Кіріспе

Лаун өзені (ағылш. Laune, ирл. An Leamhain) – Ирландияның Керри округінде орналасқан өзен. Ол Килларни көлдерінің бірі – Лох-Лейннен (кейде Лох-Лейн деп жазылады), Бофорт арқылы, Баллималис қамалынан өтіп, Киллорглин қаласы арқылы ағып, теңізге құяды. Бірінші Кастлемейн портындағы Мейн өзенінің жанынан, содан кейін Дингл шығанағы арқылы теңізге құяды. Лаун шапан мен форель балық аулаумен әйгілі. Лаун өзенінің ұзындығы 23 км (14 миль), ал Лох-Лейннің толықтырушысы – Флеск өзенімен (45 км немесе 28,25 миль) біріктірілгенде, жалпы ұзындығы 68 км (42,25 миль) құрайды. Оның орташа су ағыны 43 м³/с. Лаун өзені шамамен 20 км қашықтықта ағып, Килларнидің Лох-Лейн көлін Кастлемейн портындағы теңізге құяды. Лаун Ирландияның ең биік тау жотасы – Макгилликудди Рикстің көп бөлігін құрайтын жауын-шашын суларын алып жүреді. Рикстің оңтүстік беткейіндегі көптеген арналар Килларнидің Жоғарғы көліне құйылып, одан кейін Лох-Лейнге ағып түседі. Лаун өзені Лох-Лейнді теңізге құйып жіберген кезде, Рикстен солтүстікке қарай ағатын екі өзенмен – Дунлоу аңғарынан Лоу өзенімен және Рикстің ортасынан Гаддаг өзенімен толықтырылады. Тағы бір саласы – Котоннерс өзені Рикстің батысынан жаңбыр суларын әкеледі. Көпірдің оңтүстік жағында 1 км-ге жуық төменгі жағалау Килларниге қарай созылады. Бұл Кастлемейн порты маңындағы теңіздің төмен жатқан жерлерін су басудан қорғайтын 40 км-ден астам жағалаулардың бір бөлігі. Бұл жағалаулар 1808 жылғы Наполеонның Еуропадағы үстемдігіне байланысты салынған. Британ үкіметі флотына желкендер жасау үшін матаның баламалы көзін іздеген, мүмкін болатын шабуылдан қорғану үшін. Егер Ирландияның батпақтарын кептіруге болады, онда оларды елдің ауыл шаруашылығы өнімдеріне зиян келтірмей, осы шикізатты өсіру үшін пайдалануға болар еді. 1811–1812 жылдары Александр Ниммо Ивера түбегінде 76 000 акр (30 700 га) жерді зерттеп, картаға түсірді. Бұл жердің 17 000 акрынан астамы Лаун өзенінің, Мейн өзенінің төменгі ағысы мен Кастлемейн портының жағалау аймағында орналасқан. Бұл тас және топырақтан жасалған жағалаулар әлі де осы жердің көп бөлігін су басудан сақтап тұр. Жағалаудың биіктігі 1 метрден 5 метрге дейін жетеді. Судың төмендеу кезінде суды шығарып жіберуге және судың көтерілуін болдырмауға арналған шлюздер орнатылған. Жағалаулар Кроманға жақын Туллиг елді мекенінен Киллорглинге дейін, Лаунның бойымен, Каллинаферси ауданынан өтіп, Мейн өзенінің екі жағымен және Кастлемейн портының солтүстік жағымен, Инчке дейін созылады. Көптеген жерлерде тас пен топырақтың орнына үлкен тастар мен бетонмен жөндеу жұмыстары жүргізілгені байқалады, бірақ бастапқы жағалаулардың көп бөлігі сақталған. Киллорглин өзенінің жағалауындағы және Металл көпірінен төмен ағысындағы Астеллас өзенінің жағалауындағы серуен жолдары осы 200 жылдық жағалаулардың бір бөлігі болып табылады.

Киллорглин округіне жататын көпір

Киллорглин округіне жататын Каунти көпірі 1885 жылы салынған. Ол көктемгі су тасқыны кезінде жабылатын ескі ағаш көпірдің орнына салынды. Қазіргі көпір жергілікті әк тастан салынған, ол Tralee Road-те шамамен 1 км қашықтықта орналасқан Steelroe тас карьерінен ат пен арбамен тасымалданған. Тас кесушілер әр тасты қолмен пішіндеп, тіреулерді, сегіз тас арканы және көпірдің қабырғаларын жасады. Әр арканың ұзындығы 15,24 метр, ал жалпы ұзындығы 123 метрді құрайды.

Өнердің жаңа түрі

2001 жылы Киллорглин мыңжылдық комитеті "Файче Ри На Фойк" (Пак королінің шалғыны) құрылысын салып, көпірдің шығыс жағына Пак ескерткішін орнатты. Ешкі 17 ғасырдың басынан бері жыл сайын 10, 11 және 12 тамызда қалада өткізілетін Пак жәрмеңкесі дәстүрін символдайды. 2010 жылы "Пук Ақындар бұрышы" қосылды. Онда 1876 жылға дейінгі әртүрлі авторлардың Киллорглин туралы өлеңдері ұсынылған. Эдсо Кроули, Сигерсон Клиффорд, Джонни Паттерсон және Питер Джой сияқты ақындардың шығармалары бар.