Шаммар тайпасы – Сауд Арабиясының тарихындағы ірі араб тайпалар конфедерациясы. Йеменнен келген, Ḥaʼil қаласында билік құрған, Hatim Al Ta'i сияқты тұлғалары бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Араб тайпалары конфедерациясы
Араб тайпасы
Arabian tribal confederation
the Arabian tribe
Шаммар тайпасы (شَمَّر) – екінші ғасырда Йеменнен Араб түбегінің солтүстігіне көшіп келген Тайй тайпасынан тараған араб қахтаниттерінің конфедерациясы. Бұл Тайй тайпасының ең ірі тармағы және ең ірі әрі ықпалды араб тайпаларының бірі. Тайпа басшылығының тарихи және дәстүрлі орталығы – қазіргі Сауд Арабиясындағы Джабал Шаммар әмірлігінде орналасқан Хаил қаласы. Шаммар тайпасы өзінің "алтын ғасырында", шамамен 1850 жылы, Риядтан Сирия шекарасына дейін және Жоғарғы Месопотамия (الجزيرة) аймағының кең аумағына дейін Орталық және Солтүстік Арабияның көп бөлігін биледі. Тайпаның ертедегі белгілі тұлғаларының бірі – Хатим әл-Тайи (Тайй Хатимі; 578 жылы қайтыс болды) – жомарттығы мен қонақжайлылығымен әйгілі христиан араб. Ол "Мың бір түндік" әңгімелерінде де еске алынады. Ертедегі ислам тарихында оның ұлы, Әди ибн Хатим, кейде Таййдің "патшасы" деп аталған, Мұхаммедтің қайтысынан бұрын ислам дініне өткені айтылады. Осы кезеңде Тайй тайпасынан шыққан тағы бір тұлға – Зейд әл-Хайр, Тайй тайпасының көрнекті өкілі, ол Мұхаммедке исламды қабылдау туралы Тайй тайпасының делегациясын жетектеген.
The tribe of Shammar (شَمَّر) is a tribal Arab Qahtanite confederation, descended from the Tayy, which migrated into the northern Arabian Peninsula from Yemen in the second century. It is the largest branch of the Tayy, and one of the largest and most influential Arab tribes. The historical and traditional seat of the tribe's leadership is in the city of Ḥaʼil in what was the Emirate of Jabal Shammar in what is now Saudi Arabia. In its "golden age", around 1850, the Shammar ruled much of central and northern Arabia from Riyadh to the frontiers of Syria and the vast area of Upper Mesopotamia (الجزيرة). One of the early famous figures from the tribe was the legendary Hatim Al Ta'i (Hatim of Tayy; died 578), a Christian Arab renowned for generosity and hospitality who figured in the One Thousand and One Nights. The early Islamic historical sources report that his son, Adi ibn Hatim, whom they sometimes refer to as the "king" of Tayy, converted to Islam before Muhammad's death. Another figure from Tayy during this period was Zayd al Khayr, a prominent member of Tayy who is said to have led Tayy's delegation to Muhammad accepting Islam.
Шығу тегі
Шаммарлар – үш негізгі тармақтан тұратын тайпалық конфедерация: Абда, Аслам және Зоба. Араб емес ең ерте дереккөздер арабтарды «таиттер» деп атайды, олардың тай тайпаларын білдіретіні айтылады, себебі Лахмид мемлекетіндегі Төменгі Месопотамиядағы әл-Хира қаласының әкімі Ияс ибн Қабисах әл-Тайи Византия және Сасани империяларымен байланыс құрған. Тай тайпасының бір бөлігі, сондай-ақ Гассанидтер мен Лахмидтердің көп бөлігі Мұхаммедтің 7-ғасырдың басында Исламды уағыздауынан бұрын Месопотамия мен Левант аймақтарында болған. Намара жазуында (Исламға дейінгі ең көне арап жазуы, 328 жылы жасалған) «Шаммар» деген ат Йемендегі қалаға сілтеме жасауы мүмкін, бірақ бұл Химярит патшасы Шаммар Яхриш тұрған Радда ауданындағы (Дамар қаласынан, ежелгі тарихи орыннан) қалаға қатысты болуы да мүмкін. Патша Шаммар Яхриш III ғасырдың соңғы онжылдығында билік еткендіктен, бұл оның тұрған қаласына немесе оның құрметіне аталған қалаға сілтеме болуы мүмкін. Бұл Хайль қаласына да қатысты болуы мүмкін, бірақ Имру әл-Қайс тай тайпасымен соғысқандығына ешқандай дәлел жоқ. Усма бин Луай басшылығымен тай тайпасы 115 жылы Йеменнен көшіп шыққанда Солтүстік Арабиядағы Бану Асад және Бану Тамим тайпаларынан Аджа және Салма тауларына шабуыл жасады. Бұл таулар қазір Шаммар деп аталады. Тай тайпасы ғасырлар бойы Солтүстік Наджд аймағында түйе өсіруші және жылқы шаруашылығымен айналысатын көшпелі халық болып келді. Олардың күші және Йемендік династиялармен (Сирияны билеген Гассанидтер және Иракты билеген Лахмидтер) туысқандық байланыстарының арқасында тай тайпасы солтүстікке қарай Иракқа, сол кездегі астанасы – әл-Хираға дейін кеңейді. Екі таудың аймағы кейіннен 14 ғасырдан бастап «Жабал Шаммар» («Шаммар тауы») деп аталды, бұл Шаммар тайпасы туралы әдебиетте алғашқы жазба болып табылады.
