Федерико Дегетау: Пуэрто-Рико саяхатшысы және саяси қайраткері

Кіріспе

Пуэрто-Рико саясаткері (1862–1914)

Федерико Дегетау и Гонсалес (5 желтоқсан 1862 – 20 ақпан 1914) – Пуэрто-Рико саясаткері, заңгер, жазушы, автор және АҚШ Өкілдер палатасына Пуэрто-Риконың алғашқы резиденциялық комиссары.

Алғашқы жылдар

Дегетау 1862 жылы Пуэрто-Риконың Понсе қаласында дүниеге келді, сонда ол жалпы білім беретін мектептерде және Понседегі Орталық колледжде оқыды. Оның әкесі Матиас Дегетау, Гамбургтегі бай отбасының ұлы еді. Понседе Матиас әкесі Отто Георг Кристиан Дегетаудың (Федериконың әкесінің әкесі) серіктес болған Оверман және Деде үйінің банктерін басқарды. Федериконың анасы Мария Консоляция Гонсалес, Сан-Хуан қаласының беделді отбасының қызы еді. Оның ата-анасы 1851 жылы үйленді. Дегетау Испанияның Барселона қаласында академиялық курсты аяқтады және Мадридтің Комплутенс университетінің құқық факультетін бітірді. Ол адвокаттық практикамен айналысып, Мадридте (Испания) заңгерлік қызметін бастады. Пуэрто-Риконың қиын жағдайын отаршылдық билікке жеткізу мақсатымен ол "La Isla de Puerto Rico" газетін құрды.

Саяси мансап

Дегетау Пуэрто-Рикоға оралды және 1895 жылы Луис Муньос Ривера басшылығымен Испаниядан автономия сұрау үшін Пуэрто-Рико тарапынан жіберілген төрт комиссардың бірі болды. Нәтижесінде, Пракседес Матео Сагаста үкіметі бұл өтінішті қабылдады. Ол Пуэрто-Риконың Сан-Хуан қаласында қоныстанды және заңгерлік қызметін жалғастырды. Дегетау 1897 жылы Сан-Хуан қалалық кеңесінің мүшесі, ал 1898 жылы Сан-Хуан қаласының мэрі болды. 1898 жылы ол Испания Кортес Генералдеріне депутат болып сайланды. Испания-Америка соғысынан кейін, ол 1899 жылы Пуэрто-Рикода американдық билік орнаған кезде құрылған алғашқы үкіметте әскери губернатор генерал Гай Вернор Генри тарапынан Ішкі істер министрі болып тағайындалды. Кейіннен генерал Джордж У. Дэвис оны Аралдық қайырымдылық кеңесінің мүшесі етіп тағайындады.

Комиссия төрағасы

Дегетау 1899 жылы құрылған Аралдық Республикалық партияның мүшесі болды. Ол 1899 және 1900 жылдары Сан-Хуан қалалық кеңесінің бірінші вице-президенті, ал 1900 және 1901 жылдары Сан-Хуан қалалық білім беру кеңесінің президенті болды. Ол 1900 жылы Пуэрто-Рико Республикалық партиясынан Резидент комиссар лауазымына сайланды және 1902 жылы қайта сайланды. Ол 1901 жылдың 4 наурызынан 1905 жылдың 3 наурызына дейін елу алтыншы, елу жетінші және елу сегізінші Конгрестерде қызмет етті. 1902 жылы Колумбия университетінде (қазіргі Джордж Вашингтон университетінде) өткен лекциясында Дегетау Пуэрто-Риконың мәртебесі жөніндегі саяси идеалдарын былай қорытындылады: Пуэрто-Рико халқы аралдың географиялық орны мен тарихы тұрғысынан Америка Одағының ажырамас бөлігі екенін анық түсінді. Осы себепті аралдың саяси партиялары өздерінің бағдарламаларында халықтың бірауызды тілегін – ұйымдастырылған аумаққа айналуды және жақын арада Америка Одағының штатына қосылуды жазды. Конгресте қызмет еткенде Дегетау Аралдық істер жөніндегі комитеттің мүшесі болды және Пуэрто-Рико тұрғындарына АҚШ азаматтығын беру туралы заң жобасын ұсынды, бірақ ол қабылданбады. 1904 жылы ол қайта сайлануға түспеді және заңгерлік тәжірибасын қайта бастады. Резидент комиссар лауазымынан кету алдында Дегетау Өкілдер палатасында сөз сөйлеп, пуэрто-рикалықтарға АҚШ азаматтығын беруді сұрады, бұл мәселені сот арқылы шешуге болатынын айтты және Конституцияға адалдығын мәлімдеді.

