Кіріспе
1996 жылғы 14 қаңтарда Португалияда президенттік сайлау өтті. Қазіргі президент Марио Соарес конституциялық түрде үшінші рет қатарынан сайлануға құқығы жоқ еді. Социал-демократтар 1995 жылғы Португалия парламенттік сайлауында жеңіліске ұшырады, ал олардың бұрынғы басшысы Анибал Кавако Сильва, 10 жыл премьер-министр болып қызмет еткеннен кейін, Лиссабон мэрі Хорхе Сампаиодан 400 000 дауыспен жеңілді. Португалия Коммунистік партиясы және Халықтық Демократиялық Одағы ұсынған басқа солшыл кандидаттар – Жеронимо де Соуза мен Альберто Матос сайлауға бір апта қалғанда жарыстан шығып, солшыл кандидаттың жеңісіне күмәндік туғандықтан Хорхе Сампаионы қолдау туралы мәлімдеді. Бұл партиялар бұрын Сампаионы Лиссабондағы жергілікті сайлауда жеңіске жеткен коалицияда қолдаған еді. Бұл Халықтық Демократиялық Одақтың кандидат ретінде соңғы қатысуы болды, себебі екі жылдан кейін ол басқа шағын солшыл партиялармен бірігіп, Солшыл блок құрды. Кавако Сильваны екі ірі оңшыл партия – Социал-демократиялық партия және Халық партиясы қолдады, бірақ оңшыл партиялар президенттік сайлауда жеңіске жете алмады. Осылайша, сайлау 1991 жылғы жалпы сайлауда Кавако Сильва Хорхе Сампаиодан 51%-ке 29% есебімен жеңгендей, Хорхе Сампаио мен Кавако Сильва арасындағы қайта кездесу болды. Сампаио Португалияның оңтүстігіндегі барлық округтерде, соның ішінде Альентежу және Сетубал округтеріндегі коммунистердің бекіністерінде көпшілік дауыс жинады. Кавако солтүстіктегі консервативті округтерде (Порту округінен басқа, онда Сампаио Кавакодан 52%-ке 48% есебімен асып түсті) және оңшыл партиялардың дәстүрлі бекінісі саналатын Лейрия округінде жеңіске жетті. Жарыста тек екі кандидат қалғандықтан, екінші тур қажет болмады, және Сампаио 1996 жылғы 9 наурызда қызметке кірісті. Анибал Кавако Сильва президент болып сайлану үшін 2006 жылға дейін күдеуге тура келді.
Presidential elections were held in Portugal on 14 January 1996. Incumbent president Mário Soares was constitutionally barred from a third consecutive term. The Social Democrats were coming from a clear defeat in 1995 Portuguese legislative election, and their former leader, Aníbal Cavaco Silva, who had left the office of Prime Minister after 10 years at the helm, lost by 400,000 votes to the Mayor of Lisbon, Jorge Sampaio. The other left candidates, Jerónimo de Sousa and Alberto Matos, presented by the Portuguese Communist Party and the People's Democratic Union respectively, both left the race one week before the elections, announcing their support for Jorge Sampaio, as the victory of a left wing candidate was in doubt. These parties had already supported Sampaio in a coalition that won the local elections in Lisbon. It would be the last time that People's Democratic Union presented a candidate, as two years later it merged with other small left wing parties and formed the Left Bloc. Cavaco Silva was supported by the two major right wing parties, the Social Democratic Party and the People's Party, and once more, the right wing parties did not manage to win the presidential election. The election was, therefore, a rematch between Jorge Sampaio and Cavaco Silva as in the 1991 general election, Cavaco Silva defeated Jorge Sampaio by a 51% to 29% margin. Sampaio gathered the majority of the votes in all the districts in the South of Portugal, including the Communist strongholds in Alentejo and Setúbal district. Cavaco won in the more conservative districts of the North (excluding Porto district, where Sampaio edged out Cavaco by a narrow 52% to 48% margin) and also in Leiria district, traditional strongholds of the right wing parties. With only two candidates left on the race, no second round was needed, and Sampaio was inaugurated to his first term in office on 9 March 1996. Aníbal Cavaco Silva would have to wait ten more years to be elected president in 2006.
Сайлау жүйесі
35 жастан асқан кез келген португал азаматы президенттікке үміткер бола алады. Мұны істеу үшін 7 500-нан 15 000-ға дейінгі қол жинап, Португалия Конституциялық сотына тапсыру қажет. Португалия Конституциясына сәйкес, сайлауда жеңіп алу үшін кандидатқа дауыстардың көпшілігі керек. Егер ешбір кандидат бұл көпшілікті алмаса, ең көп дауыс жинаған екі кандидат арасында екінші кезең өтеді.
Аудан бойынша нәтижелер
Аудан Сампаио Кавако Дауыс беру % Дауыс беру % Авейру 162,495 43,04% 215,046 56,96% 69.01% Азор аралдары 40,746 43,60% 52,715 56,40% 50.81% Бежа 71,833 79.15% 18,926 20.85% 61.31% Брага 204,069 45.79% 241,580 54.21% 71.55% Браганса 34,358 40.17% 51,173 59.83% 57.42% Кастелу-Бранку 69,136 55.50% 55,428 44.50% 63.13% Коимбра 133,644 54.37% 112,181 45.63% 65.90% Эвора 72,369 73.32% 26,398 26.68% 67.16% Фару 110,748 58.45% 78,736 41.55% 63.09% Гарда 45,820 44.00% 58,306 56.00% 60.75% Лейрия 98,577 40.41% 145,352 59.59% 66.95% Лиссабон 740,987 60.98% 474,060 39.02% 66.75% Мадейра 49,243 39.58% 75,160 60.42% 62.99% Порталегре 52,647 69.38% 23,231 30.62% 66.84% Порту 500,903 51.82% 465,803 48.18% 70.28% Сантарем 149,119 57.50% 110,202 42.50% 67.25% Сетубал 313,083 74.51% 107,080 25.49% 67.36% Виана-ду-Каштелу 58,621 41.57% 82,411 58.43% 64.34% Вила-Реал 51,087 39.64% 77,779 60.36% 59.10% Визеу 78,996 36.97% 134,669 63.03% 61.63%
Көзді: SGMAI Президент сайлауының нәтижелері