The Shammar are a tribal confederation made up of three main branches: the Abdah, the Aslam, and the Zoba. The earliest non Arab sources refer to Arabs as Taits, thought of as referring to the Tayy, as Iyas ibn Qabisah al Ta'i, a governor of al Hirah in Lower Mesopotamia in the Lakhmid kingdom, had contact with both the Byzantine and Sasanian Empires. Since some sections of Tayy, and most of the Ghassanids and Lakhmids, were present in Mesopotamia and the Levant prior to Muhammad's preaching of Islam in the early 7th century. In the Namara inscription (the second oldest pre Islamic Arabic inscription, dating from 328 CE), the name "Shammar" is believed to refer to a city in Yemen, though it may refer to the city where the Himyarite King Shammar Yahri'sh lived, Radda District (located about from Dhamar, an ancient historic site). Since King Shammar Yahri'sh ruled during the last decade of the third century, it could be referring to the city he lived in or one named after him. It could also be referring to the city of Ha'il, although there is no evidence that Imru Al Qays fought the Tayy. Led by Usma bin Luai, the Tayy invaded the mountains of Ajā and Salma from Banu Assad and Banu Tamim in northern Arabia in their exodus from Yemen in 115 CE. These mountains are now known as the Shammar. The Tayy became nomadic camel herders and horse breeders in northern Najd for centuries. Because of their strength and blood relations with the Yemenite dynasties that came to rule Syria (The Ghassanids) and Iraq (The Lakhmids), the Tayy expanded north into Iraq all the way to the capital at the time, Al Hirah. The area of the two mountains subsequently came to be known as "Jabal Shammar" ("Shammar's Mountain") from the 14th century, the first time that the Shammar as a tribe were noted in literature.
Тарих
Усма бин Луай басшылығымен тайлар 115 жылы Йеменнен көшіп шыққанда Солтүстік Арабиядағы Бану Асад және Бану Тамим тайпаларынан Аджа және Салма тауларына шабуыл жасады. Бұл таулар Жабал Тай (Тай тауы) деп аталып, кейін 14 ғасырда, тайпа атын өзгерткен соң, Жабал Шаммар деп аталды. Мұнда тайлар, кейін Шаммарлар, Хайль қаласында қала тұрғындары болып, солтүстік Найдта көшпелі малшылар, түйе және жылқы өсірушілер немесе Хайль маңындағы ауылдарда және шөл оазистерінде егіншілікпен айналысты. Бұл бөліністер ру ішіндегі отбасылық немесе туыстық байланыстарға емес, кәсіпке, жеке қызығушылыққа және дағдыға негізделген. Бір отбасының мүшелерінің әрқайсысы осы үш өмір салтының бірін ұстануы мүмкін. Күштері мен Йемендегі династиялармен (Ғассанилер Сирияда және Мунтеридтер Иракта) туыстық байланыстарының арқасында тайлар солтүстікке қарай Иракқа, сол кездегі астанасы Аль-Хираға дейін кеңейді. Ауызша дәстүр бойынша, Шаммар тайпасының алғашқы басшылары Арар мен Омайр, Дхаигамның Абда әулетінен шыққан, олар Шаммарды Жабал Шаммардан басқарған. 17 ғасырда Шаммардың үлкен бөлігі Әл Джарба басшылығымен Жабал Шаммардан шығып, Иракқа қоныстанды, солтүстік Мосул қаласына дейін жетті, бұл олардың қазіргі бекінісі. Шаммарлар қазір Ирактың ең ірі тайпаларының бірі болып табылады және генеалогиялық емес, екі географиялық тармаққа бөлінеді. Солтүстік тармағы Шаммар әл Джарба деп аталады, негізінен сунниттер, ал оңтүстік тармағы Шаммар Тога 19 ғасырда оңтүстік Иракқа қоныстанғаннан кейін шиит дініне көшті. Арабияда қалған Шаммар тайпасының жерлері Хайль қаласынан солтүстікке қарай Сирия шөлінің шекарасына дейін созылған. Шаммарлар сол аймақты мекендеген Аниза конфедерациясымен ұзақ жылдар бойы бәсекелестікке түсті. Хайль қаласы Жабал Шаммар аймағының орталығы болды және негізінен Шаммардың отырықшы мүшелері мен олардың клиенттері мекендеген. 19 ғасырда қаланың билігі екі ру арасында ауысты. Алғашқы ру, Әл Али, Әл Рашидпен алмастырылды. 