АҚШ Жоғарғы Соты: Гонзалес В. Уильямс

1905 жылы Еуропаны аралап, суреттер жинағын сатып алғаннан кейін Дегетау Пуэрто-Рикоға көшіп, Айбонито қаласында тұрып, кофе плантациясын басқарды. 1902 жылы АҚШ Қаржы министрлігі барлық пуэрто-рикалықтардың иммиграциялық мәртебесін өзгерткен жаңа иммиграциялық ережелерді қабылдады. Жаңа ережелер күшіне енген кезде, жас, бірақ жүкті, Пуэрто-Риколық бойдақ әйел Изабель Гонсалес S.S. Philadelphia кемесімен келе жатқанда, Эллис аралында «шетелдік» және мемлекет үшін «ауыр жүк» деп ұсталды. Ол апелляциялық шағымдарын Жоғарғы Сотта жоғалтып, ісін АҚШ Жоғарғы Сотына жеткізді. Осы жылдың 30 тамызында, Гонсалес жағдайынан хабарсыз Федерико Дегетау АҚШ Мемлекеттік хатшысына Пуэрто-Риколықтарды иммиграциялық заңдарға бағынуға мәжбүрлейтін жаңа ережелерге наразылық білдірді. Оның наразылығы АҚШ Қаржы министрлігіне жіберілді. Дегетау содан кейін Ле Барбьер мен Паркерге хабарласып, олар Гонсалес ісі бойынша АҚШ Жоғарғы Сотына шағымдануды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Изабель әкімшілік шағымынан кейін тактиканы өзгертіп, «мемлекеттік жәрдемге мұқтаж» мәселесіне назар аударды. Ол барлық пуэрто-рикалықтардың АҚШ азаматтары екенін және оларды ұстауға, шетелдіктер ретінде қарауға немесе АҚШ-қа кіруден бас тартуға болмайтынын дәлелдеуді шешті. 1904 жылдың 4 қаңтарында Сот Гонсалестің иммиграциялық заңдар бойынша шетелдік емес екенін және осылайша Нью-Йоркке кіруіне тыйым салуға болмайтынын анықтады. Алайда, сот оның АҚШ азаматы екенін жариялаудан бас тартты. Жаңа аралдық аумақтардың тұрғындарының азаматтық мәртебесі туралы мәселе түсініксіз, күмәнді және даулы болып қала берді. Пуэрто-рикалықтар «азамат емес ұлттықтар» деп белгілі болды. Ол әдебиет саласына қосқан үлесі үшін де құрметке ие. Рамон Маринмен бірге Дегетау – бұл паркте бірнеше сала бойынша марапатталған жалғыз тұлға. 1914 жылы, Майагуэздегі Ауыл шаруашылығы және механикалық өнер колледжі 1911 жылы ашылғаннан кейін үш жыл өткен соң, Edificio del Colegio de Agricultura («Ауыл шаруашылығы колледжі ғимараты») деп аталған ғимарат Дегетаудың жақындағы қазасына орай 1914 жылы Edificio Degetau («Дегетау ғимараты») деп қайта аталды. Төрт жылдан кейін Дегетау ғимараты 1918 жылғы Пуэрто-Рико жер сілкінісі кезінде қирады, тек ғимараттың негізгі кіреберіс портигі ғана сақталды. Бұл қираған жер Pórtico Degetau («Дегетау қақпасы») деп аталды, бұл атау бүгінге дейін сақталған (2021). Дегетау қақпасы мектептің ресми символы ретінде таңдалды және мектеп атауы қазіргі (2021) Маягуэс қаласындағы Пуэрто-Рико университеті деп өзгергеннен кейін де сақталды. 1977 жылы АҚШ Конгресі Сан-Хуандағы жаңа федералды ғимаратты «Федерико Дегетау федералды ғимараты» деп атау туралы акт қабылдады. Акт күшіне енгеннен кейін, Пуэрто-Рикодағы федералды үкіметтің бас ғимараты оның атын иеленді.

