Кіріспе
Тіл білімінде, етістіктің лексикалық аспектісі немесе Aktionsart (көпше түрі Aktionsarten) – етістіктің уақытқа қатысты құрылымының бір бөлігі. Мысалы, ағылшын тіліндегі "arrive" (келу) және "run" (жүгіру) етістіктері лексикалық тұрғыдан өзгеше, себебі біріншісі табиғи аяқталуы бар оқиғаны білдірсе, екіншісінің аяқталуы міндетті емес. Лексикалық аспект грамматикалық аспекттен осыған орай ерекшеленеді: ол предикаттың ішкі семантикалық қасиеті, ал грамматикалық аспект – синтаксистік немесе морфологиялық қасиет. Лексикалық аспект міндетті түрде морфологиялық белгіленуі керек емес, бірақ грамматикалық тұрғыдан салдарына ие, мысалы, "келу" сөзі "бір сағатта" деген сөз тіркесімен өзгертіле алады, ал "сену" сөзі өзгертілмейді.
In linguistics, the lexical aspect or Aktionsart (, plural Aktionsarten ) of a verb is part of the way in which that verb is structured in relation to time. For example, the English verbs arrive and run differ in their lexical aspect since the former describes an event which has a natural endpoint while the latter does not. Lexical aspect differs from grammatical aspect in that it is an inherent semantic property of a predicate, while grammatical aspect is a syntactic or morphological property. Although lexical aspect need not be marked morphologically, it has downstream grammatical effects, for instance that arrive can be modified by "in an hour" while believe cannot.
Аспектілік сынып теориясы
Лексикалық аспект теорияларының барлығы да етістіктердің түрлі классқа бөлінетінін мойындайды, бірақ жіктеудің нақты егжей-тегжейі әртүрлі болады. Вендлер жасаған алғашқы тырыс төрт класс анықтады, ол кейін бірнеше рет өңделді.
Вендлер жіктеуіші
Зено Вендлер етістіктерді "қызмет", "жетістік", "нәтиже" немесе "күй" деп төрт санатқа бөліп қарастырды. Қызметтер мен жетістіктер нәтижелер мен күйлерден олардың үздіксіз және прогрессивтік формаларды қолдану мүмкіндігімен ерекшеленеді. Қызметтер мен жетістіктер бір-бірінен шектелуімен ажыратылады. Қызметтің аяқталу нүктесі болмайды (қызметтің одан бұрын болған және одан кейін жалғаса алмайтын нүктесі: "Джон шеңбер салды"), ал жетістікте аяқталу нүктесі болады. Нәтижелер мен күйлердің ішінде, нәтижелер жедел болады, ал күйлер ұзаққа созылады. Нәтижелер мен жетістіктер бір-бірінен осымен ерекшеленеді: нәтижелер дереу орын алады (мысалы, "танысу" немесе "табу"), ал жетістіктер аяқталуға қарай біртіндеп жақындайды (мысалы, "сурет салу" немесе "үй салу").
Оқиғалар құрылымының синтаксистік талдауы
Аспектілік сыныптар оқиға құрылымындағы айырмашылықтары арқылы талданып, осының нәтижесінде оқиға құрылымының синтаксистік талдаулары жасалды, онда әр аспектілік сыныптың өзгеше синтаксистік құрылымы бар деп есептеледі.