19 ғасырдың соңында екінші Сауд мемлекетін қиратқан азаматтық соғыс кезінде Хайль әмірлері Әл Рашид әулеті араласып, Сауд Арабиясының көп бөлігін бақылауына алды, соңында 1895 жылы Сауд Арабиясының астанасы Эр-Риядты басып алып, Сауд басшыларын Кувейтке қуды. Шаммари бедуиндері Әл Рашидтің әскери күшіне басымдық берді. Кейін, 20 ғасырдың басында Әл Рашид Ибн Сауд пен оның уахаби әскерлерінен жеңіліске ұшырады, оның Арабия түбегіндегі отбасының билігін қалпына келтіру науқаны 1921 жылы Хайльді жаулап алумен аяқталды. Әл Рашид жеңілгеннен кейін көптеген Шаммарлар Сирия мен Иракқа қашып кетті. Соңында, олардың туысқандары, Әл Сабхан, Эр-Риядта Ибн Саудқа адалдық серт берді. Ибн Сауд Шаммари басшыларының бірінің қызына үйленді, ол оған Сауд Арабиясының патшасы Абдулланы сыйлады. Қазіргі шекаралар орнағаннан кейін бедуиндердің көпшілігі көшпелі өмір салтын тастады. Бүгінде Шаммардың көпшілігі Сауд Арабиясы мен Иракта заманауи, урбанизацияланған өмір сүреді, ал кейбір бөлімдері Сирия мен Иорданияда қоныстанды. Осыған қарамастан, Шаммарлардың көпшілігі өздерінің тайпалық ерекшеліктерін сақтап, тайпаларына адал. Сонымен қатар, олардың көпшілігі ежелгі өмір салтын зерттеу және халық билері сияқты дәстүрлі іс-шараларға қатысу үшін мәдени фестивальдарға қатысады.
Led by Usma bin Luai, the Tayy invaded the mountains of Ajaa and Salma from Banu Assad and Banu Tamim in northern Arabia in their exodus from Yemen in 115 CE. These mountains were renamed to Jabal Tayy (Tayy's Mountain), and then again in the 14th century, after the tribe changed their name, to Jabal Shammar. There, Tayy, later Shammar, became either city dwellers in the city of Ha'il, nomadic pastoralists, camel herders and horse breeders in northern Najd, or agriculturists in the countryside outside Ha'il or in the surrounding desert oases. These divisions were based on profession, personal interest and skill, and not family or blood line stratifications within the tribe. It is common for the same nuclear family to have members living each of the three different lifestyles. Because of their strength and blood relations with the Yemenite dynasties that came to rule Syria (Ghassanids) and Iraq (Muntherids), the Tayy expanded north into Iraq all the way to al Hira, the capital at the time. Oral tradition mentions that the first chiefs of the Shammar tribe, Arar and Omair, were of the 'Abda family of Dhaigham, who ruled Shammar from Jabal Shammar. In the 17th century, a large section of the Shammar left Jabal Shammar under the leadership of the Al Jarba and settled in Iraq, reaching as far as the northern city of Mosul, their current stronghold. The Shammar are currently one of Iraq's largest tribes and are divided into two geographical, as opposed to genealogical, subsections. The northern branch, known as Shammar al Jarba, is mainly Sunni, while the southern branch, Shammar Toga, converted to Shia Islam around the 19th century after settling in southern Iraq. The Shammar that remained in Arabia had tribal territories extending from the city of Ha'il northwards to the frontiers of the Syrian Desert. The Shammar had a long traditional rivalry with the confederation of 'Anizzah, who inhabited the same area. The city of Ha'il became the heart of the Jabal Shammar region and was inhabited largely by settled members of Shammar and their clients. Two clans succeeded each other in ruling the city in the 19th century. The first clan, the Al Ali, were replaced by the Al Rashid. During the civil war that tore apart the Second Saudi State in the late 19th century, the emirs of Ha'il, from the house of Al Rashid, intervened and gradually took control of much of the Saudi realm, finally taking the Saudi capital Riyadh in 1895 and expelling the Saudi leaders to Kuwait. The Bedouin Shammari tribesmen provided the majority of the Al Rashid's military support. Later, in the first two decades of the 20th century, Al Rashid were defeated by Ibn Saud and his Wahhabi forces when his campaign to restore his family's rule in the Arabian Peninsula culminated in the Conquest of Ha'il in 1921. Following Al Rashid's defeat many Shammar fled to Syria and Iraq. Eventually the clan of their uncles, Al Sabhan pledged allegiance to Ibn Saud in Riyadh. Ibn Saud also married a daughter of one of the Shammari chiefs, who bore him one Saudi King, Abdullah. After the establishment of modern borders, most Bedouins gradually left their nomadic lifestyle. Today, most members of the Shammar live modern, urbanized lifestyles in Saudi Arabia and Iraq, and some sections settled in Syria and Jordan. Despite this, the vast majority of Shammar continue to retain a strong tribal identity and loyalty to their tribe. Many also participate in Cultural Festivals to learn about their ancient lifestyles, and to take part in traditional activities such as folk dancing.
