалар кітабы деп жариялау туралы заң жобасын қабылдау үшін штат заң шығарушыларына жүгінді. Массачусетс штатының Спрингфилд қаласындағы заң шығарушылар ресми кітап Спрингфилд қаласының тумасы доктор Сьюсстің туындысы болуы керек деген себеппен заң жобасын тоқтатты. Заң шығарушылар доктор Сьюссті ресми балалар авторы, ал «Жол ашыңыз үйректерге» кітабын ресми балалар кітабы деп белгілеу туралы келісімге келді.