In 1905, after traveling through Europe where he purchased a collection of paintings, Degetau moved to Puerto Rico and established his residence in the town of Aibonito where he managed a coffee plantation. In 1902, the United States Treasury Department issued new immigration guidelines that changed the immigration status of all Puerto Ricans. Isabel González, a young, but pregnant, single Puerto Rican woman was traveling aboard the S. S. Philadelphia when the new immigration guidelines took effect and she was detained at Ellis Island as an "alien" and "burden" to the state. She lost her appeals in the Board hearings and took her case to the U. S. Supreme Court. Meanwhile, on August 30 of that year, Federico Degetau, unaware of the Gonzalez situation, wrote to the U. S. Secretary of State in protest of the new rules subjecting Puerto Ricans to immigration laws. His protest was forwarded to the U. S. Treasury Department. Degetau then contacted Le Barbier and Parker, who informed him that they planned to appeal González's case to the U. S. Supreme Court. Once Isabel lost her administrative appeal, switching tactics and focusing instead on the "public charge" issue, she decided to argue that all Puerto Ricans were citizens of the United States and as such should not be detained, treated as aliens, or denied entry into the United States. On January 4, 1904, the Court determined that under the immigration laws González was not an alien, and therefore could not be denied entry into New York. The court, however, declined to declare that she was a U. S. citizen. The question of the citizenship status of the inhabitants of the new island territories remained confusing, ambiguous, and contested. Puerto Ricans, instead, came to be known as something in between: "noncitizen nationals." He is also honored for his contributions to the field of literature. Together with Ramón Marín, Degetau is the only honoree to be honored in more than one field at that park. In 1914, three years after the 1911 opening of the College of Agriculture and Mechanical Arts in Mayagüez, the building called Edificio del Colegio de Agricultura ("College of Agriculture Hall") was renamed Edificio Degetau ("Degetau Hall") in 1914 in honor of Degetau who had just died. Four years later, Degetau Hall was destroyed by the Puerto Rico earthquake of 1918 with only the building's main entrance portico surviving. This ruin was renamed Pórtico Degetau ("Degetau Gate"), the name that perdures to this day (2021). Degetau Gate was chosen as official symbol for the school, and perdured after the school's name was changed to its current name (2021), University of Puerto Rico at Mayagüez. In 1977, the United States Congress passed an Act to designate the new Federal building in San Juan, the "Federico Degetau Federal Building". Following its enactment, the main building of the federal government in Puerto Rico bears his name.

Салдары

Дегетаудың балалары болмағандықтан, ол өсиетнама жазып, оның жесірі мен досына өмір бойына мүлкінің жартысын пайдалану құқығын беруді және қалған жартысын «Пуэрто-Рико аралында кітапхана, мұражай сияқты мәдениет мекемесіне» бағыттауды көздеген қор құрды. Сенімділер мен қордың иеленушілері арасында сот даулары туды. Дегетау қорының мақсатына жете алмауының себептерінің бірі – Пуэрто-Рико азаматтық кодексінде АҚШ-тағы «қор» деп аталатын институт болмауы еді. Осының салдарынан Дегетаудың өсиеті толыққанды күшіне енбеді, ал қор мүлкінің көп бөлігі жоғалып кетті. 2004 жылы Айбонито муниципалитеті Федерико Дегетаудың үйін бұзып, жаңа құрылыстар үшін орын жасауға тырысты. Оған жауап ретінде Айбонито тарихи мұрағаттарының басқармасы және Пуэрто-Рико адвокаттар қауымдастығы сияқты ұйымдар Пуэрто-Рико Жоғарғы сотында бұзу әрекетіне қарсы резолюция қабылдап, үкіметтен шаралар қабылдауды талап етті. 2010 жылы Пуэрто-Рико бас ассамблеясы Дегетаудың Айбонитодағы үйі мен шаруашылығын тарихи ескерткіш деп жариялап, Quinta Rosacruz деп аталатын үйді сақтауға бұйрық берді. Федерико Дегетау қоры жеке және мемлекеттік қаржыландыру көмегімен құрылды.