Рашид әулеті
Рашид (Рашид) әулеті – Арабия түбегіндегі тарихи Шаммар әулеті. Олар Недждте Сауд әулетінің ең күшті қарсыластары болды. Олардың орталығы – Хадж жолында орналасқан, солтүстік Недждтегі Ха'ил қаласы, ол байлығын осы жол арқылы түскен табыстарға негіздеген. Әл-Рашид әулетінің атауы Ха'илдің бірінші Рашид әмірі Абдулланың бабасы Ибн Рашидтен шыққан. Рашид әмірлері Осман империясымен жақын қарым-қатынас орнатты. Бірақ, Осман империясының беделі төмендеген кезде бұл ынтымақтастық мәселе тудырды. Көптеген араб әулеттері сияқты, Рашид әулетінде де мұрагерлік туралы жалпы қабылданған ереже болмауы үнемі қайталап тұратын мәселе болды. Ішкі даулар көбінесе мұрагерлік ағаға (горизонталь) немесе ұлға (вертикаль) берілуі керек деген мәселелер төңірегінде өрбіді. Әулет ішіндегі осы келіспеушіліктер қанды қырқындарға әкелді. XIX ғасырдың соңында алты Рашид басшысы зорлықпен қаза тапты. Дегенмен, Әл-Рашид әулеті билік жүргізуді және Ибн Саудқа қарсы күресуді жалғастырды. Сауд Арабиясы Арабия түбегіндегі ХХ ғасырдың басындағы жиырма жылдық кезеңде саудиялықтар мен олардың одақтастары түбекті біріктіруге бағытталған ұзақ соғыстарды көрді. Рашид әулетінің бірқатар өкілдері елден шығып, көбінесе Кувейтке ерікті түрде жер аударылды.
The House of Rashid (Rasheed) were a historic Shammar dynasty on the Arabian Peninsula. They were the most formidable enemies of the House of Saud in Nejd. They were centered in Ha'il, a city in northern Nejd that derived its wealth from being on the route of the Hajj. The Al Rashid derived their name from the grandfather of Abdullah, the first Rashidi amir of Ha'il, who was named Ibn Rashid. The Rashidi emirs cooperated closely with the Ottoman Empire. However, this cooperation became problematic as the Ottomans lost popularity. As with many Arab dynasties, the lack of a generally accepted rule of succession was a recurrent problem with Rashidi rule. The internal dispute normally centered on whether succession should be horizontal (i. e. to a brother) or vertical (to a son). These divisions within the family led to bloody infighting. In the last years of the nineteenth century six Rashidi leaders died violently. Nevertheless, The Al Rashid family continued to rule and fight together against Ibn Saud. Saudi Arabia The first twenty years of the 20th century on the Arabian Peninsula featured a long running series of wars as the Saudis and their allies sought to unite the peninsula. Some members of the Rasheed family left the country and went into voluntary exile, mostly to Kuwait.
