Кіріспе

Шөбелек (Dolichovespula media) – Vespidae тұқымдасына жататын, Еуропа мен Азияда таралған әлеуметтік шөбелек түрі. Ол көбінесе бұталар мен ағаштарда, сирек жағдайларда ғимараттардың шатырында қағаздан жасалған аспалы ұялар салады. Бұл шөбелекті 3,3 айлық колониялық цикл кезінде, көбінесе мамыр мен қазан аралығында кездестіруге болады. Оның мінез-құлқына ұяны қорғау, личинкаларды инкубациялауға көмектесетін иілу және дернәсілдерді тамақтандыруға қатысатын гастральдық діріл кіреді. Жұмысшылары алғаш ересек болғаннан кейін ұядағы азық іздеу жұмысын атқарады. Бұл жұмысшылар 7 °C (45 °F) температурада жәндіктер, нектар және ұя салуға қажетті ағаш іздейді. Бұл шөбелек Vespinae кіші тұқымдасына жатады, оған барлық құйрық құйрықтары мен сары жакеттер кіреді. Ол Жаңа Зеландияда да кездескен, бірақ бұл аймақта кең таралған ба, әлде жеке жағдай ма, әзірге белгісіз. D. media жер бетінде қағаздан жасалған аспалы ұялар салады. Бұл ұялар көбінесе бұталар мен ағаштарда, кейде ғимараттардың шатырында орналасады. Колониялар қалалық және ауылдық аймақтарда жиі кездеседі. Бұл шөбелектер ылғалдылығы жоғары және ұяға көп күн сәулесі түсетін ашық жерлерде ұя салуды ұнатады.

Колониялық цикл

D. media колониясының циклі шамамен 3,3 айға созылады және мамырдың басы мен тамыздың соңы аралығында жүзеге асады. Патшайым өзі шамамен 10 жұмысшыны өсіреді, ал олардың жұмыртқадан ересек күйге дейін жетіп қалуына 30 күн уақыт керек. Ол дене температурасын реттеуге немесе қорғануға қатысуы мүмкін. Бұл түр салқын, қоңыржай климатта тіршілік етеді және ашық жерде ұя салады, сондықтан дене температурасын реттеуі мүмкін, бірақ қазірге дейін осы сияқты ұзындықтағы басқа вестибюльдер ұқсас климатта тіршілік ететін түрлерде кездеспеді. Бұл саңырауқұлақтың тірі құйрықтарды өлтіретіні немесе тек өлген жәндіктерге шабуыл жасайтыны белгісіз, бірақ қыстауға дайындалып жатқан патшайымдардың жұқтыруы мүмкін екенін көрсететін деректер бар. D. media-ның шағуы басқа көптеген құйрықтардың шағуымен салыстыруға болады және аллергиялық реакция болмаса, ісінуді азайту үшін салқын компресс пен антигистаминмен емдеу керек. D. media тәтті тағамдарға тартылады, сондықтан адамдар тамақ ішіп жатқанда олардың жанына ұшып келуі мүмкін. Орташа құйрықтар оңай қорқып кетеді және көбінесе агрессивті болып тартпайды. Бұл түрдің қоршаған ортаға тигізетін әсерінен жаңа аумаққа енген кезде зиянкес ретінде қаралуы мүмкін. Мысалы, Жаңа Зеландияда осы құйрықтардың табылуы. Егер олар кеңінен таралып, жергілікті шыбықтармен, көбелектермен және нектармен қоректенсе, басқа түрлермен ресурстар үшін бәсекелеседі. Оның үлкен мөлшері жаңа аймақтарда алаңдаушылық тудыруы мүмкін.