Ирак
Шаммар – Ирактағы ең ірі араб тайпасы, оның құрамында 1,5 миллионнан астам адам бар. Ал-Джарба деп аталатын Бану Мохамедтің басшылығымен Иракқа кең көші-қон болды. Ирактағы Шаммар тайпасының көпшілігі көшпелі өмір салтын тастап, Бағдаттан Мосулға дейінгі Тигр мен Евфрат өзендері арасындағы Жазира жазығы сияқты ірі қалаларға қоныстанды. Құрғақшылықтар Шаммар тайпасының бірнеше рет Иракқа қоныс аударуына себеп болды, Осман империясының санағы бойынша Иракта сол кезде 1,5 миллиондай адам тұрған. Шаммар тайпасы Әл-Убайд тайпасын ығыстырып, Жазираны басып алды. Шаммар тайпасының шейхі Абдулла Хумаид Әлявардың айтуынша, Ирактағы Шаммар халқының саны 1,5 миллионнан асады деп есептеледі. Шаммар әл-Саях – Шаммар тайпаларының құрамындағы тайпалық конфедерация, ол Альжраба билігіне бағынбаған. Шаммар тайпасы Наджафтағы Әл-Зухари және Әл-Тоудж сияқты топтардан тұрады. Шаммар тайпасы кең аумақтарға иелік етіп, Хашимит монархиясына күшті қолдау көрсеткен ең беделді ирак тайпаларының біріне айналды. 1958 жылы Абдул Кәрім Қасымның монархияны құлатуынан кейін Шаммар тайпасының билігіне қауіп төнді, ал Шаммар тайпасы Баас партиясының билігін қолдады. Саддам Хусейннің құлатылғаннан кейін Аль-Джарбах руынан шыққан Гази әл-Явар бірауыздан уақытша президент болып сайланды. Гази әл-Явардың інісі – қазіргі Шаммар тайпасының шейхлер шейхі.
The Shammar is Iraq's largest Arab tribe, along with the Jubur, with more than 1.5 million members. Under the leadership of Banu Mohamad, known as Al Jarba, there was a massive exodus into Iraq. Most of the Shammar in Iraq gave up their nomadic lifestyles to settle in major cities, especially the Jazirah plain, the area between the Tigris and Euphrates from Baghdad to Mosul. Droughts triggered several migrations of Shammar into Iraq, which, according to the Ottoman census upon its annexation, had only 1.5 million inhabitants. The Shammar took over the Jazirah after displacing Al Ubaid tribe. According to Sheikh Abdullah Humaid Alyawar, the son of the sheikh of Shammar, in Iraq the total population of Shammar is estimated to be more than 1.5 million. The Shammar Al Sayeh, a tribal confederation of tribes from Shammar, is the branch of Shammar who were independent of Aljraba's authority. Shammar is composed of groups such as Al Zuhairy and Al Towej in Najaf. The Shammar became one of the most powerful Iraqi tribes, owning vast tracts of land and provided strong support of the Hashemite monarchy. Shammar power was threatened after the overthrow of the monarchy in 1958 by Abdul Karim Qassem, and the Shammar welcomed Ba'athist rule. After the overthrow of Saddam Hussein, Ghazi al Yawar, from the Al Jarbah clan, was unanimously chosen as interim president. Ghazi Al Yawar's uncle is the current Sheikh of Sheikhs of Shammar.
Сирия
Шаммар тайпасы Сирияда 1920 жылдардан бері қоныс тепкен, осы кезде Сирия мен Ирак Шаммарлары арасындағы бәсекелестік 1926 жылы Ұлттар Лигасы хабарлаған зорлық-зомбылыққа ұласты. Сириялық Шаммар шейхы Дихам әл-Хади 1926 жылдың наурыз айының соңында Ирактық Шаммар шейхы Әжіл әл-Яварға шабуыл жасады. Алайда, 1959 жылдың сәуір айында ЦРУ-ның Сыртқы хабарлар қызметі Ирак және Сирия Шаммарларының араздасуларын ұмытып, екеуі де ортақ жауға қарсы Сириялық Баас партиясымен одақтас болғанын хабарлады. Қазіргі Сириялық Шаммар тайпасының басшысы – шейх Хумайди Дахам әл-Хади.
The Shammar tribe have been present in Syria since at least the 1920s when rivalry between Syrian and Iraqi Shammar culminated in violence reported by the League of Nations in 1926. Syrian Shammar Sheikh Diham al Hadi, the paramount Shammar sheikh in Syria, conducted an attack at the end of March 1926 upon 'Ajil al Yawar, a Sheikh of the Iraqi Shammar. In April 1959 however, the CIA's Foreign Broadcast Information Service reported that the Iraqi and Syrian branches of the Shammar were able to bury their differences, both joining an alliance with the Syrian Baath Party against a common enemy. The current leader of the Syrian Shammar is Sheikh Humaydi Daham al Hadi.